Një mënyrë e re për të zbuluar fillimin e sëmundjeve të zemrës dhe veshkave shumë më herët se sa ishte e mundur më parë, është zbuluar nga shkencëtarët.
Gjetjet zbulojnë një metodë të re për identifikimin e dëmtimit të rreshtimit të enëve mikroskopike të gjakut, duke transformuar aftësinë për të zbuluar sëmundjen në fazat e saj më të hershme.
Deri më tani, monitorimi i shëndetit të rrjetit të gjerë të enëve të vogla të gjakut që furnizojnë organet jetësore me oksigjen dhe lëndë ushqyese, ka mbetur kryesisht i paarritshëm për mjekësinë.
Shkencëtarët kanë treguar se dëmtimi i rreshtimit të këtyre enëve mikroskopike të gjakut, sinjalizon fazat më të hershme të sëmundjeve të zemrës dhe veshkave.
Zbulimi i këtij lloji të dëmtimit vaskular mbështetej në biopsi invazive të indeve dhe teknika të përparuara të mikroskopisë.
Në këtë zbulim të madh, shkencëtarët në Universitetin e Bristolit demonstruan një mënyrë të re për të identifikuar dëmtimin e rreshtimit të enëve të gjakut, duke ndjekur ndryshimet në shtresën e pasur me sheqer dhe proteina në sipërfaqen e këtyre enëve të gjakut, e njohur si glikokaliks.
Kjo shtresë e hollë vesh pjesën e brendshme të enëve të gjakut, por është shumë e ndjeshme dhe mund të ndryshojë me shpejtësi që në shenjat e para të sëmundjes.
Kur glikokaliksi dëmtohet, studiuesit kanë treguar se ai shërben si shënuesi më i hershëm i sëmundjes.
Ekipi demonstroi se, ndërsa gjaku qarkullon nëpër trup, qelizat e kuqe të gjakut dhe muret e enëve të gjakut shkëmbejnë vazhdimisht përbërës të kësaj shtrese mbrojtëse kur bien në kontakt.
Ata zbuluan se transferimi i glikokaliksit në qelizat e kuqe të gjakut, krijon një “gjurmë” biokimike që pasqyron nga afër gjendjen e rreshtimit të enëve të gjakut.
Ky zbulim hap rrugën për një analizë të thjeshtë gjaku që mund t’u lejojë mjekëve të zbulojnë dëmtimin e enëve të gjakut dhe të vlerësojnë rrezikun e një personi, për të zhvilluar sëmundje të lidhura me zemrën dhe veshkat në një fazë më të hershme se kurrë më parë.
Këto gjetje ofrojnë një mënyrë krejtësisht të re për të zbuluar dhe monitoruar sëmundjet vaskulare përmes analizave rutinë të gjakut.
Dr. Matthew Butler, nga Universiteti i Bristolit, tha: “Shëndeti i enëve tona të gjakut është thelbësor për shëndetin tonë të përgjithshëm dhe monitorimi i dëmtimit të enëve të gjakut ka qenë një pjesë rutinë e kujdesit shëndetësor për dekada të tëra.”
“Megjithatë, një pjesë e madhe e sistemit vaskular është aktualisht e paarritshme për mjekët dhe shkencëtarët, sepse enët e gjakut janë shumë të vogla për t’u parë.”
“Rezultatet tona sugjerojnë që ne mund të përdorim ndryshimet që ndodhin në sipërfaqen e qelizave të kuqe të gjakut për të identifikuar dëmtimin mikroskopik të enëve të gjakut, përpara se shënuesit e tjerë të bëhen të dallueshëm.”
“Më emocionuese është se ne gjithashtu mund të zbulojmë me shpejtësi kur ilaçet janë efektive në rivendosjen e rreshtimit të enëve të gjakut.”
“Këto gjetje mund të transformojnë aftësinë tonë për të dalluar dhe trajtuar sëmundjen, përpara se ajo të përparojë dhe të bëhet potencialisht e pakthyeshme ose kërcënuese për jetën.”
Profesor Simon Satchell shtoi: “Gjetjet tona ofrojnë një mjet të fuqishëm për identifikimin e problemeve të mundshme shëndetësore në një fazë shumë më të hershme.”
“Ky zbulim mund të hapë rrugën për kujdes shëndetësor proaktiv dhe parandalues, duke ofruar mundësinë e adresimit të sëmundjeve përpara se ato të zhvillohen.”
Artikulli, me titull “Shkëmbimi i glikokaliksit endotelial-eritrociteve hap derën për “biopsi të lëngshme” të funksionit endotelial”, është botuar në revistën Nature Communications./ DPA News.
