Për shumë vite, nxirja u konsiderua simbol i shëndetit dhe mirëqenies. Në fillim të shekullit XX, helioterapia, pra përdorimi terapeutik i dritës së diellit, përdorej për trajtimin e sëmundjeve si rakitizmi dhe tuberkulozi. Sot, megjithatë, marrëdhënia jonë me diellin është më komplekse: ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve UV lidhet qartë me rritjen e rrezikut për kancer të lëkurës.
Nga ana tjetër, ekspozimi i moderuar ndaj diellit mund të ketë edhe përfitime. Ai ndihmon në prodhimin e vitaminës D, e cila është e rëndësishme për kockat dhe funksionin e muskujve. Studimet e përmendura nga BBC e lidhin gjithashtu ekspozimin ndaj dritës së diellit me shëndetin kardiovaskular, imunitetin, gjumin dhe funksionin njohës.
Pse kemi nevojë për diellin?
Rrezet e diellit ndihmojnë trupin të prodhojë vitaminë D dhe mund të ndikojnë në presionin e gjakut. Rrezet UVA nxisin çlirimin e oksidit nitrik, i cili zgjeron enët e gjakut. Drita e mëngjesit gjithashtu ndihmon në rregullimin e ritmit të trupit, duke rritur vigjilencën gjatë ditës dhe duke ndihmuar në gjumin gjatë natës.
Ekspozimi ndaj dritës së diellit lidhet edhe me rritjen e serotoninës në tru, e cila ndikon në humor dhe përqendrim. Disa studime kanë gjetur lidhje mes ekspozimit më të madh ndaj dritës së ditës dhe një rreziku më të ulët për probleme të caktuara njohëse.
Sa diell na duhet?
Nuk ekziston një kohë e vetme që vlen për të gjithë. Nevojat ndryshojnë sipas ngjyrës së lëkurës, moshës, vendndodhjes gjeografike dhe nivelit të rrezatimit UV.
Ekspertët e cituar rekomandojnë ekspozime të shkurtra dhe të rregullta, veçanërisht në mes të ditës, kur rrezet UVB janë më të forta. Për njerëzit me lëkurë të çelët, disa minuta ekspozim me duart, krahët ose këmbët të zbuluara mund të mjaftojnë në shumicën e ditëve. Personat me lëkurë më të errët mund të kenë nevojë për më shumë kohë, pasi melanina e bën prodhimin e vitaminës D më të ngadaltë.
Një studim i përmendur në artikull sugjeron se personat me lëkurë kafe të errët mund të kenë nevojë për rreth 25 minuta ekspozim në mesditë gjatë pranverës dhe verës në Mbretërinë e Bashkuar për të prodhuar vitaminë D të mjaftueshme.
Çfarë është indeksi UV?
Indeksi UV tregon nivelin e rrezatimit ultraviolet që arrin në tokë dhe varion nga 0 deri në 11+. Sa më i lartë të jetë indeksi, aq më i madh është rreziku nga ekspozimi ndaj rrezeve UV.
Personat me lëkurë shumë të çelët, shumë nishane, histori personale ose familjare të melanomës, si dhe ata që marrin imunosupresantë, duhet të jenë veçanërisht të kujdesshëm me ekspozimin në diell.
Rreziku i ekspozimit të tepërt
Qëndrimi më gjatë në diell nuk do të thotë se trupi do të prodhojë më shumë vitaminë D. Në të kundërt, ekspozimi i tepërt rrit rrezikun për djegie nga dielli, pigmentim, plakje të parakohshme të lëkurës dhe kancer të lëkurës.
Melanoma, forma më e rrezikshme e kancerit të lëkurës, është në rritje. Sipas të dhënave të cituara në artikull, ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve UV dhe përdorimi i solariumeve janë ndër faktorët që kontribuojnë në këtë rrezik.
Veçanërisht i rëndësishëm është ekspozimi gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës, pasi sasia e ekspozimit ndaj diellit në 20 vitet e para të jetës lidhet ndjeshëm me rrezikun e zhvillimit të kancerit të lëkurës.
