Nga Christina Bachmann, dpa
Mund të keni shumë gjëra në mendje, por të mos arrini të përqendroheni vërtet në një gjë të vetme. Shumë prej nesh ndihen kështu. Lajmi i mirë është se përqendrimi dhe fokusi janë aftësi që mund të mësohen, thonë një trajnere dhe një neurolog, të cilët ndajnë këshilla dhe mënyra të thjeshta për të filluar.
Kur ishte hera e fundit që arritët të përfundonit leximin e diçkaje pa kontrolluar vazhdimisht telefonin?
Nëse ju duhet të mendoheni për një çast, kjo mund të jetë vetë përgjigjja. Shumë prej nesh shqetësohen se aftësia jonë për t’u përqendruar në një gjë të vetme për një periudhë më të gjatë po zbehet.
“Vitet e fundit, kemi harruar se si të fokusohemi dhe të përqendrohemi për një periudhë të gjatë,” thotë Cordula Nussbaum, trajnere dhe autore.
Shkaku kryesor i zvogëlimit të hapësirës sonë të vëmendjes është ndryshimi i peizazhit mediatik, thotë ajo. Rrjetet sociale, me copëza të shkurtra informacioni, dhe telefoni inteligjent, gjithmonë pranë nesh, na mbajnë vazhdimisht të përditësuar me një rrjedhë njoftimesh.
Jemi bërë të paduruar ndaj heshtjes. “Nëse nuk vjen asgjë nga jashtë, shumë njerëz tani ndiejnë menjëherë nxitjen: ‘Mund ta marr shpejt telefonin’,” thotë Nussbaum.
Si ta rifitoni përqendrimin
“Truri është mësuar që diçka të ndodhë çdo pak minuta; përndryshe bëheni të shqetësuar,” thotë neuroshkencëtari dhe autori Henning Beck.
Paradoksalisht, njerëzit e zhytur në telefonët e tyre duken të përfshirë, të vëmendshëm dhe të përqendruar. Por ky lloj vëmendjeje, në fund të fundit, nuk na përmbush, thotë ai.
“Nuk ka as qëllim dhe as fund; nuk mund të arrini askund,” thotë Beck. “Nuk keni arritur asgjë për të cilën të ndiheni krenarë pasi keni parë video të panumërta në Instagram.”
Në fillim, kjo tingëllon disi dekurajuese. Por Nussbaum sjell edhe një lajm të mirë. “Gjithçka që kemi harruar, mund ta mësojmë sërish,” thotë ajo.
Ushtrim i qëllimshëm dhe rutina të reja
Megjithatë, nuk ka kuptim ta demonizojmë teknologjinë në përgjithësi. Përkundrazi, është më mirë ta përdorim atë në mënyrë të arsyeshme dhe me qëllim, thotë Beck.
Kjo nënkupton ta lëmë mënjanë me vetëdije herë pas here për t’u marrë me gjëra që ofrojnë më shumë sesa një kënaqësi afatshkurtër.
Në praktikë, kjo do të thotë të përqendroheni në një aktivitet të vazhdueshëm, në vend që ta lini mendjen të kërcejë nga një gjë te tjetra. “Shpërqendrimi është një zgjedhje,” thotë Beck.
Nëse zakone të tilla si kapja e vazhdueshme e telefonit janë rrënjosur ndër vite, duhet t’i riformësoni ato.
Beck sugjeron të krijoni me vetëdije hapësira dhe periudha pa ekrane.
“Një rregull i mirë, për shembull, është: jo në mëngjes para larjes së dhëmbëve dhe jo në mbrëmje pas larjes së dhëmbëve.”
Po ashtu, mund ta hiqni telefonin nga dhoma e ngrënies dhe t’i kontrolloni email-et vetëm në kompjuter, thotë ai.
Mund të çaktivizoni gjithashtu njoftimet në pajisjen tuaj.
Në vend të kësaj, krijoni rutina alternative. Për shembull, merrni me vete një revistë të shtypur gjatë udhëtimit me tren, në vend që të humbisni në telefon.
Ose, siç thotë ajo, “gjeni hobi ku nuk mund të shikoni një ekran.” Në fund të fundit, truri ynë ka nevojë për periudha të tilla pushimi.
Qartësoni motivimin tuaj të brendshëm
“Ndërgjegjësimi është hapi i parë drejt ndryshimit,” thotë Nussbaum. Sipas përvojës së saj, sapo njerëzit kuptojnë se si manipulohen nga sistemi i shpërblimeve afatshkurtra të rrjeteve sociale, shumë prej tyre duan t’i rezistojnë.
“Çelësi është të pyesni: ‘Pse?’”, thotë ajo. A dua të largohem nga ndjesia e të qenit vazhdimisht i shpërndarë dhe të kaloj pa pushim nga një temë te tjetra? Njerëzit që nuk e ndryshojnë sjelljen vetëm sepse duhet, por sepse e dinë çfarë duan të zbulojnë ose të fitojnë, janë më të motivuar.
Konkretisht, ajo thotë se duhet të bëjmë hapa të vegjël.
Kjo mund të nënkuptojë ta lini telefonin mënjanë për 5 ose 10 minuta në fillim dhe ta mbani jashtë fushës së shikimit.
Nëse ndiheni të shqetësuar, duhet ta pranoni këtë ndjesi dhe ta vëzhgoni sikur ta shihnit nga jashtë.
“Të merrni disa frymëmarrje të qeta dhe të thella ndihmon,” thotë ajo. “Pastaj përpiquni të qëndroni edhe vetëm pak më gjatë.”
Ritrajnimi i vëmendjes funksionon më mirë me tema që ju duken tërheqëse. “Mos u përpiqni të lexoni një libër të trashë që nuk ju intereson aspak,” thotë Nussbaum.
“Bëjeni sa më të lehtë për veten. Ndoshta me një lexim të lehtë ose një libër të mirë audio, ku përpiqeni ta mbani vëmendjen.” Thjesht vini re kur mendja juaj endet, pa e gjykuar, dhe rikthejeni me vetëdije vëmendjen, thotë ajo.
‘Pastrimi i mendjes’: Nxirrini të gjitha menjëherë
Nëse, në jetën e përditshme, koka juaj është aq e mbushur me mendime sa nuk arrini të përqendroheni në asgjë, ajo këshillon të provoni “pastrimin e mendjes” (mind-cleansing). Kjo do të thotë: “Lëreni mendjen të nxjerrë gjithçka që po vërtitet aty brenda dhe shkruajeni të gjitha në mënyrë krejtësisht të çrregullt,” thotë Nussbaum. “Kjo mund të ndihmojë vërtet për t’i rikthyer qetësinë mendjes.”
Nëse dëshironi, më pas mund ta organizoni listën dhe të mendoni se me cilat pika mund të merreni më pas.
Nëse dëshironi vërtet t’i përfundoni detyrat me përqendrim të plotë, përmbajuni një parimi bazë: bëni vetëm një gjë në të njëjtën kohë.
Në fund të fundit, truri ynë nuk është krijuar për shumëdetyrësi (multitasking), thotë Beck. Në këtë mënyrë bëni më shumë gabime, e keni më të vështirë të vendosni përparësitë dhe e humbni më lehtë përqendrimin.
Truri nuk është një kompjuter me shumë skeda të hapura dhe programe që funksionojnë njëkohësisht, thotë ai. “Forca jonë, krahasuar me një makinë, është aftësia për të menduar thellë dhe për të qenë krijues, në vend që të kalojmë vazhdimisht nga një gjë te tjetra.”
Përqendrimi vetëm në një gjë sjell përfitime.
“Vëmendja që u kushtoj njerëzve të tjerë për shembull, gjatë një bisede është shenja më e madhe e vlerësimit që mund t’u ofroj,” thotë Nussbaum. Kjo vlen si në jetën personale, ashtu edhe në punë.
