Më 9 nëntor, një ndërprerje e papritur, e njëkohshme dhe e paprecedentë preku sistemet e navigimit satelitor të rreth 80 avionëve që fluturonin mbi Evropën Veriore.
Për nëntëmbëdhjetë minuta rresht — nga ora 18:08 deri në orën 18:27 (sipas orës europiane) — dhjetëra avionë komercialë dhe privatë humbën plotësisht sinjalin GPS në një zonë të gjerë, e cila përfshinte hapësirën ajrore mbi Holandë, pjesën jugore të Detit të Veriut, Anglinë lindore dhe Gjermaninë veriperëndimore.
Njoftimi, i dhënë fillimisht nga portali i specializuar gpswise.aero dhe më pas i shpërndarë në rrjetet sociale nga eksperti i gjurmimit të fluturimeve “auonsson” në platformën Bluesky, u analizua në detaje nga platforma e monitorimit Hexbird. Të dhënat e përftuara zbulojnë një anomali të theksuar në radar, e cila pothuajse me siguri është shkaktuar nga një burim i jashtëm.
Nëntëmbëdhjetë minuta errësirë radarike
Analiza e të dhënave të fluturimit ADS-B ka mundësuar një rindërtim të saktë dhe kronologjik të ngjarjes, duke zbuluar se degradimi i sinjalit filloi njëkohësisht — brenda një harku kohor prej vetëm gjashtë sekondash — në më shumë se 19,000 koordinata ajrore në rajon. Në atë moment të saktë, avionët e prekur ndodheshin deri në 450 kilometra larg njëri-tjetrit, fakt që dëshmon për fuqinë e burimit të ndërhyrjes. Sipas të dhënave nga ADS-B Exchange, midis 70 dhe 88 nga rreth 400 avionët e monitoruar rezultuan jashtë funksionit në çdo moment të caktuar gjatë kësaj periudhe ndërprerjeje. Ndërhyrja preku vetëm avionët që fluturonin në lartësi të mëdha — ata që ndodheshin në lartësinë e lundrimit — ndërsa avionët që fluturonin nën 15,000 këmbë (përafërsisht 4,500 metra) nuk shfaqën asnjë anomali, pasi ishin të mbrojtur nga burimi i sinjalit falë lakimit të Tokës. Kjo përbën rastin më të rëndësishëm të ndërhyrjes në sistemin GPS të regjistruar në këtë zonë gjatë vitit të fundit, duke tejkaluar ndjeshëm një ngjarje të ngjashme të datës 23 korrik 2026, e cila e kishte origjinën nga një burim tjetër, pranë bregdetit anglez.
Një transmetues në nivelin e detit
Ekspertët e Hexbird i kanë përjashtuar kategorikisht stuhitë diellore apo ndonjë gabim softuerik në sistemet tokësore si shkak të ndërprerjes së sinjalit; në vend të kësaj, ata konfirmojnë se avionët e linjave komerciale janë bërë të paaftë për të marrë sinjale për shkak të ndërhyrjeve të qëllimshme në frekuencat radio. Modelet matematikore të përhapjes së sinjalit kanë mundësuar triangulimin e vendndodhjes së burimit – me një saktësi të vlerësuar prej 90% – në pjesën jugore të Detit të Veriut, brenda një zone që shtrihet midis koordinatave 53.9N–54.5N dhe 4.2E–5.1E; kjo e vendos atë përafërsisht 50–85 milje detare në veri të ishullit holandez Texel. Një vendndodhje e tillë, në nivelin e detit, sugjeron se transmetuesi mund të ketë qenë i vendosur në një anije ose në një platformë detare. Pikërisht në atë kohë, një konvoj anijesh ruse – i përbërë nga tri anije tregtare dhe, me shumë gjasa, një anije luftarake – kaloi vetëm pak minuta larg epiqendrës së incidentit. Ndonëse ende nuk është vërtetuar një lidhje e drejtpërdrejtë, mundësia që pas kësaj të qëndrojë Moska mbetet një hipotezë që po merret në konsideratë.
Asnjë paralajmërim
Ajo që e bën incidentin edhe më misterioz është mungesa e plotë e komunikimeve zyrtare. Kërkimet e hollësishme në bazat e të dhënave NOTAM (Njoftime për Aviatorët) të FAA-së – të cilat përfshijnë njoftime për lundrimin ajror, si dhe njoftime civile e ushtarake nga Holanda – së bashku me verifikimet në regjistrat detarë të Holandës, Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar, nuk zbuluan asnjë ushtrim ushtarak të planifikuar apo test të autorizuar të frekuencave radio për atë ditë dhe orë. Për më tepër, të dhënat konfirmojnë se nuk bëhej fjalë për “spoofing” – transmetimi i koordinatave të rreme për të devijuar virtualisht avionët – por për një ndërhyrje të drejtpërdrejtë dhe të fuqishme në frekuenca, e cila komprometoi plotësisht saktësinë e navigimit në 92% të rasteve të raportuara. Aktualisht, Hexbird deklaron se të dhënat nuk zbulojnë se kush e ka vënë në punë transmetuesin apo përse, duke lënë të hapur mundësinë që të jetë përdorur një pajisje e fuqishme dhe e padeklaruar për të çrregulluar sistemet e bordit të 80 avionëve komercialë në zemër të Evropës, thjesht duke shtypur një çelës.
The massive but short jamming of flights over North Sea Nov 9 was almost certainly caused by Russian units.
A Russian arms convoy of three freighters and likely a warship passed the epicentre of the incident minutes away.
~80 flights (~15k passengers?) were affected for 20 min. https://t.co/8LPi8bi0wm
— auonsson (@auonsson) November 13, 2026
