Sëmundjet kardiovaskulare mbeten shkaku kryesor i vdekjes tek të rriturit në mbarë botën. Kur bëhet fjalë për parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare, është thelbësore të përqendrohemi te shifrat.
Disa lidhen me stilin e jetës, siç është monitorimi i marrjes së yndyrnave të ngopura ose ushtrimet me intensitet të lartë për 75 minuta në javë. Të tjerat, megjithatë, kërkojnë një vizitë te mjeku dhe një analizë gjaku, gjë që mund të jetë e pakëndshme. Megjithatë, një kardiolog thekson se sa të rëndësishëm janë këto shifra, raporton Index .
“Analizat e rregullta të gjakut janë thelbësore për këdo që diagnostikohet me një problem kardiovaskular ose po merr ilaçe për kolesterolin”, thotë Bradley Server, MD, kardiolog ndërhyrës dhe drejtor mjekësor në VitalSolution. “Është e rëndësishme të dini se ndaj sa rreziku jeni të ekspozuar, por edhe të kontrolloni nëse ilaçet që po merrni janë efektive.” Gjetjet gjithashtu mund t’ju ndihmojnë të përshtatni zakonet e jetesës për të mbështetur shëndetin e zemrës.
Dy vlera kryesore në gjetje
Kur Dr. Server shqyrton rezultatet e analizave të gjakut të një pacienti, ai së pari përqendrohet te kolesteroli LDL dhe trigliceridet. Kjo e ndihmon atë të informojë pacientët dhe t’i inkurajojë ata të ndërmarrin hapa drejt një shëndeti më të mirë.
“Kolesteroli është një faktor rreziku i modifikueshëm i rëndësishëm për zhvillimin e sëmundjes koronare të zemrës”, thotë ai. “Njohja e niveleve të kolesterolit lejon vlerësimin personal të rrezikut dhe lehtëson ndërhyrjen e hershme, duke parandaluar ose zbutur potencialisht ndërlikimet e ardhshme.”
Sëmundja koronare e zemrës zhvillohet kur pllakat grumbullohen në arteriet që furnizojnë zemrën me gjak, të cilat mund t’i ngushtojnë ose bllokojnë ato. Megjithatë, nuk do ta dini se cili është rreziku juaj derisa të bëni analizat e gjakut dhe të flisni me mjekun tuaj në lidhje me nivelet e LDL dhe triglicerideve.
“Mënyra më e mirë për të ulur kolesterolin është që së pari të dini nivelin dhe objektivin tuaj”, thotë Dr. Server. “Kjo përcaktohet duke shkuar te mjeku juaj i familjes dhe duke folur për rreziqet tuaja personale”. Në varësi të kësaj, përcaktohet se sa shpesh duhet të kontrollohen vlerat në gjak.
“Frekuenca e testimit varet nga rreziku i ndërlikimeve. Nëse keni diabet, sëmundje koronare të njohur ose anëtarë të familjes me vlera shumë të larta, njohja e rezultateve tuaja është thelbësore për të shmangur ndërlikime të mëtejshme”, shpjegon Dr. Server.
Çfarë është kolesteroli LDL?
LDL, ose lipoproteina me dendësi të ulët, zakonisht quhet kolesterol i keq, shpjegon Dr. Server. Ai shton se kolesteroli LDL mund të depozitohet në muret e brendshme të arterieve.
“Me kalimin e kohës, këto depozita kolesteroli trashen dhe rrethohen nga kalciumi. Ky proces quhet aterosklerozë. Nëse kjo ndodh në arteriet koronare, mund të çojë në dhimbje gjoksi ose të rrisë rrezikun e atakut në zemër”, paralajmëron ai.
Ky grumbullim mund të ndodhë edhe në qafë ose tru, duke rritur rrezikun e goditjes në tru.
“Ndonjëherë ato xhepa kolesteroli mund të çahen brenda murit të arteries. Trupi menjëherë reagon duke formuar një mpiksje gjaku. Kjo mpiksje mund ta ndalojë shumë shpejt rrjedhjen e gjakut dhe të shkaktojë një atak në zemër ose goditje në tru”, thotë Dr. Server.
Objektivi juaj i LDL varet nga rreziku juaj. Dr. Server pohon se vlerat e synuara të LDL duhet të jenë:
nën 130 mg/dl për popullatën e përgjithshme me risk të ulët
nën 100 mg/dl për pacientët me rrezik të moderuar
nën 70 mg/dl për pacientët me rrezik të lartë
nën 55 mg/dl për njerëzit me rrezik shumë të lartë
“Rreziku shumë i lartë përcaktohet nga prania e sëmundjes koronare të zemrës dhe diabetit të njohur, sëmundjes së veshkave ose pirjes aktive të duhanit”, shpjegon Dr. Server, duke shtuar se niveli personal i rrezikut duhet të diskutohet me një mjek.
Çfarë janë trigliceridet?
“Trigliceridet janë yndyrna në gjak që na tregojnë më shumë rreth dietës suaj gjatë 24 orëve të fundit”, thotë Dr. Server. Ai shpjegon se trigliceridet janë të ndryshueshme dhe ndryshojnë shpejt në varësi të asaj që keni ngrënë.
“Disa njerëz kanë vlera shumë të larta sepse nuk mund t’i eliminojnë ato në mënyrë efektive.”
Trigliceridet e larta mund të çojnë në probleme akute si pankreatiti, paralajmëron ai. Kjo është arsyeja pse, sipas Dr. Server dhe Shoqatës Amerikane të Zemrës, është ideale të mbani trigliceridet nën 150 mg/dL.
Si të kontrolloni kolesterolin
Për të kontrolluar kolesterolin, së pari duhet të dini vlerat tuaja. Përveç LDL-së dhe triglicerideve, Dr. Server i inkurajon njerëzit të dinë nivelin e HDL-së, ose “kolesterolit të mirë”.
“Vlerat e dëshirueshme të HDL-së për burrat janë më shumë se 40 mg/dl, dhe për gratë më shumë se 50 mg/dl. Çdo vlerë mbi 60 mg/dl konsiderohet mbrojtëse dhe ndihmon në uljen e rrezikut të sëmundjes koronare të zemrës”, pohon ai.
Pasi të dini shifrat tuaja, mund të ndërmerrni hapa për të ulur LDL-në dhe trigliceridet. Dr. Server u jep disa këshilla pacientëve me vlera të larta.
Para së gjithash, jepni përparësi aktivitetit fizik.
“Ushtrimet fizike janë një mënyrë e shkëlqyer për të rritur HDL-në dhe për rrjedhojë për të ulur LDL-në,” shpjegon ai. “Kur arrihet një humbje prej pesë deri në dhjetë përqind të peshës trupore, mund të shihet një rënie e ndjeshme e LDL-së.”
Dieta është një pjesë e rëndësishme e kontrollit të kolesterolit, kështu që marrja e yndyrnave të ngopura duhet të jetë e kufizuar. Ato gjenden në ushqime të tilla si pasta, mishi i kuq dhe i përpunuar. Shoqata Amerikane e Zemrës rekomandon kufizimin e marrjes së yndyrnave të ngopura në jo më shumë se 13 gramë në ditë në një dietë prej 2,000 kalorish.
Gjithashtu, rrisni konsumin e fibrave. Një dietë e pasur me fibra mund të ndihmojë në mbajtjen nën kontroll të niveleve të kolesterolit.
“Rritja e konsumit tuaj të përditshëm të fibrave ka treguar përfitime të konsiderueshme”, thotë Dr. Server. “Kjo mund të arrihet duke konsumuar fibra të tretshme nga tërshëra, elbi dhe fasulet.”
Ndonjëherë dieta dhe aktiviteti fizik nuk janë të mjaftueshme. Në këto raste, thotë Dr. Server, mund të jetë më mirë të filloni ilaçet për uljen e kolesterolit. Mjeku juaj është burimi më i mirë i informacionit për të përcaktuar një strategji që mund t’ju ndihmojë.
