Frymëmarrja e ngadaltë dhe e vetëdijshme gjatë meditimit mund të ulë rrezikun e zhvillimit të demencës, sugjeron një studim i ri shkencor.
Prej mijëra vitesh është besuar se meditimi ndihmon në ruajtjen e freskisë mendore, por mekanizmat biologjikë që e shpjegojnë këtë efekt kanë qenë deri tani të paqartë.
Tani, shkencëtarë në SHBA, në një studim të publikuar në revistën mjekësore Psychophysiology, kanë gjetur një lidhje mes praktikës së rregullt të meditimit dhe uljes së disa shënuesve biologjikë të sëmundjes së Alzheimerit – forma më e shpeshtë e demencës.
Sipas studimit, meditimi dhe praktikat e vetëdijes (mindfulness) që përfshijnë frymëmarrje të ngadaltë lidhen me nivele më të ulëta të beta-amiloidit në gjak. Këto peptide proteinike, kur grumbullohen, formojnë pllaka ngjitëse në tru – një nga tiparet kryesore të Alzheimerit.
Autorja kryesore e studimit, Dr. Mara Mather, profesoreshë e gerontologjisë, psikologjisë dhe inxhinierisë biomjekësore në Universitetin e Kalifornisë Jugore, shpjegon:
“Kur jeni të relaksuar, rrahjet e zemrës rriten gjatë frymëmarrjes dhe ulen gjatë nxjerrjes së ajrit. Ne zbuluam se seancat e përditshme me frymëmarrje të ngadaltë, të cilat rrisin luhatjet e ritmit të zemrës, priren të ulin nivelet e beta-amiloidit në gjak.”
Ajo shton se beta-amiloidi është një nënprodukt normal i aktivitetit qelizor dhe, në kushte normale, pastrohet nga truri dhe trupi. Por kur prodhimi është i lartë ose mekanizmat e pastrimit nuk funksionojnë siç duhet, ai fillon të grumbullohet dhe të formojë pllaka – një shenjë karakteristike e Alzheimerit.
Duke folur për Psypost, Dr. Mather theksoi se frymëmarrja e ngadaltë është pjesë thelbësore e disa formave meditimi, por jo e të gjithave.
“Ne donim të kuptonim nëse meditimi me frymëmarrje të ngadaltë ul beta-amiloidin në gjak më shumë sesa meditimi pa kontroll të frymëmarrjes.”
Studimi përfshiu 89 të rritur të shëndetshëm, të moshës 18–35 vjeç – një grupmoshë e zgjedhur për të shmangur ndikimin e sëmundjeve të lidhura me moshën – të cilët nuk kishin përvojë të mëparshme me meditimin e rregullt.
Pjesëmarrësit u ndanë rastësisht në tre grupe. Grupi i parë praktikoi frymëmarrje të kontrolluar: thithje për pesë sekonda dhe nxjerrje për pesë sekonda, rreth gjashtë frymëmarrje në minutë. Grupi i dytë praktikoi meditimin me frymëmarrje normale, pa ritëm të caktuar.
Ata kryen ushtrimet për 20 minuta, dy herë në ditë – gjithsej 40 minuta në ditë – për një javë.
Me anë të sensorëve të specializuar të rrahjeve të zemrës, studiuesit konfirmuan se grupi me frymëmarrje të ngadaltë kishte luhatje të theksuara të ritmit kardiak. Kjo tregon aktivizimin e sistemit nervor parasimpatik – i njohur si sistemi “qetëso dhe tret” – i cili ndihmon në relaksimin e trupit.
Në të kundërt, grupi me frymëmarrje normale nuk shfaqi këto ndryshime fiziologjike.
Mostrat e gjakut, të marra në fillim dhe në fund të studimit, treguan dallime të qarta: personat që praktikuan mindfulness pa frymëmarrje të ngadaltë shfaqën rritje të niveleve të beta-amiloidit, ndërsa ata që kombinuan meditimin me frymëmarrje të ngadaltë patën ulje të tyre.
Dr. Mather vëren se kjo ngre pyetje interesante:
“Mindfulness kërkon përqendrim të lartë. Noradrenalina është një neuromodulator që mbështet vëmendjen e fokusuar. Lloje të ndryshme meditimi kanë efekte të ndryshme në fiziologji dhe vëmendje, dhe secila praktikë mund të ketë përfitime specifike.”
Ajo thekson se gjetjet sugjerojnë se praktikat që përfshijnë frymëmarrje të ngadaltë kanë më shumë gjasa të ulin beta-amiloidin sesa ato që nuk e përfshijnë.
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se ulja e beta-amiloidit në gjak nuk garanton automatikisht ulje të rrezikut për Alzheimer, por përfaqëson një tregues biologjik premtues.
Këto rezultate vijnë në një kohë kur rastet e demencës po rriten vazhdimisht në Mbretërinë e Bashkuar: rreth një milion persona janë aktualisht të prekur, dhe pritet që ky numër të arrijë në 1.4 milionë deri në vitin 2040.
Demenca lidhet me shumë faktorë, përfshirë gjenetikën, ndryshimet në tru, dietën e dobët, duhanpirjen dhe mungesën e aktivitetit fizik. Edhe pse nuk ka shërim, diagnostikimi i hershëm mund të ngadalësojë përparimin e sëmundjes dhe të lehtësojë simptomat, si humbja e kujtesës, vështirësitë në përqendrim, ndryshimet e humorit dhe problemet në komunikim.
Studime të tjera sugjerojnë se ndryshimet në shikim, dëgjim, shije, prekje dhe ekuilibër mund të shfaqen vite përpara simptomave klasike. Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se probleme me orientimin hapësinor – si qëndrimi shumë afër njerëzve – mund të shfaqen deri në 20 vjet më herët.
Në këtë kontekst, meditimi me frymëmarrje të ngadaltë po shihet gjithnjë e më shumë si një mjet i thjeshtë, i sigurt dhe potencialisht i vlefshëm për shëndetin afatgjatë të trurit.
