Alkooli mund të duket i endur thellë në jetën tonë. Një birrë ose një gotë verë ndërsa flasim me miqtë. Një koktej në fund të një dite të ngarkuar. Dolli gjatë festës.
Është e vështirë të besohet se një sjellje kaq e padëmshme në dukje zvogëlon imunitetin tonë ndaj sëmundjeve infektive dhe rrit rrezikun e kancerit dhe sëmundjeve të tjera kronike – por sipas shkencës, ky është pikërisht rasti, raporton CNN .
“Vetë alkooli është toksik. Ne e përdorim alkoolin për të dezinfektuar, e përdorim për të vrarë organizmat. Pra, pyetja është – a është e sigurt çdo sasi?” tha Dr. Andrew Freeman, drejtor i programit të parandalimit të sëmundjeve kardiovaskulare dhe mirëqenies në Qendrën Kombëtare të Shëndetit Hebraik në Denver.Një numër gjithnjë e në rritje studimesh thonë – jo.
Të dhënat më të fundit tregojnë se konsumi i alkoolit është drejtpërdrejt përgjegjës për 62 çrregullime të ndryshme, duke përfshirë sëmundjet e zemrës që lidhen me alkoolin, çrregullimet psikotike, gastritin, ulcerat, pankreatitin dhe mëlçinë yndyrore, si dhe gjendje më të njohura si sindroma e alkoolit fetal dhe cirroza e mëlçisë.
“Këto gjendje janë 100 për qind të lidhura me alkoolin, që do të thotë se këto sëmundje nuk do të ekzistonin pa përdorimin e alkoolit”, tha Jürgen Rehm, një shkencëtar i lartë në Institutin për Kërkime të Politikave të Shëndetit Mendor në Toronto. Rem ka bërë kërkime mbi alkoolin që nga viti 2003 në bashkëpunim me Organizatën Botërore të Shëndetësisë dhe shkencëtarë nga SHBA-ja, Evropa dhe Britania e Madhe.
“Ekzistojnë edhe 30 sëmundje të tjera ku alkooli luan një rol, të tilla si kanceri i gjirit dhe kancere të tjera, sëmundjet e zemrës, goditja në tru, diabeti dhe demenca”, tha Rehm. “Këto sëmundje do të ekzistonin pa alkool, por alkooli është përgjegjës për një përqindje të caktuar të rasteve.”
Alkooli gjithashtu dëmton aftësinë e trupit për të luftuar infeksionet. Edhe një pije e vetme dëmton sistemin imunitar dhe zvogëlon aftësinë e tij për të luftuar infeksionet që 20 minuta pas konsumimit. Konsumi afatgjatë i alkoolit mund të dëmtojë përgjithmonë qelizat kryesore imune.
Pasojat shëndetësore të alkoolit janë më të mëdha për njerëzit që pinë shumë çdo ditë, thotë Rehm, por ka një problem: Hulumtimet shpesh e përcaktojnë pirjen e tepërt të alkoolit si më shumë se 40 gramë alkool të pastër në ditë për gratë dhe 60 gramë për burrat.
Mjafton vetëm ta shikosh baristin duke hedhur një gotë ose më shumë pije të forta në koktejin tënd të preferuar – dhe po atë ditë mund të hysh në kategorinë e pijedashësve të shumtë. Alkooli nuk kufizohet vetëm tek pijet e forta: vera e kuqe dhe e bardhë, birra, molli, sheri, porto, vermuti gjithashtu përmbajnë alkool.
Sa ndikojnë këto pije në gjatësinë e jetës?
“Ekipi ynë ka krijuar një aplikacion falas që tregon se sa minuta dhe ditë jete humbisni me çdo pije,” tha Rehm. “Ai tregon gjithashtu se sa kohë fitoni kur ndaloni së piri.”
Megjithatë, me të gjitha të dhënat shqetësuese rreth efekteve të alkoolit në shëndet, ka edhe lajme të mira. Shumë sëmundje që lidhen me alkoolin mund të ngadalësohen, ndalen dhe madje të përmbysen nëse trajtohen mjaftueshëm herët. Ja çfarë ka zbuluar shkenca deri më tani.
Alkooli dhe sëmundjet infektive
Nëse nuk e dinit se sa shumë ndikon një pije e vetme në aftësinë e trupit për të luftuar infeksione si ftohja, gripi ose covid-19, kjo është e kuptueshme. Edhe pse lidhja midis alkoolit dhe pneumonisë është e njohur që nga viti 1785, një diskutim më serioz rreth efektit të alkoolit në imunitet filloi vetëm në vitet nëntëdhjetë të shekullit të kaluar.
Alkooli prish aftësinë e sistemit imunitar të lindur – atij me të cilin lindim – si dhe imunitetin e fituar që zhvillojmë gjatë gjithë jetës. Duhet një sasi shumë e vogël alkooli për të zvogëluar menjëherë aftësinë e qelizave të bardha të gjakut kryesore, siç janë makrofagët, neutrofilet dhe qelizat vrasëse natyrore, për të luftuar viruset, bakteret dhe qelizat kancerogjene.
Një episod i vetëm pirjeje (zakonisht katër ose më shumë pije gjatë disa orëve) mund të prishë përgjigjen imunitare të trupit për 24 orë. Dikur mendohej se ishte një problem kryesisht tek adoleshentët dhe studentët e kolegjit, por pirja e tepërt është në rritje në SHBA, veçanërisht tek gratë mbi 30 vjeç dhe njerëzit mbi 65 vjeç.
Për fat të mirë, efektet e menjëhershme të alkoolit në sistemin imunitar nuk zgjasin shumë. Në varësi të sasisë së alkoolit, trupi rikuperohet brenda disa ditësh deri në një javë, thotë Rem.
Megjithatë, përdorimi afatgjatë i alkoolit mund të dobësojë ose shkatërrojë qelizat vrasëse natyrore dhe qelizat T, njësitë elitare të sistemit imunitar, duke rritur ndjeshmërinë ndaj infeksioneve të tilla si pneumonia, HIV dhe tuberkulozi. Abstinenca afatgjatë mund të ndihmojë, por ekspertët paralajmërojnë se disa dëme mund të jenë vetëm pjesërisht të kthyeshme, varësisht nga sa kohë dhe sa alkool është konsumuar. Alkoolistët e rëndë mund të dobësohen rëndë nga imuniteti.
Alkooli dhe kanceri
Alkooli është shkaku i tretë kryesor i kancerit të parandalueshëm në SHBA, pas duhanit dhe obezitetit, sipas ish-Kirurgut të Përgjithshëm të SHBA-së, Vivek Murthy. Në fillim të vitit 2025, ai lëshoi një paralajmërim në të cilin bëri thirrje për një përditësim të paralajmërimit mbi pijet alkoolike.
“Alkooli është një shkak i njohur dhe i parandalueshëm i kancerit, përgjegjës për rreth 100,000 raste të kancerit dhe 20,000 vdekje çdo vit në SHBA – më shumë se numri i njerëzve të vrarë në aksidente trafiku të lidhura me alkoolin çdo vit – megjithatë shumica e amerikanëve nuk janë të vetëdijshëm për rrezikun”, tha Murthy.
Të gjitha llojet e alkoolit kontribuojnë në kancer duke dëmtuar ADN-në dhe duke rritur inflamacionin kronik, sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve. Tek gratë, rreziku më i madh është kanceri i gjirit i lidhur me alkoolin, ndërsa tek burrat, kanceri kolorektal shoqërohet më shpesh.
Lënia e alkoolit mund të ndalojë përparimin e kancerit të shkaktuar nga alkooli, por kjo nuk është një garanci, tha Sinclair Carr, një student i doktoraturës në Harvard.
“Kanceri zhvillohet me vite. Pra, është e mundur që të kesh kancer të shkaktuar nga alkooli dhe ta prekësh atë edhe pasi të ndalosh së piri alkool”, tha Carr. “Megjithatë, nëse nuk ke kancer dhe ndalon së piri alkool, eliminon rrezikun e ardhshëm të kancerit të lidhur me alkoolin.”
Sa kohë duhet për të zvogëluar rrezikun?
“Rreth 30 vjet, ngjashëm me pirjen e duhanit”, tha Rehm. “Nëse je një pijedashës relativisht i rëndë, mund të mendosh kështu: një pije është një cigare. Tingëllon tronditëse, apo jo?”
Alkooli dhe dëmtimi i trurit
Më parë thuhej se alkooli vret qelizat e trurit, por shkenca moderne tregon se ai shkatërron lidhjet midis neuroneve, duke shkaktuar tkurrjen e trurit, veçanërisht në zonat përgjegjëse për kujtesën dhe marrjen e vendimeve.
Një nga studimet më të mëdha zbuloi se tre pije në javë rrisnin rrezikun e demencës me 15 përqind krahasuar me një pije në javë. Dëmtimi i trurit i shkaktuar nga alkooli është pjesërisht i kthyeshëm, varësisht nëse dëmi është akut apo afatgjatë.
“Imazhet e trurit tregojnë se zvogëlimi i indeve të trurit mund të rikuperohet pjesërisht brenda javësh deri në muaj pas ndërprerjes së konsumit të alkoolit”, tha Carr. “Funksionet njohëse si vëmendja, funksionet ekzekutive dhe kujtesa gjithashtu mund të përmirësohen.”
Megjithatë, pirja e tepërt dhe afatgjatë shoqërohet me ndryshime të përhershme në tru që rrisin rrezikun e demencës. “Provat e disponueshme nuk sugjerojnë që ndërprerja e plotë e pirjes e kthen plotësisht rrezikun e demencës në nivelin e një personi që nuk ka pirë kurrë shumë”, tha Carr.
Alkooli dhe zemra
Por a nuk është alkooli i mirë për zemrën – shkaku kryesor i vdekjes për burrat dhe gratë në mbarë botën? Është e vërtetë që shumë studime kanë treguar të ashtuquajturën lidhje “J” midis alkoolit dhe shëndetit të zemrës.
Konsumi i ulët deri në i moderuar i alkoolit – pjesa më e sheshtë e shkronjës “J” – mund të ketë një efekt paksa pozitiv në shëndetin e zemrës. Megjithatë, me rritjen e numrit të pijeve, rritet edhe rreziku.
“Jo vetëm që rreziku rritet me sasinë e alkoolit, por efektet mbrojtëse në zemër praktikisht zhduken tek njerëzit që herë pas here pinë sasi të mëdha”, tha Carr.
Një studim i vitit 2023 zbuloi se edhe një pije alkoolike në ditë rrit tensionin sistolik të gjakut. Konsumi i alkoolit tek njerëzit me tension të lartë pothuajse dyfishon rrezikun e dëmtimit serioz të mëlçisë, ndërsa tek njerëzit me obezitet ose diabet, rreziku rritet më shumë se trefish.
“Mendoj se tani ka prova të mjaftueshme se alkooli mund të bëjë më shumë dëm sesa dobi,” tha Dr. Freeman. “Shumica e shoqatave profesionale këshillojnë njerëzit të mos fillojnë të pinë, të pinë sa më pak të jetë e mundur nëse tashmë pinë, ose të ndalojnë së piri fare.”
