Hidhërimi mund të na largojë nga të tjerët, të ndikojë në mënyrën se si e shohim botën dhe, me kalimin e kohës, të na ndryshojë. Njeriu i hidhëruar priret ta shohë realitetin përmes një filtri negativ, ku padrejtësia, zhgënjimi dhe pakënaqësia zënë gjithnjë e më shumë hapësirë. Megjithatë, ky proces nuk është domosdoshmërisht i pakthyeshëm. Ndryshimi mund të jetë i vështirë dhe kërkon kohë, por është i mundur.
Kur bota shihet vetëm përmes dritares së pakënaqësisë
Bota e një personi të hidhëruar mund të ngjajë me një seri dritaresh përmes të cilave ai sheh kryesisht padrejtësi, dështime dhe arsye për t’u ankuar. Shpesh, ai kërkon te të tjerët konfirmimin e pakënaqësisë së vet, ndërsa e ka gjithnjë e më të vështirë të shohë mundësitë për ndryshim. Në pamje të parë, mund të duket sikur një person i tillë “kënaqet” duke ua bërë jetën të vështirë të tjerëve, përmes kritikave, këshillave të padëshiruara, ankesave apo një qëndrimi vazhdimisht negativ. Por pas kësaj sjelljeje mund të fshihet një realitet krejt tjetër: një njeri i pakënaqur me jetën e vet dhe i paaftë, të paktën për momentin, të dalë nga rrethi i negativitetit.
Hidhërimi dhe pakënaqësia mund të shndërrohen në një lloj spirance emocionale. Njeriu mbetet i lidhur me të kaluarën, me zhgënjimet dhe me atë që mendon se i është bërë padrejtësisht. Ajo që dikur ishte një plagë mund të kthehet në mënyrën kryesore përmes së cilës ai e interpreton jetën. Në shumë raste, personi i hidhëruar ndien se ka humbur kontrollin mbi jetën e tij. Kjo mund ta shtyjë drejt një qëndrimi fatalist, negativ dhe viktimizues. Pikërisht për këtë arsye, sjellja e tij nuk duhet parë vetëm si “karakter i keq”, por edhe si një sinjal se pas saj mund të fshihet një nevojë për ndihmë.
Rrënjët e hidhërimit mund të shkojnë deri në fëmijëri
Askush nuk lind me një zemër të mbushur me hidhërim. Kjo gjendje zakonisht zhvillohet gradualisht dhe mund të lidhet me përvoja të përsëritura emocionale, marrëdhënie të vështira, mungesë komunikimi, zhgënjime ose ndjenja të vazhdueshme të refuzimit. Fëmijëria mund të jetë një periudhë veçanërisht e rëndësishme në këtë proces. Mungesa e afërsisë emocionale, komunikimit të ngrohtë apo një edukimi të mbështetur në dashuri mund të ndikojë në mënyrën se si individi mëson të përballojë dhimbjen dhe zhgënjimin. Hidhërimi është si një farë që mund të mbillet pa u vënë re. Një zhgënjim i vetëm mund të dhembë, por jo domosdoshmërisht na ndryshon. Kur zhgënjimet përsëriten dhe interpretohen vazhdimisht në mënyrë negative, ato mund të grumbullohen. Në një moment, individi mund të humbasë ndjesinë se ka kontroll mbi jetën e vet. Pikërisht atëherë, ajo farë mund të fillojë të japë frytet e saj: mosbesim, cinizëm, zemërim, izolim dhe një pakënaqësi të vazhdueshme.
Psikoterapisti Paul Watzlawick e ka përmbledhur këtë ide në mënyrë domethënëse: “Kushdo mund të jetojë një jetë të hidhur, por ta bësh jetën tënde të hidhur me dashje është një art që mund të mësohet.”
Kur hidhërimi maskon dhimbjen emocionale
Ekziston edhe një tjetër aspekt që nuk duhet anashkaluar. Një person që shfaq vazhdimisht apati, pesimizëm, irritim dhe pakënaqësi mund të jetë duke përjetuar një problem emocional më të thellë. Pikërisht për këtë arsye, sjellja e një personi të hidhëruar nuk duhet të etiketohet menjëherë si “toksike”. Termi përdoret shpesh për të përshkruar njerëz ose marrëdhënie që na shkaktojnë shqetësim, por një etiketim i tillë mund të na bëjë të harrojmë se pas sjelljes mund të fshihet një histori personale, një plagë emocionale ose një gjendje që kërkon ndihmë. Kjo nuk do të thotë se duhet të tolerojmë çdo sjellje të dëmshme. Do të thotë vetëm se duhet të përpiqemi ta kuptojmë njeriun përtej sjelljes së tij. Një person që nuk është në paqe me veten, me të kaluarën apo me emocionet e tij, mund ta përjetojë botën si një vend në luftë të vazhdueshme.
Si mund të thyhet cikli i hidhërimit?
Ndryshimi nuk ndodh brenda natës. Nëse hidhërimi shoqërohet me simptoma të forta emocionale, izolim, humbje interesi ose gjendje të zgjatur dëshpërimi, këshillimi me një profesionist të shëndetit mendor mund të jetë një hap i rëndësishëm. Ndërkohë, edhe njerëzit përreth mund të luajnë një rol pozitiv.
Së pari, përmes empatisë. Përgjigjja ndaj negativitetit me më shumë negativitet zakonisht vetëm e ushqen konfliktin. Një qëndrim i qetë dhe empatik mund të krijojë hapësirë për dialog.
Së dyti, duke mos i marrë personalisht të gjitha sulmet. Sjellja e një personi të hidhëruar shpesh lidhet me mënyrën se si ai e përjeton veten dhe botën, edhe pse kjo nuk e justifikon dëmtimin e të tjerëve.
Së treti, duke inkurajuar ndryshime të vogla. Një shëtitje, aktivitet fizik, një hobi i ri, një kurs, një takim me njerëz të tjerë apo një ndryshim i rutinës mund të ndihmojnë në thyerjen e ciklit të izolimit dhe mendimeve negative. Por mbi të gjitha, ndryshimi duhet të vijë edhe nga vetë personi.
Përballja me veten është hapi i parë drejt shërimit
Në fund, hidhërimi nuk mund të zgjidhet vetëm duke fajësuar botën për atë që ka ndodhur. Përballja me të kaluarën, pranimi i emocioneve dhe përpjekja për të rikthyer ndjenjën e kontrollit mbi jetën janë hapa të rëndësishëm drejt ndryshimit. Të ndihmosh një person të hidhëruar nuk do të thotë të pranosh çdo sjellje të tij. Empatia duhet të shoqërohet edhe me kufij të shëndetshëm. Sepse, në fund të fundit, një njeri që ka humbur paqen me veten mund ta përhapë atë trazirë edhe te të tjerët. Por kjo nuk do të thotë se ai është i dënuar të mbetet përgjithmonë në të njëjtën gjendje.
