Miliona njerëz po humbasin orë të tëra gjumi për shkak të shqetësimeve dhe mendimeve që i shtyjnë mënjanë gjatë ditës. Një studim i ri britanik zbulon se dy në tre persona janë pajtuar me gjumin e dobët si pjesë të pashmangshme të jetës, edhe pse pasojat mund të ndikojnë seriozisht në shëndetin mendor dhe mirëqenien e përditshme.
Një studim i realizuar në Mbretërinë e Bashkuar sugjeron se britanikët mund të humbasin së bashku pothuajse 10 miliardë orë gjumë në vit, ndërsa shqetësimet e pazgjidhura gjatë ditës rikthehen pikërisht në momentin kur përpiqen të pushojnë.
Sondazhi, i zhvilluar me 2 mijë të rritur, zbuloi se një person mesatarisht ka vështirësi me gjumin tri net në javë, duke humbur rreth 70 minuta pushim çdo herë.
Nëse këto rezultate do të shtriheshin te e gjithë popullsia e rritur britanike, e vlerësuar në rreth 55 milionë persona, humbja totale do të arrinte në afro 9.8 miliardë orë gjumë në vit.
Megjithatë, kjo shifër është një përllogaritje e bazuar në rezultatet e sondazhit dhe jo një matje e drejtpërdrejtë e orëve të humbura nga popullsia.
Shqetësimet që i shmangim gjatë ditës na rikthehen gjatë natës
Një nga gjetjet më interesante të studimit lidhet me mënyrën se si njerëzit përballen me stresin dhe mendimet e vështira.
Rreth 74 për qind e të anketuarve pranuan se shpesh i shtyjnë mënjanë shqetësimet personale, sepse janë shumë të zënë për t’u marrë me to gjatë ditës.
Por për 81 për qind, këto mendime kanë prirjen të rikthehen sapo shtrihen në shtrat.
Kur aktivitetet e ditës përfundojnë dhe gjithçka bëhet e qetë, mendimet që janë shmangur për orë të tëra fillojnë të marrin më shumë vëmendje.
Studimi tregoi gjithashtu se 48 për qind e pjesëmarrësve kishin përjetuar ndikim të mirëqenies së tyre mendore në jetën e përditshme. Nga ky grup, 93 për qind deklaruan se kjo gjendje ndikonte edhe në cilësinë e gjumit.
Pavarësisht këtyre pasojave, 66 për qind e të anketuarve thanë se e kishin pranuar gjumin e dobët si një realitet normal të jetës.
Situata bëhet edhe më shqetësuese kur merret parasysh kohëzgjatja e problemit.
Personat që përjetojnë çrregullime të gjumit raportuan se, mesatarisht, po përballeshin me këto vështirësi prej më shumë se pesë vjetësh, ndërsa 19 për qind kishin probleme me gjumin prej më shumë se një dekade.
Ekspertët: Gjumi dhe shëndeti mendor ndikojnë vazhdimisht te njëri-tjetri
Studimi është realizuar nga kompania britanike Dreams, në bashkëpunim me organizatat për shëndetin mendor Mind dhe Scottish Action for Mental Health, me synimin për të nxitur diskutime më të hapura rreth stresit, emocioneve dhe problemeve të gjumit.
Doktoresha Zoe Williams, eksperte e gjumit pranë Dreams, shpjegon se gjumi dhe gjendja emocionale janë të lidhura ngushtë.
“Të gjithë përjetojmë herë pas here një natë me gjumë të dobët. Por ky hulumtim tregon se sa shumë mund të ndikojnë ditët dhe netët tona te njëra-tjetra”, thotë ajo.
“Gjërat që na rëndojnë gjatë ditës mund të na ndjekin edhe në shtrat, ndërsa një natë e vështirë mund të ndikojë në mënyrën se si ndihemi të nesërmen”, shton Williams.
Megjithatë, ekspertja thekson se jo çdo natë pa gjumë duhet interpretuar si shenjë e një problemi të shëndetit mendor.
Sipas saj, rëndësi ka të kuptojmë kur vështirësitë e gjumit fillojnë të përsëriten dhe të shqyrtojmë nëse ato lidhen me ndryshime të tjera në jetën tonë.
“Kjo nuk do të thotë se çdo natë e shqetësuar është tregues i një problemi të shëndetit mendor. Duhet të vërejmë kur diçka ndryshon dhe ta analizojmë gjumin në lidhje me atë që po ndodh në pjesën tjetër të jetës, në vend që pagjumësinë e vazhdueshme ta konsiderojmë thjesht lodhje”, shpjegon ajo.
Paratë dhe e ardhmja, dy shqetësimet që na prishin më shumë gjumin
Të dhënat e mbledhura nga platforma e sondazheve OnePoll treguan se më shumë se gjysma e pjesëmarrësve ndienin se shqetësimet bëheshin më të rënda gjatë natës sesa gjatë ditës.
Kur qëndronin zgjuar në shtrat, mendimet më të shpeshta lidheshin me të ardhmen dhe sigurinë financiare.
Sipas rezultateve:
32 për qind mendonin për të ardhmen dhe pasiguritë që ajo mund të sillte.
29 për qind shqetësoheshin për financat dhe problemet ekonomike.
21 për qind përjetonin një ndjenjë të përgjithshme ankthi apo shqetësimi, pa qenë në gjendje të identifikonin një shkak të qartë.
Megjithëse këto shqetësime ndikojnë në cilësinë e gjumit, shumica e pjesëmarrësve nuk kishin kërkuar asnjëherë ndihmë profesionale.
Plot 65 për qind deklaruan se nuk kishin kërkuar mbështetje për problemet e gjumit, ndërsa 33 për qind e tyre mendonin se situata nuk ishte aq serioze sa të kërkonte ndërhyrje.
“Jam thjesht i lodhur” – fjalia që mund të fshehë probleme më të thella
Rosie Weatherley, përgjegjëse për përmbajtjen informuese në organizatën Mind, paralajmëron se shprehja “jam thjesht i lodhur” është bërë aq e zakonshme, sa shpesh nuk i kushtojmë vëmendjen e duhur.
“Është një fjali që e dëgjojmë çdo ditë dhe për këtë arsye është e lehtë ta marrim ashtu siç thuhet”, shpjegon ajo.
“Ndonjëherë do të thotë vetëm se dikush ka nevojë për më shumë pushim. Por herë të tjera mund të shoqërohet me shqetësime, stres ose vështirësi që lidhen me shëndetin mendor”, shton Weatherley.
Sipas saj, një bisedë e thjeshtë mund të ndihmojë për të identifikuar problemet që fshihen pas pagjumësisë.
“Nëse dikush nuk ka fjetur mirë për një kohë të gjatë, pyetja se si ndihet mund të jetë një mënyrë e mirë për të hapur një bisedë”, thekson ajo.
Ekspertja shton se njerëzit nuk duhet të presin derisa situata të bëhet e padurueshme për të kërkuar ndihmë.
“Nëse gjumi i dobët ose ndryshimet në gjendjen emocionale vazhdojnë dhe ndikojnë në jetën e përditshme, nuk keni nevojë të prisni derisa gjithçka të bëhet e papërballueshme për të kërkuar mbështetje”, shpjegon ajo.
Katër këshillat e doktoreshë Zoe Williams për të përballuar pagjumësinë
1. VËRENI KUR PAGJUMËSIA KTHEHET NË ZAKON
Një natë e vetme pa gjumë zakonisht nuk përbën arsye për shqetësim. Por kur vështirësitë fillojnë të përsëriten, është e rëndësishme t’u kushtohet vëmendje.
Nëse papritur filloni të kaloni më shumë kohë zgjuar në shtrat, zgjoheni shpesh gjatë natës ose ndiheni vazhdimisht të lodhur në mëngjes, mund të jetë e dobishme të analizoni edhe gjendjen tuaj emocionale.
Sipas Williams, qëllimi nuk është të supozoni menjëherë se ekziston një problem shëndetësor, por të kuptoni nëse ndryshimi është i përkohshëm apo po bëhet pjesë e përditshmërisë.
2. PYETENI VETEN ÇFARË KA NDRYSHUAR NË JETËN TUAJ
Problemet me gjumin nuk duhen parë të shkëputura nga pjesa tjetër e jetës.
Ekspertja rekomandon të shqyrtoni nëse gjatë ditës ndiheni më të shqetësuar, më nervozë apo më pak të përqendruar se zakonisht.
A po e keni më të vështirë të përballoni situata që më parë nuk ju shkaktonin probleme? A ndiheni ndryshe nga vetja?
Në vend që gjithçka t’ia atribuoni lodhjes, Williams sugjeron të analizoni ndryshimet emocionale dhe fizike që mund të shoqërojnë çrregullimet e gjumit.
3. KUSHTOJUNI VËMENDJE MENDIMEVE QË SHFAQEN NË QETËSINË E NATËS
Shqetësimet që i shmangim gjatë ditës shpesh rikthehen kur aktivitetet përfundojnë dhe mbetemi vetëm me mendimet tona.
Nëse të njëjtat probleme ju mbajnë vazhdimisht zgjuar, ekspertja sugjeron t’u kushtoni vëmendje edhe gjatë ditës.
Kjo mund të përfshijë bisedën me një person të besuar, reflektimin mbi burimin e shqetësimit ose kërkimin e ndihmës profesionale kur është e nevojshme.
“Nuk duhet të prisni derisa gjërat të bëhen mjaftueshëm keq për të folur me dikë apo për të kërkuar mbështetje”, këshillon Williams.
4. KUR DIKUSH THOTË “JAM THJESHT I LODHUR”, BËJINI EDHE NJË PYETJE
Këshilla e fundit nuk u drejtohet vetëm personave që vuajnë nga pagjumësia, por edhe familjarëve dhe miqve të tyre.
Nëse dikush ju tregon se nuk po fle mirë, nuk është e nevojshme të përpiqeni menjëherë t’i gjeni një diagnozë apo zgjidhje.
Ndonjëherë mjafton një pyetje e thjeshtë:
“Si po ndihesh?” ose “A ka diçka që po të mban zgjuar natën?”.
Sipas ekspertes, krijimi i një hapësire ku personi mund të flasë lirshëm për shqetësimet e tij mund të jetë një ndihmë shumë e vlefshme.
Kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore?
Ekspertët theksojnë se pagjumësia e vazhdueshme nuk duhet neglizhuar, veçanërisht kur shoqërohet me lodhje të theksuar, vështirësi përqendrimi, ndryshime të humorit ose probleme në kryerjen e aktiviteteve të përditshme.
Gjumi i dobët mund të ketë shumë shkaqe, përfshirë stresin, zakonet e papërshtatshme të gjumit, çrregullimet e frymëmarrjes gjatë natës, përdorimin e disa medikamenteve ose probleme të tjera shëndetësore.
Prandaj, nëse vështirësitë vazhdojnë për javë të tëra apo ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, rekomandohet konsultimi me mjekun.
Mesazhi kryesor i studimit është se gjumi i dobët nuk duhet pranuar automatikisht si pjesë normale e jetës. Ndonjëherë, pas një nate të kaluar zgjuar, nuk qëndron vetëm lodhja fizike, por edhe pesha e shqetësimeve që nuk kemi gjetur kohë t’i trajtojmë gjatë ditës.
