Ndërsa hulumtimet e mëparshme mbi ndikimin e sporteve në tru janë përqendruar kryesisht në futbollin amerikan, një studim i ri tregon se lojtarët e futbollit mund të jenë gjithashtu të ekspozuar ndaj rreziqeve të ngjashme.
Ish- lojtarët profesionistë të futbollit tregojnë shenja të ndryshimeve të mundshme neurologjike që në moshën e mesme, sipas një studimi të ri, shkruan CNN .
Ndërsa Kupa e Botës po i afrohet fundit, një studim i paraqitur në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit në Londër në korrik 2026 tërheq vëmendjen ndaj një sporti shumë më pak të studiuar sesa futbolli amerikan me kontakt. Rezultatet e para tregojnë se simptomat neurologjike te lojtarët e futbollit mund të shfaqen më herët nga sa supozohej më parë.Ish-lojtarët profesionistë kishin më shumë gjasa të raportonin ankth, depresion dhe probleme me të menduarit ose marrjen e vendimeve krahasuar me njerëzit që nuk luanin sporte kontakti, sipas një përmbledhjeje të hulumtimit, i cili ende nuk është botuar në një revistë shkencore.
“Nuk e dimë nëse kjo është për shkak të viteve të tëra të të luajturit futboll dhe goditjeve të përsëritura në kokë, apo nëse ka diçka që është karakteristike për njerëzit që zgjedhin të luajnë futboll profesionalisht dhe kanë sukses në të”, tha autorja kryesore e studimit Kayleigh Lynch, një studiuese në Imperial College London dhe Qendrën e Kërkimit të Demencës në Mbretërinë e Bashkuar.
Ndryshimet në tru
Studiuesit analizuan tregues të shumtë, duke përfshirë pyetësorë, vlerësime klinike dhe skanime të trurit.
Midis 142 ish-lojtarëve profesionistë — 126 burra dhe 16 gra midis moshës 30 dhe 60 vjeç — nuk u gjet asnjë rënie e ndjeshme në aftësitë njohëse, siç janë kujtesa dhe vëmendja, tha Lynch.
Megjithatë, skanimet e trurit treguan më pak lëndë gri – pjesa e trurit përgjegjëse për përpunimin e informacionit – në rajonet e përfshira në kujtesë, vendimmarrje, vëmendje dhe rregullimin e emocioneve, krahasuar me njerëzit që nuk luanin sporte kontakti.
Këto ndryshime strukturore në tru dhe simptomat psikologjike të raportuara më shpesh nuk lidhen domosdoshmërisht me futbollin, por mund të tregojnë pasojat neurologjike të goditjeve të përsëritura në kokë.
Është gjithashtu e rëndësishme që subjektet të ishin në moshë të mesme, sepse shumica e hulumtimeve të mëparshme kanë marrë në konsideratë njerëz mbi 70 vjeç, kur shfaqen më shpesh simptomat e demencës, tha bashkautori i studimit, Dr. Thomas Parker, neurolog në Imperial College London.
“Nëse i studioni njerëzit në detaje përpara se të zhvillohet demenca, mund ta shihni rrjedhën e ndryshimit shumë më herët”, tha ai.
Studiuesit theksojnë se këto rezultate janë vetëm paraprake. Janë planifikuar teste shtesë mbi një numër më të madh pjesëmarrësish dhe ndjekja e tyre afatgjatë në mënyrë që të krijohet një pamje më e qartë e pasojave të mundshme.
Tronditja e kokës nuk është problemi i vetëm
Shumica e të dhënave mbi ndikimin e goditjeve në kokë në shëndetin afatgjatë të trurit vijnë nga hulumtimet mbi futbollin amerikan, gjë që nuk është për t’u habitur pasi është pothuajse e pamundur të shmangen goditjet në kokë në atë sport.
“Është shumë e rëndësishme që sportet e tjera, përfshirë futbollin, i cili është ndoshta sporti më i popullarizuar në botë, të hetohen më shumë për të parë nëse zbatohen të njëjtat rreziqe”, tha Dr. Michael Alosko, drejtor i asociuar i kërkimeve klinike në Qendrën për Encefalopati Traumatike Kronike të Universitetit të Bostonit, i cili nuk ishte i përfshirë në kërkim.
Ku fshihet rreziku në futboll?
Shumë besojnë se tronditjet e kokës janë problemi më i madh, por Alosko thotë se kjo nuk është plotësisht e vërtetë.
“Tronditjet në kokë mund të kenë pasoja serioze për disa njerëz, por ne e dimë se shumica shërohen plotësisht”, tha ai.
Problemi i vërtetë, shton ai, janë goditjet e shumta të përsëritura në kokë gjatë gjithë jetës. Në futboll, ato mund të ndodhin kur lojtarët përplasen, por edhe kur godasin topin me kokë.
Rezultatet e këtij studimi përputhen me atë që studiuesit kanë vërejtur tashmë te ish-lojtarët e futbollit amerikan. Tek ta, simptomat psikiatrike, të tilla si ankthi dhe depresioni, shpesh shfaqen më herët në jetë.
Shkencëtarët ende po përpiqen të përcaktojnë nëse këto simptoma janë pasojë e drejtpërdrejtë e goditjeve në kokë apo lidhen me faktorë të tjerë karakteristikë të atletëve. Nevojiten gjithashtu më shumë kërkime për të kuptuar pasojat e mundshme për kujtesën më vonë në jetë.
A do të thotë kjo që fëmijët nuk duhet të luajnë futboll?
Edhe pse ky hulumtim vlen vetëm për atletët profesionistë, njohuritë më të gjera shkencore tregojnë se të gjithë lojtarët duhet të kujdesen për të mbrojtur shëndetin e trurit të tyre.
Studimi u përqendrua ekskluzivisht te lojtarët profesionistë të futbollit, por një numër i madh njerëzish luajnë futboll për qëllime rekreative gjatë gjithë jetës së tyre. A janë edhe ata në rrezik?
Për momentin, është e vështirë të japësh një përgjigje, thotë Alosko. Hulumtimi tregon vetëm një lidhje midis të luajturit futboll profesional dhe ndryshimeve në tru, por nuk mund të përcaktojë se sa goditje në kokë duhen për të shkaktuar dëme afatgjata.
“Ajo që shohim te atletët profesionistë nuk është e transferueshme drejtpërdrejt te atletët e shkollave të mesme ose ata rekreativë”, tha Dr. Steven Broglio, drejtor i Qendrës së Traumës në Universitetin e Miçiganit, i cili gjithashtu nuk ishte i përfshirë në hulumtim.
Megjithatë, hulumtimet e mëparshme tregojnë se atletët dhe organizatat sportive duhet të mendojnë seriozisht për mbrojtjen e shëndetit të trurit.
Disa masa janë futur tashmë në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 2016, Shoqata e Futbollit e SHBA-së ndaloi goditjen e topit me kokë të fëmijëve nën 10 vjeç, ndërsa koha e shpenzuar për stërvitjen e kësaj teknike ishte e kufizuar për ata të moshës 11 deri në 13 vjeç.
“Sa herë që zvogëloni ekspozimin ndaj goditjeve në kokë, pavarësisht se çfarë sporti luani, po bëni diçka të dobishme për shëndetin tuaj”, tha Broglio.
Qëllimi nuk është ta paraqesim sportin si diçka të keqe, por ta bëjmë atë më të sigurt.
“Është një shqetësim i madh për komunitetin shkencor, sepse është mjaft e qartë se njerëzit fizikisht aktivë kanë rezultate më të mira shëndetësore. Përfitimet e aktivitetit fizik janë të mëdha, por është e rëndësishme të gjejmë një ekuilibër dhe t’u lejojmë njerëzve të ushtrohen në një mënyrë të sigurt”, tha Broglio.
Ai shtoi se atletët duhet t’i kushtojnë vëmendje simptomave të tilla si ankthi, depresioni dhe problemet e të menduarit, pasi shumë prej tyre mund të trajtohen me sukses.
“Flisni me një mjek. Nuk keni pse të merreni vetëm me probleme psikologjike ose njohëse”, tha ai.
