Kur mbeti shtatzënë për herë të parë, Malak al-Assaui donte mbi të gjitha një lindje natyrale – por mjeku i saj në Egjipt kishte një plan tjetër, dyshon ajo.
“Para datës së lindjes, ai filloi të më bindte se do ta lindja këtë fëmijë me prerje cezariane”, thotë 35-vjeçarja.
Dhe pikërisht kjo ndodhi – siç ndodhi përsëri me lindjen e dy fëmijëve të tjerë të saj.
Edhe sot e kësaj dite, al-Assaui pyet veten nëse fëmijët e saj mund të kenë lindur natyrshëm dhe nëse procedurat ishin të nevojshme nga ana mjekësore.
“Mbaj mend vetëm që nuk më lanë zgjidhje tjetër. As nuk u përpoqën”, thotë ajo për lindjen e parë. Kur i plasën ujërat dhe kërkoi në spital të provonte më parë natyrshëm, mjeku u përgjigj: “Takimi juaj për prerje cezariane është nesër”.
Ka pak vende në botë ku lindin më shumë fëmijë me prerje cezariane sesa në Egjipt. Sipas studimit “Rritja e Shkallës Globale të Prerjeve Cezariane dhe Ndikimi i tyre në Shëndetin e Nënës dhe Fëmijës” të botuar në vitin 2025 në Journal of Clinical Medicine, pesë vendet me shkallën më të lartë të prerjeve cezariane në nivel global ishin Republika Dominikane (58.1%), Brazili (55.7%), Qiproja (55.3%), Egjipti (51.8%) dhe Turqia (50.8%). Shifrat bazohen në të dhënat e vitit 2018.
Në Evropë, Rumania kishte normën më të lartë me 46.9% dhe Holanda më të ulëtën me 14.9%, tregon studimi.
Shifrat zyrtare të Egjiptit janë edhe më të larta, me shkallën e lindjeve me prerje cezariane në vitin 2021 në 72%, tregojnë shifrat e fundit zyrtare. Në Port Said, i cili ndodhet në Mesdhe rreth 200 kilometra në veri të Kajros, statistikisht vetëm një në 10 fëmijë lind natyrshëm. Qeveria federale në Kajro po përpiqet ta kundërshtojë këtë. Një prerje cezariane mund të shpëtojë jetë, por gjithashtu mund të dëmtojë nënat dhe fëmijët nëse nuk është e nevojshme nga ana mjekësore.
Një trend global
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), e cila për një kohë të gjatë rekomandoi një normë maksimale të prerjes cezariane prej 10% deri në 15%, flet për një trend global me shkaqe të ndryshme në varësi të vendit.
Studimi i Journal of Clinical Medicine thotë se rritja e vazhdueshme e lindjeve me prerje cezariane, siç njihen zakonisht, “sugjeron që deri në vitin 2030, normat globale mund të arrijnë në 30%. Ndërsa pret që normat aktuale të ulëta në Afrikën Sub-Sahariane të mbeten nën 10%, në rajone si Azia Lindore dhe Perëndimore dhe Amerika Latine, kirurgjia “mund të bëhet metoda dominuese e lindjes”.
«Shumë paciente në Egjipt dhe në rajonin arab kërkojnë një prerje cezariane», thotë Jusra Laschin, e cila drejton një klinikë gjinekologjike në Kajro. «Ato nuk duan dhimbje në mes të natës. Ato nuk duan surpriza». Këto gra do të preferonin të kishin një ngjarje të planifikuar, një «dhomë perfekte me tullumbace dhe çokollata dhe të bënin grim për një sesion fotografik» pasi të lindë foshnja, thotë Laschin.
Presioni ekonomik është gjithashtu një arsye
Kjo mund të jetë e vërtetë për disa nëna. Por mjekët egjiptianë gjithashtu pëlqejnë të përdorin bisturinë gjatë lindjes për arsye shumë të ndryshme.
Së pari, është paga: Në numrin gjithnjë e në rritje të spitaleve private, mjekët shpesh fitojnë më shumë nga një prerje cezariane dhe kritikët ndonjëherë flasin për “lakmi për fitime”. Nën presionin ekonomik, shumë punojnë paralelisht në disa klinika dhe mund të planifikojnë më mirë me prerjet cezariane. Vetë procedura shpesh zgjat vetëm 15 minuta, kështu që një mjek mund të kryejë 10 ose më shumë prerje cezariane në kohën që duhet për një lindje të vetme natyrale.
Kështu e përshkruan edhe gjinekologu Sharif Hamsa. “Me fëmijën e parë, pritet mesatarisht gjashtë deri në 12 orë.” Një mjek me disa punë dhe një jetë private pyet: “Pse duhet ta bëj këtë? Bëj një prerje cezariane dhe shkoj në shtëpi.” Mamitë, të cilat janë të zakonshme në shumë vende evropiane, janë të rralla ose nuk ekzistojnë fare në Egjipt.
“Nëse diçka shkon keq, është faji i mjekut “.
Vendi po përballet me një krizë të rëndë ekonomike dhe një e treta e popullsisë jeton në varfëri. Kujdesi në spitalet shtetërore është i dobët dhe shpesh mungojnë pajisje për të monitoruar rrahjet e zemrës së foshnjës, për shembull. Bankat e gjakut shpesh janë bosh ose nuk ekzistojnë fare. Lindjet natyrale, pra, mund të sjellin edhe rreziqe. Ata që munden, shkojnë në një klinikë private dhe shumë paguajnë nga xhepi.
Çështjet ligjore gjithashtu luajnë një rol. Mjekët përballen me dënime me burg, nëse një lindje natyrale çon në ndërlikime ose edhe në vdekjen e foshnjës ose nënës, edhe nëse mjekët ndjekin me përpikëri protokollin.
“Nëse diçka shkon keq, është faji i mjekut”, thotë Hussein Gohar, një nga gjinekologët më të njohur në Kajro. Prandaj, shumë kolegë praktikojnë “mjekësi mbrojtëse”.
Egjipti po përpiqet të zvogëlojë numrin e kërkesave ligjore. Spitalet tani duhet të dokumentojnë se kur është kryer një prerje cezariane dhe pse. Kohët e fundit janë kryer inspektime në disa klinika në kryeqytet. Kostot do të standardizohen dhe mamitë do të trajnohen në të ardhmen. Ekzistojnë gjithashtu fushata private, që synojnë të informojnë gratë dhe t’i inkurajojnë ato të vendosin vetë.
Eksperti: Shkalla 72% ‘nuk është ilaç’
Eksperti Alexandre Dumont e përshkruan shkallën prej 72% si alarmante. “Është tepër e lartë. Kjo nuk është ilaç dhe nuk është në përputhje me betimin e Hipokratit” të mjekëve për të mos dëmtuar pacientët. Dumont, i cili hulumton temën në Universitetin Sciences Po në Paris, ka nisur një projekt që synon të forcojë vetëbesimin e grave shtatzëna.
Në vendet më pak të zhvilluara, gratë shpesh nuk mund të vendosin lirisht për këtë çështje, thotë Dumont. “Mjeku ka pushtet, ai është shumë i respektuar. Ai është pjesë e klasës së lartë shoqërore, i pasur dhe i arsimuar.” Gratë nga klasat më të varfra bindën lehtësisht të bëjnë një prerje cezariane. “Kjo marrëdhënie nuk është e drejtë. Gruaja duhet të jetë në gjendje të ndihmojë në vendimmarrje”, thotë Dumont.
Asnjë kurs për nënat shtatzëna, asnjë mami
“Nuk ka sistem, nuk ka këshillim të përshtatshëm për gratë, nuk ka kurse para lindjes dhe ka shumë pak ose aspak mami”, thotë gjinekologia Gohar. Përveç kësaj, anestezia epidurale dhe lehtësimet e tjera të dhimbjes shpesh nuk janë të disponueshme ose janë të shtrenjta. Edhe më e përhapur është frika nga lindja, të cilën e ndiejnë 70% e nënave shtatzëna në Egjipt, sipas një studimi të vitit 2024. Në vendet perëndimore, shifra është 5% deri në 15%.
Përmbysja e këtij trendi mund të zgjasë me vite. Gjenerata e re e mjekëve është veçanërisht e nevojshme, por “ata nuk kanë asnjë përvojë me ndërlikimet e një lindjeje normale vaginale”, thotë Gohar. Trajnimi po anon drejt prerjeve cezariane./ DPA News.
