Eksperiencat që përjetojmë gjatë adoleshencës, veçanërisht mënyra se si pozicionohemi në grupin shoqëror, mund të lënë gjurmë shumë më të thella nga sa mendojmë. Edhe dekada pasi kemi përfunduar shkollën, kujtimet për nxënësit më të njohur, më të pëlqyer apo më të frikshëm mund të mbeten jashtëzakonisht të gjalla.
Sipas psikologut Mitch Prinstein, këto përvoja mund të shërbejnë si një lloj modeli për mënyrën se si e perceptojmë botën dhe marrëdhëniet tona si të rritur. Studimet mbi sjelljen sociale të fëmijëve kanë identifikuar pesë kategori kryesore: të pranuarit, të refuzuarit, kontroversët, të neglizhuarit dhe mesatarët. Fëmijët e pranuar priren të shihen si të sjellshëm dhe mbështetës, ndërsa ata të refuzuarit mund të jenë agresivë, të tërhequr ose edhe viktima të bullizmit. “Kontroversët” mund të jenë njëkohësisht shumë të pëlqyer dhe të papëlqyer, ndërsa fëmijët e “neglizhuar” marrin pak vëmendje nga bashkëmoshatarët.
Ajo që është veçanërisht interesante është se këto role sociale mund të vazhdojnë edhe kur fëmijët kalojnë në ambiente të reja. Studimet kanë treguar se një pjesë e konsiderueshme e tyre ruajnë të njëjtin pozicion social edhe vite më vonë. Në adoleshencë, megjithatë, rregullat ndryshojnë: ajo që vlerësohet nga të rriturit nuk është gjithmonë ajo që sjell status mes bashkëmoshatarëve. Pamja, mënyra e veshjes, sporti, sjellja më e guximshme dhe aftësia për të tërhequr vëmendjen mund të bëhen më të rëndësishme.
Sipas Prinstein, kjo është arsyeja pse figura e “nxënësit të famshëm” mbetet kaq e fuqishme në kujtesën tonë. Adoleshentët që shfaqin sjellje të lidhura me moshat më të mëdha, si konsumimi i alkoolit, përdorimi i drogës apo marrëdhëniet romantike të hershme, mund të fitojnë përkohësisht më shumë status. Por ky avantazh nuk zgjat përgjithmonë dhe rreth moshës 15-vjeçare këto sjellje nuk sjellin më të njëjtin nivel popullariteti.
Pra, hierarkia sociale e shkollës nuk zhduket plotësisht sapo largohemi nga bankat e saj. Mënyra se si jemi ndjerë, sa të pranuar kemi qenë dhe roli që kemi pasur në grup mund të ndikojnë për vite në marrëdhëniet, vetëvlerësimin, kënaqësinë nga jeta dhe mënyrën se si interpretojmë sjelljen e të tjerëve. Por fakti që këto përvoja na kanë formuar nuk do të thotë se duhet të na përcaktojnë përgjithmonë.
