Mund të jesh një nga shumë njerëzit që shpesh e kalojnë ditën me vështirësi, të lodhur, të pa përqendruar dhe të irritueshëm. Zgjidhja? Një gjumë i qetë natën. Jo vetëm që të lejon ta fillosh ditën më vigjilent dhe të aftë për t’u përballur me atë që sjell ajo, por gjithashtu ka përfitime afatgjata shëndetësore.
Gjumi i qetë nuk është luks, por një nevojë themelore biologjike që luan një rol vendimtar si në shëndetin fizik ashtu edhe në atë mendor, thonë ekspertët e shëndetit. Zemra, sistemi imunitar dhe truri juaj, përfitojnë shumë nga gjumi i thellë.
Studime të gjera mbi popullatën kanë treguar se njerëzit që flenë mirë jetojnë më gjatë – burrat mesatarisht me gati pesë vjet dhe gratë me më shumë se dy.
Gjumi nuk është aspak kohë e humbur. Gjatë gjumit të thellë, i njohur edhe si gjumë me valë të ngadaltë (SWS), hormoni i rritjes – një proteinë e prodhuar nga gjëndra e hipofizës – sekretohet në qarkullimin e gjakut, citohet së fundmi të ketë thënë specialisti i mjekësisë së gjumit, Dr. Michael Feld, në një botim gjerman për shëndetin. Ndër të tjera, është i rëndësishëm për lëkurën, kockat dhe shërimin e plagëve.
Sistemi juaj imunitar punon shumë edhe gjatë gjumit, duke e ndihmuar trupin të luftojë inflamacionin dhe të forcojë reagimet imunitare – për shembull pas një vaksinimi.
Gjumi është veçanërisht i rëndësishëm për trurin tuaj. Është koha kur kujtimet konsolidohen, detajet e parëndësishme hiqen dhe formohen lidhje të reja nervore.
Për më tepër, sistemi glimfatik – një rrugë lëngjesh që përshkon të gjithë trurin – është aktiv gjatë SWS, gjë që ndihmon në pastrimin e trurit, duke hequr produktet e mbeturinave metabolike potencialisht të dëmshme. Mungesa afatgjatë e gjumit mund të jetë një faktor rreziku për sëmundjen e Alzheimerit.
Sa gjumë është i mjaftueshëm?
Sasia e gjumit që i nevojitet një personi varet nga individi. Për shumicën e të rriturve, shtatë deri në nëntë orë në natë konsiderohen optimale, thotë Birgit Högl, profesoreshë e neurologjisë në Universitetin Mjekësor të Innsbruck dhe drejtoreshë e laboratorit të gjumit.
Nëse flini rregullisht shumë më pak, rrezikoni të dëmtoni përqendrimin, humorin dhe aftësinë tuaj për të marrë vendime. Kompensimi i një “borxhi gjumi” – le të themi, duke fjetur më gjatë në fundjavë – ose “ruajtja në bankë” e gjumit me gjumë të zgjatur përpara një periudhe të parashikuar me pak gjumë, është efektiv vetëm deri në një farë mase.
Kur shihet pamjaftueshmëria e gjumit si një çrregullim mjekësor?
Edhe pse përkufizimet ndryshojnë, ekspertët në përgjithësi e karakterizojnë vështirësinë në rënien ose qëndrimin në gjumë të paktën tre netë në javë për të paktën një muaj, duke rezultuar në lodhje të nesërmen, si çrregullim të vazhdueshëm të pagjumësisë. Nëse simptomat zgjasin për tre muaj ose më shumë, çrregullimi konsiderohet kronik.
Nëse nuk trajtohet, pagjumësia mund të rrisë rrezikun e diabetit, sëmundjeve kardiovaskulare, obezitetit, depresionit dhe sëmundjes së Parkinsonit.
Nëse keni probleme me gjumin për një periudhë muajsh, gërhisni me zë të lartë ose ndiheni vazhdimisht të lodhur gjatë ditës, duhet të vizitoni një mjek. Medikamentet zakonisht përshkruhen vetëm kur metodat e tjera të trajtimit nuk ndihmojnë, sepse ilaçet për gjumë kanë efekte anësore dhe mund të krijojnë varësi.
Ka shumë këshilla praktike për të bërë një gjumë të mirë natën. Midis tyre janë mospirja e kafeinës pas pasdites, kryerja e ushtrimeve gjatë ditës, por përmbajtja nga aktiviteti fizik i fuqishëm në mbrëmje, mosngrënia e vakteve të rënda në mbrëmje dhe shmangia e alkoolit dhe cigareve, të cilat shqetësojnë SWS-në.
Këshilla të tjera përfshijnë respektimin e një orari të rregullt gjumi, pasjen e një rituali të qëndrueshëm para gjumit, mbajtjen e dhomës së gjumit të freskët (16-18 gradë Celsius) dhe sigurimin që dysheku, jastëku dhe batanija juaj janë të përshtatshme për ju.
Dhoma juaj e gjumit duhet të jetë e errët dhe sa më e qetë të jetë e mundur kur flini, dhe nuk duhet të keni një smartphone, kompjuter ose televizor në dhomën e gjumit, një vend që duhet të rezervohet për gjumë dhe seks. Duke folur për seksin, ai – ose kontakti fizik më pak intim dhe relaksues – mund t’i ndihmojë disa njerëz të bien në gjumë.
Dhe nëse qëndroni zgjuar për një kohë të gjatë, është më mirë të zgjoheni, të bëni diçka monotone dhe të ktheheni në shtrat kur të ndiheni të përgjumur./ DPA News.
