Një studim i madh, që përfshiu më shumë se 5,500 të rritur mbi moshën 50 vjeç, ka identifikuar një kombinim potencialisht të rrezikshëm të faktorëve të rrezikut për shëndetin.
Personat që kishin si obezitet abdominal, ashtu edhe mungesë të vitaminës D, përballeshin me një rrezik 123% më të lartë për vdekje krahasuar me ata që nuk kishin asnjërën prej këtyre gjendjeve.
Gjetjet, të publikuara në revistën Diabetes, Obesity and Metabolism, sugjerojnë se këto dy gjendje mund të jenë veçanërisht të dëmshme kur shfaqen së bashku. Megjithëse secila prej tyre lidhej me një rrezik më të lartë për vdekje më vete, efekti i kombinuar ishte dukshëm më i madh.
“Obeziteti abdominal është një faktor i njohur rreziku, sepse lidhet me inflamacionin dhe problemet metabolike. Vitamina D, nga ana tjetër, është një hormon që vepron në organe të ndryshme dhe mungesa e saj dëmton disa funksione të organizmit. Kur këto dy gjendje shfaqen së bashku, njëra përforcon efektet e tjetrës, duke rritur më tej rrezikun e vdekjes”, shpjegon Tiago Silva Alexandre, profesor në Departamentin e Gerontologjisë në Universitetin Federal të São Carlos (UFSCar) në Brazil, i cili koordinoi studimin. “Për këtë arsye, monitorimi i niveleve të vitaminës D dhe trajtimi i dhjamit të tepërt abdominal janë masa thelbësore për të parandaluar vdekjen e parakohshme, veçanërisht pas moshës 50 vjeç”, shton ai.
Ndjekja e rreziqeve shëndetësore gjatë gjashtë viteve
Kërkimi u krye në bashkëpunim me University College London (UCL) në Mbretërinë e Bashkuar dhe u financua nga FAPESP. Studiuesit ndoqën 5,520 persona të moshës 50 vjeç e lart për gjashtë vjet. Të gjithë pjesëmarrësit ishin të regjistruar në English Longitudinal Study of Ageing (ELSA), një nga studimet më të mëdha në botë të përqendruara te plakja.
Të dhënat treguan se mungesa e vitaminës D (nivele nën 30 nmol/L) lidhej më vete me një rrezik më të madh për vdekje sesa obeziteti abdominal. Obeziteti abdominal u përcaktua si perimetër i belit më i madh se 102 centimetra për burrat dhe 88 centimetra për gratë.
Personat me obezitet abdominal, por pa mungesë të vitaminës D, kishin një rrezik 47% më të lartë për vdekje, ndërsa mungesa e vitaminës D më vete lidhej me një rritje të rrezikut deri në 91%. Kur të dyja gjendjet ishin të pranishme, megjithatë, rreziku i vdekjes rritej më shumë se dyfish.
Si mund ta reduktojë dhjami në bark vitaminën D të disponueshme
Alexandre thotë se obeziteti abdominal dhe mungesa e vitaminës D mund të përforcojnë njëra-tjetrën në një cikël të dëmshëm. Dhjami abdominal mund ta “sekuestrojë” vitaminën D që qarkullon në organizëm, duke e ruajtur atë në adipocite (qeliza dhjamore), në vend që ta lërë të disponueshme në qarkullimin e gjakut.
“Kjo do të thotë se, megjithëse organizmi mund ta ketë vitaminën të ruajtur në yndyrë, ajo nuk është lirisht e disponueshme në gjak për të kryer funksione jetësore në organe dhe sisteme të tjera”, thotë ai.
Obeziteti mund të ndërhyjë gjithashtu në mënyrën se si organizmi përpunon vitaminën D. Personat me obezitet kanë shprehje më të ulët të enzimave të përfshira në metabolizmin e vitaminës D, duke kufizuar më tej sasinë e vitaminës që është e disponueshme për t’u përdorur nga organizmi.
“Obeziteti abdominal redukton vitaminën D që qarkullon në gjak dhe kjo mungesë dëmton sistemin imunitar, duke përkeqësuar inflamacionin kronik të shkaktuar nga dhjami i tepërt dhe duke rritur ndjeshëm rrezikun e vdekshmërisë”, shpjegon Alexandre për Agência FAPESP.
Plakja, inflamacioni dhe vitamina D
Kombinimi mund të jetë veçanërisht i rëndësishëm në moshat më të avancuara, sepse vetë plakja shoqërohet me inflamacionin kronik me intensitet të ulët, i njohur si “inflammaging”.
“Në kushte normale, vitamina D vepron si rregulluese e sistemit imunitar, duke parandaluar që inflamacioni të dalë jashtë kontrollit. Kur nivelet e vitaminës D janë të ulëta dhe ka dhjamë të tepërt abdominal, krijohet një gjendje e pafavorshme sistemike që përshpejton sëmundjet kardiovaskulare dhe metabolike, si edhe humbjen e masës muskulore”, thekson ai.
Efekti zinxhir
Gjetjet e reja janë pjesë e një serie më të gjerë studimesh që shqyrtojnë mënyrën se si vitamina D ndikon në shëndet gjatë plakjes.
“Në studimet e mëparshme, ne identifikuam një efekt zinxhir. Mungesa e vitaminës D çon në humbje të forcës, e cila rezulton në ulje të shpejtësisë së ecjes, duke shkaktuar humbje të pavarësisë dhe rritje të varësisë në aktivitetet e përditshme”, shpjegon Alexandre.
Grupi kërkimor ka zbuluar gjithashtu, në një studim të veçantë, se mungesa e vitaminës D rrit rrezikun e rënies së funksioneve njohëse.
“Vitamina D është një hormon me funksione të ndryshme. Ajo luan rol në rregullimin e presionit të gjakut, ritmit të zemrës, sistemit nervor qendror, sistemit imunitar dhe sistemit endokrin. Prandaj, kur nivelet e saj janë të ulëta, disa funksione thelbësore të organizmit dëmtohen”, thotë ai./ScienceDaily
