A mendoni se ëndrrat tuaja janë të rastësishme? Studiuesit kanë analizuar mbi 3,700 raportime ëndrrash dhe tani kanë një ide më të mirë se çfarë ndikon në përmbajtjen e ëndrrave tona.
Në Francë, disa njerëz besojnë se të hash djathë para gjumit do të të japë ëndrra të çmendura. Por shkenca po tregon diçka tjetër: përmbajtja e ëndrrave tona duket se formësohet nga një përzierje e personalitetit dhe përvojës së jetuar.
Pse ëndrrat ndonjëherë duken të rastësishme dhe kaotike, ndërsa në raste të tjera ato janë zhytëse dhe çuditërisht koherente? Një studim i ri sugjeron se përgjigjja nuk është rastësia.
Studiuesit në Shkollën IMT për Studime të Avancuara në Lucca në Itali, sfiduan idenë e ëndrrave si nënprodukte të rastësishme mendore. Studimi, i botuar në Communications Psychology, tregon për një sistem të ndikuar nga njohja, emocioni dhe konteksti.
Studimi analizoi më shumë se 3,700 raporte të ëndrrave dhe përvojave të zgjimit, të mbledhura nga 287 pjesëmarrës të moshës 18 deri në 70 vjeç.
Gjatë një periudhe dyjavore, vullnetarët regjistruan përvojat e tyre, ndërsa studiuesit mblodhën informacion të detajuar mbi cilësinë e gjumit, modelet njohëse, tiparet e personalitetit dhe karakteristikat psikologjike.
Pastaj ata përdorën përpunimin e avancuar të gjuhës natyrore (NLP, një lloj inteligjence artificiale) për të analizuar se si pjesëmarrësit përshkruan jetën e tyre të përditshme dhe ëndrrat.
Ëndrrat nuk janë të rastësishme
Rezultatet tregojnë se ëndrrat nuk janë aspak të rastësishme; ka modele të qarta. Ato pasqyrojnë një kombinim të tipareve të brendshme dhe ndikimeve të jashtme. Njerëzit që kalojnë nga një mendim në tjetrin gjatë ditës, shpesh raportuan ëndrra që ndiheshin të shpërndara dhe ndryshonin shpejt. Ata që i shihnin ëndrrat si kuptimplote, zakonisht i përjetonin ato si më të gjalla dhe gjithëpërfshirëse.
Ngjarjet e jashtme luajtën gjithashtu një rol. Studimi zbuloi se gjatë COVID-19, ëndrrat u bënë më intensive dhe shpesh përqendroheshin në kufizim dhe izolim. Këto modele u zhdukën ndërsa jeta u kthye në normalitet, duke sugjeruar që ëndrrat ndryshojnë së bashku me gjendjen tonë psikologjike.
Jeta e përditshme, por ndryshe
Në vend që të riprodhojnë jetën e përditshme, ëndrrat duket se e transformojnë atë. Elementet rutinë, siç janë vendet e punës, spitalet ose shkollat, rrallë rishfaqen si kopje të drejtpërdrejta. Në vend të kësaj, ato riorganizohen në skenarë të panjohur dhe shpesh sureale, duke përzier kontekste dhe perspektiva të ndryshme.
“Gjetjet tona tregojnë se ëndrrat nuk janë vetëm një pasqyrim i përvojave të kaluara, por një proces dinamik i formësuar nga kush jemi dhe çfarë përjetojmë”, tha Valentina Elce, autore kryesore e studimit.
Studimi tregon gjithashtu se si IA mund të përparojë kërkimin e ëndrrave. Modelet NLP mund të analizojnë raportet e ëndrrave me një nivel saktësie të ngjashëm me rishikuesit njerëzorë. Kjo krijon mundësi të reja për të studiuar vetëdijen, kujtesën dhe shëndetin mendor në shkallë të gjerë dhe në një mënyrë të qëndrueshme.
Pra, ndërsa mund të mos jeni në gjendje të ndikoni në aventurat tuaja të natës duke ngrënë djathë, ëndrrat duket se formësohen nga forca të matshme, si brenda ashtu edhe jashtë mendjes./ Euronews.
