Nga: Psikologe Klinike/ Alborena Hylviu
Tetori Rozë është kthyer në një nga fushatat më të rëndësishme ndërkombëtare të ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit. Përtej simbolikës së ngjyrës rozë, ky muaj përfaqëson një thirrje për ndërgjegjësim, parandalim, diagnostikim të hershëm dhe mbështetje për gratë që përballen me një nga sfidat më të mëdha të shëndetit fizik dhe emocional.
Kanceri i gjirit nuk është vetëm një diagnozë mjekësore. Për shumë gra, momenti i diagnostikimit shënon një ndryshim të thellë në mënyrën se si ato e përjetojnë trupin, identitetin, marrëdhëniet, familjen dhe të ardhmen. Prandaj, kujdesi ndaj gruas duhet të përfshijë jo vetëm trajtimin e sëmundjes, por edhe dimensionin psikologjik të përvojës së saj.
Një diagnozë e tillë mund të shoqërohet me frikë, ankth, pasiguri, trishtim, zemërim, ndjenjë humbjeje dhe shqetësime lidhur me imazhin trupor.
Diagnoza dhe tronditja psikologjike
Marrja e diagnozës së kancerit të gjirit mund të përjetohet si një ngjarje traumatike. Edhe kur prognoza është e mirë, fjala “kancer” mund të aktivizojë menjëherë frikën nga vdekja, humbja dhe pasiguria.
Në fazat e para, një grua mund të përjetojë një përzierje emocionesh: mosbesim, frikë, konfuzion, zemërim ose mpirje emocionale. Nuk ekziston një mënyrë e vetme “e saktë” për ta përjetuar diagnozën.
Disa gra flasin shumë për emocionet e tyre, ndërsa të tjera preferojnë të heshtin. Disa kërkojnë vazhdimisht informacion, ndërsa të tjera e kanë të vështirë të përballojnë informacionin mjekësor. Disa përpiqen të ruajnë rutinën e përditshme, ndërsa të tjera ndihen sikur jeta e tyre ka ndaluar.
Këto reagime nuk duhen gjykuar. Ato janë pjesë e mënyrës individuale të përballimit.
Një rol i rëndësishëm i profesionistit të shëndetit mendor është të krijojë një hapësirë ku gruaja mund të shprehë frikën dhe pasigurinë pa u ndjerë e detyruar të jetë vazhdimisht.
Kanceri i gjirit nuk është vetëm një diagnozë mjekësore. Për shumë gra, momenti i diagnostikimit shënon një ndryshim të thellë në mënyrën se si ato e përjetojnë trupin, identitetin, marrëdhëniet, familjen dhe të ardhmen. Prandaj, kujdesi ndaj gruas duhet të përfshijë jo vetëm trajtimin e sëmundjes, por edhe dimensionin psikologjik të përvojës së saj.
Një diagnozë e tillë mund të shoqërohet me frikë, ankth, pasiguri, trishtim, zemërim, ndjenjë humbjeje dhe shqetësime lidhur me imazhin trupor. Këto përjetime mund të shfaqen që në momentin e marrjes së diagnozës dhe të vazhdojnë gjatë trajtimit, rehabilitimit ose edhe pas përfundimit të tij.
Pikërisht këtu merr rëndësi qasja biopsikosociale: gruaja nuk duhet parë vetëm si paciente, por si një individ me nevoja fizike, emocionale, sociale dhe psikologjike.
Rozë si kulturë e kujdesit dhe ndërgjegjësimit”, Mesazhi i Tetorit Rozë nuk duhet të kufizohet vetëm te një muaj sensibilizimi. Ai duhet të shërbejë si një mundësi për të krijuar një kulturë të qëndrueshme të kujdesit ndaj shëndetit të gruas.
Ndërgjegjësimi për kontrollet mjekësore dhe diagnostikimin e hershëm është një pjesë thelbësore e kësaj kulture. Po aq i rëndësishëm është edhe ndërgjegjësimi psikologjik: të kuptojmë se një grua që përballet me kancerin e gjirit mund të ketë nevojë për mbështetje emocionale në mënyrë po aq reale sa nevoja për kujdesin fizik.
Shpesh shoqëria fokusohet te pyetja: “A po shërohet?” Ndërsa një pyetje po aq e rëndësishme është: “Si po ndihet ajo gjatë këtij procesi?”
Në këtë kontekst, pyetja “A jam ende e njëjta?” mund të marrë një kuptim shumë më të thellë. Gruaja mund të përballet me pasiguri për pamjen, intimitetin, marrëdhënien në çift dhe mënyrën se si do të perceptohet nga të tjerët.
Mbështetja psikologjike duhet ta trajtojë këtë përvojë pa e minimizuar. Nuk është sipërfaqësore të flasësh për trupin, feminitetin apo seksualitetin kur një sëmundje ka prekur pikërisht këto dimensione të identitetit.
