Opinionisti Nehat Hyseni, në një prononcim për “Bota sot”, ka folur për zgjedhjet që po mbahen sot në Serbi, duke vlerësuar se krijimi i listës së përbashkët të tetë partive politike shqiptare rrit mundësitë për forcimin e përfaqësimit të shqiptarëve në Kuvendin e Serbisë.
Sipas Hysenit, pritshmëritë janë që shqiptarët të sigurojnë së paku dy deputetë, ndërsa në rrethana më të favorshme mund të arrijnë deri në tre mandate.
Ai ka theksuar se bashkimi politik është një zhvillim i rëndësishëm, pas një periudhe të gjatë ndarjesh dhe rivalitetesh ndërmjet subjekteve politike shqiptare.
Nehat Hyseni
“Falë marrëveshjes së arritur në Prishtinë, më 29 shtator 2026, ndërmjet tetë partive politike shqiptare për krijimin e një liste të përbashkët zgjedhore, pritshmëritë tona janë që shqiptarët të sigurojnë së paku dy deputetë në Kuvendin e Serbisë. Në rrethanat më të favorshme, ekziston mundësia që përfaqësimi shqiptar të arrijë në tre deputetë.
Kjo marrëveshje përbën një zhvillim të rëndësishëm politik, sepse për herë të parë pas një periudhe të gjatë ndarjesh dhe rivalitetesh partiake, subjektet politike shqiptare kanë arritur të vendosin interesin e përgjithshëm mbi interesat e ngushta partiake.
Vetë krijimi i një liste të përbashkët është një mesazh i rëndësishëm për qytetarët shqiptarë, por edhe për institucionet e Serbisë dhe për partnerët ndërkombëtarë. Ai tregon se shqiptarët e Luginës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit e kuptojnë se vetëm të bashkuar mund të kenë peshë më të madhe politike dhe institucionale.
Natyrisht, rezultati do të varet nga pjesëmarrja e qytetarëve në zgjedhje, nga mobilizimi i elektoratit, nga mënyra se si do të zhvillohet fushata dhe nga shpërndarja e votave. Në një sistem zgjedhor ku çdo votë ka rëndësi, veçanërisht për komunitetet më të vogla, pjesëmarrja e ulët mund të ndikojë drejtpërdrejt në numrin e mandateve. Për këtë arsye, mobilizimi sa më masiv i elektoratit shqiptar është vendimtar për realizimin e objektivit për dy ose tre deputetë”, ka thënë ai.
Po ashtu, Hyseni ka nënvizuar se zgjedhjet nuk duhet të shihen vetëm si garë ndërmjet partive politike, por edhe si mundësi për shqiptarët që të dëshmojnë fuqinë e tyre si komunitet politik dhe të kërkojnë mbrojtjen e të drejtave përmes institucioneve demokratike.
“Duhet të kuptojmë se zgjedhjet nuk janë vetëm një garë ndërmjet partive politike. Për shqiptarët në Serbi, ato janë një mundësi për të dëshmuar se ekzistojnë si komunitet politik, se kanë kërkesa të qarta dhe se janë të gatshëm t’i mbrojnë ato përmes institucioneve demokratike.
Çdo votë shqiptare për listën e përbashkët është një votë për përfaqësim më të fuqishëm, për më shumë përgjegjësi institucionale dhe për një zë më të dëgjueshëm në Beograd.
Pritshmëritë duhet të jenë të arsyeshme, por edhe ambicioze. Dy deputetë do të përbënin një rezultat të rëndësishëm, ndërsa tre deputetë do të ishin një sukses i madh politik. Megjithatë, numri i mandateve nuk duhet të jetë qëllimi i vetëm. Më e rëndësishme është që këta deputetë të kenë një platformë të qartë, të jenë të koordinuar dhe të punojnë në mënyrë të përbashkët për çështjet që prekin drejtpërdrejt jetën e qytetarëve.
Në këtë kuadër, fushata zgjedhore duhet të jetë e përqendruar në program, në përgjegjësi dhe në mobilizim qytetar. Qytetarët duhet të informohen qartë se çfarë synon koalicioni, cilat janë prioritetet e tij dhe si do të përfaqësohen interesat e shqiptarëve pas zgjedhjeve. Vetëm një fushatë e bazuar në argumente, në bashkëpunim dhe në respekt ndaj qytetarëve mund të krijojë besimin e nevojshëm për një pjesëmarrje të lartë”, ka theksuar ai.
Opinionisti ka vlerësuar se rëndësia e këtyre zgjedhjeve shkon përtej numrit të mandateve, pasi përfaqësimi parlamentar mund të ndihmojë në adresimin e problemeve të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, Medvegjë dhe Bujanoc.
“Rëndësia e këtyre zgjedhjeve është politike, simbolike dhe institucionale. Ato nuk duhet të shihen vetëm si një proces i zakonshëm zgjedhor, por si një moment i rëndësishëm për të ardhmen e përfaqësimit shqiptar në Republikën e Serbisë.
Një numër më i madh deputetësh shqiptarë do ta forconte zërin e shqiptarëve në Beograd dhe do të krijonte mundësi më të mëdha për artikulimin e kërkesave të tyre lidhur me të drejtat e njeriut, barazinë para ligjit, arsimin, zhvillimin ekonomik, përdorimin zyrtar të gjuhës dhe simboleve, si dhe përfaqësimin proporcional në institucionet shtetërore.
Për shqiptarët e Luginës, përfaqësimi parlamentar nuk është çështje formale. Ai lidhet drejtpërdrejt me mundësinë për të ngritur në institucionet qendrore problemet që shpesh mbeten të pazgjidhura në nivel lokal. Një deputet shqiptar në Beograd mund të kërkojë përgjigje nga ministritë, të parashtrojë pyetje parlamentare, të marrë pjesë në komisione, të propozojë ndryshime ligjore dhe të informojë opinionin publik vendor e ndërkombëtar për gjendjen reale të shqiptarëve në këto komuna”, ka potencuar ai.
Gjithashtu, Hyseni ka tërhequr vëmendjen edhe te rëndësia e transparencës dhe e përfaqësimit institucional, duke theksuar se deputetët shqiptarë mund të luajnë rol në denoncimin e diskriminimit dhe në kërkimin e zbatimit të ligjeve që garantojnë të drejtat e komuniteteve joshumicë.
“Për këtë arsye, prania e shqiptarëve në Kuvendin e Serbisë ka rëndësi edhe për transparencën. Kur problemet e një komuniteti nuk përfaqësohen në institucionet qendrore, ato shpesh mbeten të padukshme ose trajtohen në mënyrë të njëanshme. Deputetët shqiptarë do të kishin mundësi të kërkonin të dhëna zyrtare, të denonconin diskriminimin dhe të kërkonin zbatimin e ligjeve që garantojnë të drejtat e komuniteteve joshumicë.
Duhet të jemi realistë: dy apo tre deputetë në një parlament prej 250 anëtarësh nuk mund t’i ndryshojnë rrënjësisht raportet politike në Serbi. Ata nuk do të kenë fuqi të mjaftueshme për të vendosur të vetëm për politikat shtetërore dhe nuk duhet të krijohet iluzioni se një rezultat zgjedhor mund t’i zgjidhë menjëherë të gjitha problemet e shqiptarëve.
Megjithatë, ata mund të luajnë një rol të rëndësishëm në ndërkombëtarizimin e problemeve të shqiptarëve, në ushtrimin e presionit institucional dhe në krijimin e aleancave me deputetë të tjerë që mbështesin parimet e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe barazisë.
Shqiptarët në Serbi janë përballur prej vitesh me probleme serioze. Ndër çështjet më të ndjeshme janë pasivizimi i adresave të vendbanimit, pengesat në njohjen e diplomave të Kosovës, diskriminimi institucional, mungesa e investimeve të mjaftueshme, papunësia e lartë, dobësimi i arsimit në gjuhën shqipe dhe pasojat e politikave që kanë nxitur shpërnguljen e popullsisë shqiptare nga trojet e veta.
Pasivizimi i adresave ka krijuar pasiguri të madhe për shumë qytetarë. Kur një person hiqet nga evidencat e banimit, ai mund të përballet me vështirësi në ushtrimin e të drejtës së votës, në marrjen e dokumenteve, në qasjen në shërbime publike dhe në dëshmimin e lidhjes së tij me vendbanimin. Kjo çështje nuk mund të trajtohet si një problem administrativ i zakonshëm, sepse ka pasoja të drejtpërdrejta në strukturën demografike dhe në përfaqësimin politik të shqiptarëve”, ka potencuar ai.
Një tjetër çështje që Hyseni e ka cilësuar të rëndësishme është njohja e diplomave të fituara në Kosovë, e cila vazhdon të krijojë pengesa për të rinjtë shqiptarë në punësim dhe në zhvillimin e karrierës profesionale.
“Po ashtu, njohja e diplomave të fituara në Kosovë mbetet një problem i rëndësishëm për të rinjtë shqiptarë. Shumë prej tyre përfundojnë studimet, por më pas përballen me pengesa për punësim ose për vazhdimin e karrierës profesionale.
Kjo situatë i shtyn të rinjtë të largohen nga Lugina dhe e dobëson edhe më tej potencialin njerëzor të këtyre komunave. Një përfaqësim më i fuqishëm në Beograd duhet ta vendosë këtë çështje në agjendën e institucioneve shtetërore dhe të kërkojë zgjidhje konkrete.
Rëndësi të veçantë ka edhe zhvillimi ekonomik. Pa investime, pa vende pune dhe pa infrastrukturë të përshtatshme, qytetarët do të vazhdojnë të largohen.
Prandaj, deputetët shqiptarë duhet të kërkojnë politika të veçanta zhvillimore për komunat e banuara me shqiptarë, transparencë në shpërndarjen e fondeve publike dhe trajtim të barabartë në projektet infrastrukturore.
Zhvillimi ekonomik nuk është vetëm çështje mirëqenieje, por edhe çështje e ruajtjes së pranisë dhe e perspektivës së shqiptarëve në këto troje.
Këto zgjedhje kanë rëndësi edhe për marrëdhëniet ndërmjet shqiptarëve në Luginë dhe institucioneve të Kosovës, Shqipërisë dhe faktorit ndërkombëtar.
Një përfaqësim më i organizuar do ta bënte më të lehtë koordinimin e kërkesave dhe do të krijonte një kanal më të qëndrueshëm komunikimi me partnerët ndërkombëtarë. Çështjet e shqiptarëve në Serbi duhet të trajtohen në mënyrë të vazhdueshme dhe të argumentuar, jo vetëm në periudha zgjedhore ose në raste krizash”, ka thënë ai.
I pyetur se sa mund të ndikojë koalicioni i përbashkët shqiptar në rritjen e përfaqësimit në Parlamentin e Serbisë, Hyseni ka vlerësuar se bashkëpunimi mes tetë partive krijon mundësi reale për rezultate më të mira, por ka theksuar se ky bashkim duhet të vazhdojë edhe pas përfundimit të procesit zgjedhor.
“Po. Koalicioni i përbashkët shqiptar krijon mundësi reale për rritjen e përfaqësimit parlamentar dhe dëshmon se bashkëpunimi ndërmjet partive politike shqiptare është i mundur kur interesat e përbashkëta vendosen mbi ndasitë partiake.
Në të kaluarën, fragmentimi politik ka dobësuar fuqinë e votës shqiptare dhe ka krijuar zhgënjim te qytetarët. Lista e përbashkët mund ta ndryshojë këtë qasje dhe t’u japë qytetarëve një alternativë më të qartë.
Bashkimi i tetë partive politike shqiptare është një hap i rëndësishëm, por ai duhet të shoqërohet me përgjegjësi të madhe.
Koalicioni nuk duhet të jetë vetëm një marrëveshje teknike për ditën e zgjedhjeve!
Ai duhet të shndërrohet në një bashkëpunim të qëndrueshëm politik, me objektiva të përcaktuara, me mekanizma koordinimi dhe me një platformë të përbashkët që të vazhdojë edhe pas përfundimit të procesit zgjedhor.
Arritja e tre deputetëve do të përbënte një sukses të rëndësishëm politik dhe një sinjal të qartë se shqiptarët janë të aftë të organizohen dhe të veprojnë së bashku për mbrojtjen e interesave të tyre”, ka deklaruar ai.
Sipas Hysenit, suksesi zgjedhor duhet të shoqërohet me angazhim konkret parlamentar, koordinim të vazhdueshëm dhe komunikim të rregullt me qytetarët, në mënyrë që vota të përkthehet në rezultate të prekshme.
“Një rezultat i tillë do të rriste peshën e shqiptarëve në Kuvend, do t’u jepte më shumë mundësi për të marrë pjesë në komisione parlamentare dhe do të krijonte hapësirë për bashkëpunim me grupe të tjera politike.
Por ky sukses nuk duhet të mbetet vetëm simbolik. Ai duhet të pasohet nga bashkëpunim i qëndrueshëm parlamentar, platformë e qartë politike dhe angazhim konkret për zgjidhjen e problemeve të qytetarëve. Deputetët shqiptarë duhet të jenë të pranishëm në terren, të komunikojnë rregullisht me qytetarët dhe të raportojnë për punën e tyre.
Përfaqësimi parlamentar nuk duhet të kufizohet vetëm në deklarata publike, por duhet të matet me iniciativa, pyetje parlamentare, takime institucionale dhe rezultate konkrete.
Një nga detyrat e para të deputetëve do të duhej të ishte hartimi i një agjende të përbashkët për çështjet kryesore të shqiptarëve.
Kjo agjendë mund të përfshijë kërkesat për ndalimin e pasivizimit të adresave, njohjen e diplomave, përfaqësimin proporcional në polici, gjyqësor dhe administratë, zhvillimin ekonomik, arsimin në gjuhën shqipe, përdorimin zyrtar të gjuhës dhe simboleve, si dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.
Po aq e rëndësishme është që deputetët të mos lejojnë që ndasitë e vjetra të rikthehen pas zgjedhjeve. Nëse koalicioni arrin të sigurojë dy ose tre mandate, këta deputetë duhet të veprojnë si një grup i koordinuar, pavarësisht dallimeve partiake. Vetëm në këtë mënyrë vota e qytetarëve do të shndërrohet në ndikim real politik. Përçarja pas zgjedhjeve do ta dobësonte menjëherë efektin e bashkimit të arritur para zgjedhjeve”, ka vlerësuar ai.
Në fund, Hyseni ka theksuar rëndësinë e bashkëpunimit mes deputetëve shqiptarë dhe institucioneve lokale, si dhe nevojën që kërkesat e komunitetit të paraqiten në mënyrë të argumentuar dhe përmes mekanizmave institucionalë.
“Koalicioni duhet të ndërtojë edhe marrëdhënie të përgjegjshme me institucionet lokale. Deputetët në Beograd nuk mund të punojnë të shkëputur nga komunat, këshilli kombëtarë, organizatat e shoqërisë civile, intelektualët, bizneset dhe qytetarët. Një përfaqësim i suksesshëm kërkon konsultim të vazhdueshëm dhe njohje të drejtpërdrejtë të problemeve në terren.
Në të njëjtën kohë, duhet të ruhet një qasje konstruktive dhe demokratike. Shqiptarët kanë të drejtë t’i kërkojnë shtetit të Serbisë respektimin e të drejtave të tyre, por këto kërkesa duhet të paraqiten me argumente, me dokumente dhe përmes mekanizmave institucionalë. Një politikë e përgjegjshme duhet të jetë e vendosur në mbrojtjen e interesave shqiptare, por edhe e orientuar drejt dialogut, bashkëpunimit dhe zgjidhjeve të qëndrueshme.
Prandaj, u bëj thirrje të gjithë shqiptarëve me të drejtë vote që të marrin pjesë masivisht në zgjedhjet e 25 tetorit!
Pjesëmarrja e lartë është një akt i përgjegjësisë qytetare dhe i ndërgjegjes kombëtare, që kontribuon drejtpërdrejt në forcimin e përfaqësimit shqiptar në Serbi.
Askush nuk duhet të mendojë se vota e tij nuk ka rëndësi. Në një garë ku synohen dy ose tre mandate, çdo votë mund të jetë vendimtare!
U bëj thirrje veçanërisht të rinjve që të mos qëndrojnë indiferentë!
E ardhmja e tyre lidhet drejtpërdrejt me vendimet që merren sot!
Nëse të rinjtë largohen nga procesi politik, atëherë vendimet për arsimin, punësimin, zhvillimin ekonomik dhe të ardhmen e komunave do të merren pa pjesëmarrjen e tyre.
Pjesëmarrja në zgjedhje është mënyra më e drejtpërdrejtë për të kërkuar llogari dhe për të ndikuar në drejtimin politik të komunitetit.
Po ashtu, është e rëndësishme që qytetarët të mos bien pre e dezinformatave, presioneve ose përpjekjeve për ta fragmentuar votën shqiptare.
Çdo qytetar duhet të informohet nga burime të besueshme, të marrë pjesë i lirë dhe të votojë sipas bindjes së tij!
Në fund, duhet ta kuptojmë se uniteti nuk është vetëm një slogan zgjedhor. Uniteti është përgjegjësi politike dhe qytetare e Kombëtare!
Ai duhet të shfaqet në mënyrën se si partitë bashkëpunojnë, në mënyrën se si deputetët përfaqësojnë qytetarët dhe në mënyrën se si institucionet shqiptare reagojnë ndaj problemeve të komunitetit. Nëse ky unitet ruhet edhe pas zgjedhjeve, atëherë koalicioni mund të bëhet një faktor i rëndësishëm politik në Serbi.
Uniteti zgjedhor duhet të shndërrohet në forcë politike, ndërsa vota e çdo shqiptari në një kontribut për mbrojtjen e të drejtave, dinjitetit dhe të ardhmes së shqiptarëve të Luginës së Preshevës.
Përfaqësimi në Beograd nuk duhet të jetë vetëm një qëllim elektoral, por një mjet për të ndërtuar më shumë barazi, siguri, zhvillim dhe perspektivë për çdo qytetar shqiptar në Luginë”, ka përfunduar Hyseni për “Bota sot”.
