Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi kanë shënuar një kthesë të rëndësishme politike, pasi lista e mbështetur nga lëvizja studentore doli fituese, duke i dhënë fund dominimit të gjatë të kampit politik të Aleksandar Vuçiçit. Ky i fundit e pranoi humbjen, ndërsa rezultati ka hapur një kapitull të ri për të ardhmen politike të vendit dhe drejtimin që do të marrë udhëheqja e re.
Megjithatë, ndryshimi i forcave politike nuk nënkupton domosdoshmërisht ndryshim të menjëhershëm të politikave të Beogradit, veçanërisht sa i përket Kosovës. Qëndrimet nacionaliste, çështja e normalizimit të marrëdhënieve me Kosovën dhe orientimi i politikës së jashtme mbeten ndër sfidat kryesore me të cilat do të përballet qeveria e re.
Lidhur me këtë zhvillim, për “Bota sot” ka folur ish-ambasadori i Holandës në Kosovë, Robert Bosch, i cili shprehet se është gëzuar për humbjen e Vuçiqit, por thekson se mbetet të shihet se çfarë do të bëjë qeveria e re dhe cilat forca do të dominojnë në të.
Bosch vlerëson se rezultati zgjedhor, ndonëse përbën një zhvillim të rëndësishëm politik, nuk jep ende garanci se Serbia do të ndjekë një drejtim më liberal dhe më konstruktiv, veçanërisht në politikën e jashtme.
“Unë nuk jam ndonjë ekspert i vërtetë për Serbinë, por e kam ndjekur situatën nga afër. U gëzova kur pashë që Vuçiqi u mund, por mbetet për t’u parë se çfarë do të bëjë – dhe çfarë mund të bëjë – qeveria e re, duke pasur parasysh se Ana Brnabiqi është ende në krye”, shprehet Bosch.
Sipas tij, një nga arsyet për të mos pasur pritshmëri të mëdha lidhet edhe me programin e politikës së jashtme të listës studentore, të cilin e vlerëson si tepër nacionalist. Për këtë arsye, ai nënvizon se rëndësi vendimtare do të ketë përbërja e qeverisë së re dhe personat që do të marrin drejtimin e institucioneve kryesore.
“As programi për punët e jashtme i listës studentore nuk jepte shumë shpresë; ishte ende tejet nacionalist”, thekson ish-ambasadori holandez.
Bosch vlerëson se drejtimi i ardhshëm politik i Serbisë do të varet në masë të madhe nga zgjedhja e kryeministrit dhe ministrave, si dhe nga ndikimi që do të kenë figurat me qëndrime më liberale apo ato që përfaqësojnë nacionalizmin tradicional serb.
“Pra, gjithçka varet kryesisht nga kush do të jenë kryeministri dhe ministrat: a do të dalin në pah liberalët, apo thjesht nacionalistët? Kam frikë se do të ndodhë kjo e dyta”, deklaron Bosch.
Kosova përballë një Serbie të re politike
Fitorja e listës studentore ka ngritur pikëpyetje edhe për të ardhmen e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ndryshimi politik në Beograd mund të krijojë mundësi për një qasje të re, por kjo do të varet nga prioritetet e qeverisë së ardhshme dhe gatishmëria e saj për të ndryshuar politikat e deritanishme.
Për Kosovën, çështja kryesore mbetet nëse ndryshimi i pushtetit do të shoqërohet me hapa konkretë drejt normalizimit të marrëdhënieve, apo nëse qëndrimet nacionaliste dhe kundërshtimi ndaj shtetësisë së Kosovës do të vazhdojnë të përcaktojnë politikën e Beogradit.
Paralajmërimi i Boschit nënvizon se humbja e Vuçiqit, e vetme, nuk mjafton për të krijuar pritshmëri për një ndryshim rrënjësor. Përbërja e qeverisë së re, programi i saj dhe vendimet që do të marrë për politikën e jashtme do të jenë treguesit kryesorë të drejtimit që do të ndjekë Serbia.
Në këtë kontekst, mbetet të shihet nëse fitorja e lëvizjes studentore do të hapë rrugën për një politikë më pragmatike ndaj Kosovës, apo nëse nacionalizmi do të vazhdojë të jetë përcaktues në raportet mes dy vendeve.
