Pothuajse të gjithë në Austri e kanë përjetuar nga afër këtë javë se sa i dëmshëm mund të jetë vapa për mirëqenien, shëndetin mendor dhe shëndetin e përgjithshëm.
Temperaturat ekstreme mund të jenë veçanërisht të rrezikshme për njerëzit me sëmundje kardiovaskulare. Rreziku i dhimbjes në gjoks, sulmeve në zemër ose aritmive kardiake rritet. Kjo përkeqësohet nga dehidratimi, problemet e qarkullimit të gjakut dhe stresi psikologjik.
Një ekip kërkimor spanjollo-holandez ka demonstruar se si një valë e fortë e nxehtësisë ndikon në zhvillimin e trurit të fëmijëve në barkun e nënës dhe gjatë tre muajve të parë të jetës. Grupi raporton në revistën Environment International se rritja e rajonit të talamusit të trurit zvogëlohet deri në moshën 14 vjeç. Pasojat afatgjata janë ende të paqarta.
“Efektet e ndryshimeve klimatike në zhvillimin neurologjik të fëmijëve ende nuk janë kuptuar mjaftueshëm, veçanërisht roli i ekspozimit ndaj temperaturës në fëmijërinë e hershme në zhvillimin e trurit. Ne hetuam marrëdhënien midis stresit të nxehtësisë dhe të ftohtit nga shtatzënia deri në moshën 8.5 vjeç dhe ndryshimeve strukturore në tru në grupmoshën nëntë deri në 15 vjeç”, shkruajnë Laura Granes nga Departamenti i Psikiatrisë në Spitalin Universitar Bellvitge në Spanjë dhe bashkautorët e saj.
Nxehtësia ngadalëson rritjen e talamusit
Për studimin, 3251 fëmijë nga Roterdami, përfshirë nënat e tyre gjatë shtatzënive të tyre, u ndoqën dhe u ekzaminuan gjatë dekadës midis viteve 2001 dhe 2011. Të dhënat e vendndodhjes dhe temperaturat (duke filluar nga -7.9°C deri në 31.3°C) u përfshinë në analizë. Në një moshë mesatare prej rreth dhjetë dhe katërmbëdhjetë vjeç, fëmijët iu nënshtruan skanimeve me rezonancë magnetike (MRI) të trurit të tyre. Këto skanime matën gjithashtu vëllimin e rajoneve të ndryshme të trurit.
Zbulimi kryesor: “Ekspozimi ndaj një temperature mesatare mujore prej 20.5 gradë Celsius gjatë shtatzënisë dhe foshnjërisë u shoqërua me rritje të ngadalësuar të talamusit”, shkruajnë studiuesit. Talamusi është një nga pjesët më të hershme të trurit të njeriut që zhvillohet gjatë zhvillimit embrional. I vendosur në diencefalon, talamusi luan një rol qendror në filtrimin e sinjaleve nga trupi në tru, të cilat më pas transmetohen në korteksin cerebral për përpunim.
Çrregullime të mundshme të sjelljes
Kur fetuset u ekspozuan ndaj nxehtësisë gjatë tremujorit të parë të shtatzënisë, një rajon talamik u zbulua më vonë se ishte 25.80 milimetra kub më i vogël. Ekspozimi ndaj nxehtësisë gjatë tremujorit të dytë rezultoi në një zvogëlim prej 25.60 milimetra kub krahasuar me mungesën e ekspozimit dhe 22.92 milimetra kub në tremujorin e tretë. Temperaturat e larta brenda tre muajve të parë të jetës çuan në një zvogëlim afatgjatë të vëllimit talamik prej 5.31 milimetra kub. Nuk u vu re ndjeshmëri e shtuar e trurit ndaj ekspozimit ndaj të ftohtit.
Analizat pasuese zbuluan gjithashtu tregues të problemeve të mundshme të sjelljes tek fëmijët e prekur. Midis moshës 13 dhe 16 vjeç, u vu re një numër në rritje i të ashtuquajturave “simptoma të jashtme” pas ekspozimit ndaj nxehtësisë gjatë shtatzënisë. Këto përfshijnë impulsivitet të shtuar, agresion dhe sjellje më pak në përputhje me rregullat. Megjithatë, korrelacioni me sa duket nuk ishte mjaftueshëm i qartë për të nxjerrë përfundime përfundimtare.
Pasojat për fertilitetin
Një tjetër studim i kohëve të fundit shqyrtoi efektet e temperaturave të larta në pjellorinë femërore, konkretisht numrin e vezëve të nxjerra gjatë trajtimit të fertilitetit. Ekipi kinez i kërkimit analizoi të dhënat nga gati 58,500 gra që iu nënshtruan trajtimit midis viteve 2018 dhe 2024. Me çdo rritje prej një gradë Celsius në temperaturën e ambientit, numri i vezëve të nxjerra, të pjekura dhe të fekonduara me sukses u ul pak, por statistikisht në mënyrë të konsiderueshme, raportojnë studiuesit në revistën Human Reproduction. Megjithatë, cilësia e embrioneve që rezultuan mbeti kryesisht e pandryshuar.
Ekipi i hulumtimit hipotezon se temperaturat e larta mund të çojnë në më pak vezë që piqen dhe kështu të ndikojnë në funksionin e vezoreve nëpërmjet ndryshimeve hormonale, veçanërisht nëpërmjet hormonit luteinizues (LH), i cili luan një rol qendror në pjekurinë e qelizave vezë. Në të njëjtën kohë, hormone të tjera si FSH dhe estradioli duket se e kundërveprojnë këtë efekt dhe e kompensojnë pjesërisht atë. Rezultatet sugjerojnë që trupi përpiqet të kompensojë stresin e nxehtësisë hormonalisht. Ky studim ofron kështu, për herë të parë, një mekanizëm biologjikisht të besueshëm për korrelacionin e vëzhguar.
Edhe pse nuk mund të provohet asnjë lidhje shkakësore, të dhënat tregojnë se faktorëve mjedisorë dhe klimatikë duhet t’u jepet më shumë konsideratë në kërkimet e ardhshme të mjekësisë riprodhuese, thekson eksperti i fertilitetit Michael Feichtinger. Meqenëse efektet e vëzhguara janë relativisht të vogla për pacientët individualë, askush nuk ka nevojë të shtyjë trajtimin në verë nga frika e temperaturave të larta.
Ekspertët bien dakord se rritja e temperaturave që vjen si pasojë e ndryshimeve klimatike kërkon masa për të zvogëluar stresin nga nxehtësia tek gratë shtatzëna dhe foshnjat – veçanërisht nëse kjo mund të çojë në ndryshime në trurin e fëmijëve të palindur./ DPA News.
