Shkencëtarët kanë identifikuar një specie të re të jashtëzakonshme të një bime lulëzuese pa gjethe, që rritet në dyshemenë e pyllit të një parku kombëtar në Tajlandën perëndimore. Pamja e saj e pazakontë, thuajse mbinatyrore, frymëzoi emrin e saj: Thismia daemona, “lulja e djallit”.
Bima i përket gjinisë Thismia, një grup speciesh të vogla që nganjëherë njihen si “fenerët e zanave”. Këto bimë nuk kanë klorofil dhe nuk kryejnë fotosintezë. Në vend të kësaj, ato marrin lëndë ushqyese përmes kërpudhave nëntokësore dhe qëndrojnë të fshehura nën shtresat e gjetheve të rëna pothuajse gjatë gjithë jetës së tyre.
Një zbulim befasues në Tajlandë
Botanistë nga Universiteti Chulalongkorn dhe Universiteti Prince of Songkla zbuluan specien e re gjatë studimit të Parkut Kombëtar Thong Pha Phum. Bima rritej në një lartësi prej afro 1,000 metrash, një mjedis jashtëzakonisht i lartë dhe sezonalisht i thatë për anëtarët e kësaj gjinie.
“Gjetja e Thismia daemona në Parkun Kombëtar Thong Pha Phum ishte vërtet një surprizë e madhe”, tha Dr. Sahut Chantanaorrapint nga Universiteti Prince of Songkla. “Në mënyrë tipike, speciet e Thismia njihen se gjenden në pyjet tropikale të ultësirave, të lagështa gjatë gjithë vitit. Megjithatë, kjo popullatë u zbulua në një pyll të gjelbër malor sezonal, në një lartësi prej afro 1,000 metrash mbi nivelin e detit.”
Zbulimi ndryshon gjithashtu kuptimin e shkencëtarëve për shtrirjen gjeografike të këtij grupi bimësh. Thismia daemona i përket seksionit Geomitra të gjinisë Thismia, i cili më parë ishte dokumentuar vetëm në Malajzinë Gadishullore, Borneo dhe Sumatra. Gjetja e tij në Tajlandë e zgjeron për herë të parë më në veri shpërndarjen e njohur të të gjithë këtij seksioni.
Pse quhet “lulja e djallit”
Pamja e habitshme e bimës ndihmon për të shpjeguar emrin e saj dramatik. Lulja është kryesisht e zezë dhe në majë ka zgjatime në formë brirësh, të cilat ngrihen nga një “mitër” në formë kubeje. Njolla të ndezura kuqërremta-portokalli pranë bazës ngjajnë me sy që shkëlqejnë, duke i dhënë asaj një pamje demonike.
“Të kombinuara me mënyrën e saj të fshehtë, nëntokësore dhe misterioze të jetesës në dyshemenë e pyllit, ekipi ynë ra njëzëri dakord se emërtimi i saj Thismia daemona e përshkruante në mënyrë të përsosur natyrën e saj enigmatike dhe të ngjashme me djallin”, tha Dr. Chantanaorrapint.
Njihen më pak se 50 bimë
Megjithëse specia e re është mbresëlënëse për nga pamja, mbijetesa e saj mund të jetë në rrezik. Shkencëtarët njohin vetëm një popullatë, e cila përbëhet nga më pak se 50 individë në një sipërfaqe më të vogël se një fushë futbolli. Për këtë arsye, specia është vlerësuar përkohësisht si Në Rrezik Kritik Zhdukjeje. Një shqetësim është se habitati i saj ndodhet brenda një parku kombëtar që vizitohet nga një numër i konsiderueshëm turistësh.
Dr. Chantanaorrapint beson se përfshirja e komuniteteve përreth do të jetë e rëndësishme për mbrojtjen e bimës dhe habitatit të saj të brishtë.
“Hapi tjetër kryesor është miratimi i një qasjeje të qëndrueshme për ruajtjen, në përputhje me konceptin Njeriu dhe Biosfera të UNESCO-s, duke harmonizuar ruajtjen e biodiversitetit me përfshirjen e njerëzve. Frymëzimi i banorëve vendas për të qenë krenarë për trashëgiminë e tyre natyrore jo vetëm që mbron mikrohabitatin, por gjithashtu mbështet ekoturizmin e qëndrueshëm, të udhëhequr nga komuniteti.”/ScienceDaily
