Frikë e papritur, presion në gjoks, mungesë ajri dhe djersitje menjëherë pas zgjimit – ekspertët shpjegojnë pse sulmet e panikut në mëngjes po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe si mund të qetësohen simptomat para se ankthi të marrë kontrollin e ditës
Zgjimi me një ndjenjë të papritur frike, me rrahje të shpejta të zemrës dhe presion në gjoks mund të jetë shenjë e një sulmi paniku në mëngjes. Te disa persona, simptomat shfaqen menjëherë pas hapjes së syve, pa ndonjë arsye të qartë, duke e bërë fillimin e ditës jashtëzakonisht stresues dhe rraskapitës.
Pse shfaqen sulmet e panikut në mëngjes?
Sulmet e panikut në mëngjes janë episode të papritura të ankthit intensiv që shfaqen menjëherë pas zgjimit. Simptomat mund të jenë shumë të theksuara dhe shpesh ngjasojnë me sëmundje serioze fizike, përfshirë edhe infarktin e zemrës.
Ekspertët vlerësojnë se sulmet e panikut në mëngjes mund të lidhen me ndryshimet natyrale hormonale dhe aktivizimin e sistemit nervor pas zgjimit. Në orët e mëngjesit, organizmi rrit natyrshëm prodhimin e hormoneve të stresit, përfshirë kortizolin dhe adrenalinën, në mënyrë që trupi të kalojë nga gjendja e gjumit në zgjim.
Te personat që janë të prirë ndaj ankthit, ky reagim fiziologjik mund të jetë më i theksuar, duke shkaktuar ndjesi të menjëhershme paniku, tensioni dhe frike.
Ndikim të madh kanë edhe stresi kronik, lodhja emocionale, mungesa e gjumit dhe ngarkesat e vazhdueshme psikike. Sulmet e panikut në mëngjes shfaqen më shpesh te personat që vuajnë nga çrregullimet e ankthit, depresioni ose çrregullimi i stresit posttraumatik, transmeton Telegrafi.
Simptomat mund të ngjajnë me probleme të zemrës
Sulmi i panikut në mëngjes zakonisht fillon papritur dhe me intensitet të lartë. Personi mund të ndiejë rrahje të forta të zemrës, mungesë ajri, dridhje, djersitje dhe marramendje menjëherë pas zgjimit.
Shumë persona përshkruajnë ndjesi mbytjeje, shtrëngim në gjoks dhe frikë se do të humbin kontrollin ose do të pësojnë infarkt. Për këtë arsye, nuk është e rrallë që njerëzit fillimisht të kërkojnë ndihmë urgjente mjekësore.
Përveç simptomave fizike, shpesh shfaqet edhe një ndjenjë e fortë psikologjike rreziku. Disa persona kanë ndjesinë sikur po shkëputen nga realiteti, ndihen të hutuar ose humbin plotësisht ndjenjën e sigurisë menjëherë pasi ngrihen nga shtrati.
Stresi kronik është një nga shkaktarët kryesorë
Edhe pse shkaku i saktë i sulmeve të panikut nuk është sqaruar plotësisht, dihet se stresi afatgjatë rrit ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e tyre. Organizmi që ndodhet vazhdimisht në gjendje gatishmërie bëhet më i ndjeshëm ndaj ndryshimeve hormonale dhe reagimeve të sistemit nervor autonom.
Në shfaqjen e sulmeve të panikut në mëngjes mund të ndikojnë edhe predispozita gjenetike, përvojat traumatike, konfliktet emocionale, si dhe ndryshimet në kiminë e trurit. Te disa persona, sulmet zhvillohen pas periudhave të lodhjes së madhe, pagjumësisë ose ndryshimeve të rëndësishme jetësore.
Si mund të lehtësohen simptomat pas zgjimit?
Kur sulmi i panikut shfaqet në mëngjes, gjëja më e rëndësishme është të provohet ngadalësimi i frymëmarrjes dhe ulja e tensionit trupor. Frymëmarrja e thellë dhe e kontrolluar mund ta ndihmojë organizmin të dalë nga gjendja e panikut.
Ekspertët këshillojnë që vëmendja të përqendrohet te ambienti përreth, për shembull te tingujt, objektet në dhomë ose ritmi i frymëmarrjes, në mënyrë që të ndërpritet vala intensive e frikës.
Një shëtitje e shkurtër, larja e fytyrës me ujë të ftohtë ose ushtrimet e lehta të shtrirjes mund të ndihmojnë në qetësimin e organizmit dhe rikthimin e ndjenjës së kontrollit.
Psikoterapia dhe trajtimi mund të ndihmojnë
Nëse sulmet e panikut në mëngjes përsëriten dhe fillojnë të ndikojnë në jetën e përditshme, gjumin dhe funksionimin normal, rekomandohet konsultimi me një specialist të shëndetit mendor.
Terapia kognitive-bihejviorale shpesh ndihmon personat të identifikojnë modelet që çojnë në sulme paniku dhe të mësojnë teknika për kontrollimin e simptomave. Në raste të caktuara mund të përfshihen edhe barna për rregullimin e ankthit.
Njohja në kohë e problemit dhe trajtimi adekuat mund të zvogëlojnë ndjeshëm shpeshtësinë e sulmeve të panikut në mëngjes dhe të përmirësojnë cilësinë e jetës.
