Nga Samantha Agate, dpa
Interesi për andropauzën dhe për pyetjen nëse “menopauza mashkullore” është vërtet një gjë reale po rritet, ndërsa shumë nga ato që burrat dëgjojnë për testosteronin teksa plaken rezultojnë të jenë mite.
Ja cilat janë pyetjet kryesore dhe çfarë thonë mjekët dhe studiuesit se është në të vërtetë e vërtetë.
A është andropauza e njëjta gjë me menopauzën te gratë?
Jo krejtësisht. Andropauza përshkruan një rënie graduale dhe të ndryshueshme të testosteronit me kalimin e moshës. Ajo nuk është ndërprerja e menjëhershme hormonale që karakterizon menopauzën te gratë.
Dr. Ravinder Anand-Ivell, profesor i asociuar i endokrinologjisë dhe fiziologjisë riprodhuese në Universitetin e Nottinghamit, tha se “menopauza përfaqëson simptoma akute të shkaktuara nga ndërprerja relativisht e menjëhershme e funksionit hormonal të vezoreve, për shkak të shterimit të rezervës së vezëve të një gruaje rreth moshës 50 vjeç, plus ose minus pesë vjet”, duke shtuar: “Burrat nuk kanë një fiziologji të barasvlershme.” Profesori Richard Sharpe i Universitetit të Edinburgut u pajtua, duke thënë se testosteroni bie “nga fundi i të 30-ave deri në fillim të të 40-ave e më tej”, por “pa ndonjë rënie të menjëhershme” të krahasueshme me menopauzën. Sipas Luna OBGYN, burrat gjithashtu mbeten pjellorë gjatë gjithë jetës, megjithëse pjelloria bie me moshën.
A e përjetojnë të gjithë burrat andropauzën dhe simptomat e testosteronit të ulët?
Jo çdo burrë kalon nëpër të. Disa e ruajnë nivelin normal të testosteronit gjatë gjithë procesit të plakjes dhe nuk zhvillojnë kurrë simptoma të dukshme, ndërsa të tjerë përballen me ndryshime të konsiderueshme fizike dhe emocionale.
Sipas Doctors Hospital Cayman, “Jo të gjithë burrat përjetojnë menopauzën mashkullore. Ndërsa nivelet e testosteronit bien me moshën, simptomat dhe ashpërsia e tyre mund të ndryshojnë shumë, në varësi të faktit nëse ekziston apo jo mungesë testosteroni. Disa burra mund të mos përjetojnë ndryshime ose simptoma të dukshme, sepse nivelet e testosteronit të tyre janë të qëndrueshme, ndërsa të tjerë mund të përballen me vështirësi të konsiderueshme fizike dhe emocionale për shkak të niveleve të ulëta.
A shkakton vërtet testosteroni i ulët çdo simptomë që burrat ia atribuojnë atij?
Jo gjithmonë. Lodhja, mungesa e motivimit, ndryshimet e humorit dhe vështirësitë në përqendrim i atribuohen vazhdimisht testosteronit, por shumë shkaqe të tjera mund të kenë simptoma të ngjashme.
Murray Hewlett, CEO i Affinity Health, tha: “Është e rëndësishme të theksohet se këto simptoma mund të mos jenë vetëm rezultat i uljes së niveleve të testosteronit. Ato mund t’u atribuohen gjithashtu faktorëve të tjerë të lidhur me moshën, zgjedhjeve të stilit të jetesës ose problemeve shëndetësore që qëndrojnë në themel. Për shembull, obeziteti, diabeti, çrregullimet e tiroides ose depresioni mund të kontribuojnë në simptomat e përjetuara nga burrat gjatë andropauzës ose t’i përkeqësojnë ato. Nëse dyshoni se po përjetoni simptoma të andropauzës, është thelbësore të konsultoheni me një profesionist të kujdesit shëndetësor, i cili mund të vlerësojë situatën tuaj specifike.” Problemet me gjumin, sëmundjet kronike, medikamentet dhe stresi mund të imitojnë të gjitha një problem hormonal, ndaj një vlerësim i duhur është i rëndësishëm përpara se t’ia atribuoni testosteronit.
A është terapia me testosteron një burim rinie për burrat në moshë?
Jo. Terapia zëvendësuese me testosteron synohet për burrat me mungesë të konfirmuar të testosteronit dhe simptoma, dhe jo si një zgjidhje e përgjithshme kundër plakjes. Përdorimi i saj pa mbikëqyrje mund të shkaktojë dëme reale.
Dr. Ryan Smith, urolog në UVA, paralajmëroi se disa burra e trajtojnë atë si një ilaç që e kthen mbrapsht plakjen. “Nuk është burimi i rinisë, siç mendojnë disa burra”, tha ai. Për injektimin e testosteronit të blerë në internet, Smith shpjegoi: “Ju merrni një rritje të madhe të testosteronit nga këto injeksione. Por vetëm për disa ditë. Pastaj pësoni një rënie të fortë, një efekt si në një slitë rul. Kjo mund të shtypë procesin tuaj normal hormonal dhe të shkaktojë probleme të përhershme në gjëndrën e hipofizës dhe pjellorinë.” Diagnoza dhe monitorimi i kujdesshëm janë standardi, pasi trajtimi i panevojshëm mbart rreziqe pa ndonjë përfitim real.
A mund të kenë vërtet burrat afshe të nxehta nga testosteroni i ulët?
Po. Afet e nxehta nuk janë ekskluzive për menopauzën te gratë. Ato shfaqen edhe te burrat, veçanërisht te ata që marrin trajtim që shtyp testosteronin.
Harvard Health raporton se “afshe të nxehta te burrat shqetësojnë rreth 70–80% të burrave që marrin terapi të privimit nga androgjenet. Fajtori është testosteroni i ulët, por shkencëtarët nuk e dinë saktësisht se si aktiviteti i reduktuar i hormoneve seksuale e shkakton këtë problem. Qendra e kontrollit termik në pjesën e trurit të njohur si hipotalamusi duket se është përgjegjëse. Sistemi nervor dërgon sinjale që shkaktojnë zgjerimin e enëve të gjakut në lëkurë, duke prodhuar skuqje dhe ndjesi nxehtësie. Për të kundërvepruar ndaj rritjes së temperaturës së lëkurës, trupi e shndërron me shpejtësi afshin e nxehtë në djersë të ftohtë dhe të lagësht.”
Çfarë e shkakton në të vërtetë rënien e testosteronit teksa burrat plaken?
Stili i jetesës dhe plakja janë faktorët kryesorë. Testosteroni zakonisht bie rreth 1% në vit duke filluar nga mesi i të 20-ave, ndërsa zakone të tilla si gjumi i dobët, konsumimi i tepërt i alkoolit, duhani dhe stresi kronik mund ta përshpejtojnë këtë rënie.
Farmacisti Abbas Kanani i tha Holland & Barrett: “Zakonisht shkaktohet nga faktorë të stilit të jetesës ose faktorë psikologjikë që shoqërojnë moshën, si rritja e stresit ose ankthit, pirja e duhanit, konsumimi i tepërt i alkoolit dhe dieta e dobët.” Dr. Luke Bradford, drejtor mjekësor i Royal College of GPs, tha se testosteroni bie “rreth 1% në vit pas moshës 25 vjeç, kështu që do të përgjysmohet gjatë jetës suaj.” Bradford shtoi se presioni në punë, stresi në marrëdhënie, shqetësimet financiare dhe ngarkesa e kujdesit për të tjerët shpesh e ndërlikojnë më tej situatën dhe mund të prodhojnë simptoma që duken hormonale, por që nuk janë të tilla.
