Pakti i Mekës bashkon eksportuesin kryesor të naftës, ushtrinë e dytë më të madhe të NATO-s dhe vendin e vetëm mysliman me armë bërthamore
Al Jazeera analizon fuqinë tokësore, ajrore dhe detare të Arabisë Saudite, Turqisë dhe Pakistanit. Pakti midis vendeve vjen ndërsa ato përballen me tensione rajonale në rritje, duke përfshirë shqetësimet në lidhje me shtrirjen ushtarake në zgjerim të Izraelit dhe ndikimin rajonal të Iranit.
Udhëheqësit e tre vendeve nënshkruan Marrëveshjen e Mbrojtjes së Ndërsjelltë të Mekës në gusht, duke u zotuar të forcojnë parandalimin kolektiv kundër çdo akti agresioni dhe duke deklaruar se një sulm i armatosur ndaj ndonjërit prej tre vendeve do të konsiderohej një sulm ndaj të gjithëve.
Së bashku, vendet formojnë një bllok të rëndësishëm ushtarak. Arabia Saudite është një eksportues kryesor i naftës, Turqia ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO dhe Pakistani është i vetmi vend mysliman me armë bërthamore.
Forca të kombinuara tokësore, ajrore dhe detare
Sipas Indeksit Global të Fuqisë së Zjarrit 2026, i cili rendit aftësitë mbrojtëse të 145 vendeve në të gjithë botën, të tre vendet së bashku kanë afërsisht 1.4 milion personel ushtarak aktiv, 3,400 avionë, 6,000 tanke dhe më shumë se 340 asete detare.
Indeksi vlerëson aftësitë potenciale luftarake të secilit vend në tokë, det dhe ajër, bazuar në faktorë që përfshijnë fuqinë njerëzore, pajisjet, burimet natyrore, financat dhe gjeografinë.
Personeli: Të tre vendet së bashku kanë rreth 1.4 milion personel aktiv, të mbështetur nga forca të mëdha paraushtarake dhe rezervë. Pakistani ka numrin më të madh të personelit aktiv me 660,000, i ndjekur nga Turqia me 481,000 dhe Arabia Saudite me 247,000 trupa.
Forca Ajrore: Së bashku kanë 3,415 avionë ushtarakë, duke përfshirë avionë luftarakë, helikopterë, transportues dhe trajnerë ushtarakë. Pakistani ka afërsisht 1,397 avionë, i ndjekur nga Turqia me 1,101 dhe Arabia Saudite me 917.
Forca Tokësore: Të tre vendet kanë afërsisht 6,046 tanke dhe më shumë se 179,000 automjete të blinduara, së bashku me mijëra sisteme artilerie dhe raketahedhës të shumëfishtë. Pakistani ka numrin më të madh të tankeve – 2,677, Turqia me 2,284 dhe Arabia Saudite me 1,085.
Fuqia Detare: Flotat e tyre të kombinuara përbëhen nga 344 asete detare, duke përfshirë 33 fregata, 24 korveta dhe 22 nëndetëse. Turqia kryeson listën me 192 asete detare, e ndjekur nga Pakistani me 120 dhe Arabia Saudite me 32.
Shpenzimet e mbrojtjes: Buxhetet e tyre të kombinuara të mbrojtjes arrijnë në total rreth 124.4 miliardë dollarë në vit. Arabia Saudite ka buxhetin më të madh ushtarak – 63.9 miliardë dollarë në vitin 2026, ndërsa Turqia ka lënë mënjanë 51.4 miliardë dollarë dhe Pakistani 9.1 miliardë dollarë, sipas Global Firepower.
Forcat ushtarake plotësuese
Andreas Krieg, një akademik, analist sigurie dhe konsulent i riskut politik i specializuar në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, tha se rëndësia e paktit qëndron në mënyrën se si aftësitë e larmishme të tre vendeve mund të plotësojnë njëra-tjetrën.
“Arabia Saudite kontribuon me kapital, gjeografi, infrastrukturë dhe fuqi politike të thirrjes. Turqia kontribuon me një bazë gjithnjë e më të sofistikuar mbrojtëse-industriale, dronë, raketa, sensorë, luftë elektronike, sisteme detare dhe ekspertizë ushtarake të nxjerrë nga NATO,” tha ai.
Ai shton se Pakistani kontribuon me fuqi punëtore, një elitë të madhe ushtarake profesionale, përvojë operacionale, prodhim mbrojtës dhe aftësi bërthamore.
Çfarë do të thotë aleanca për secilin vend?
Marrëveshja e sheh Arabinë Saudite të diversifikojë partneritetet e saj mbrojtëse përtej Shteteve të Bashkuara, duke shtuar aftësitë e përparuara ushtarake të Turqisë dhe pengesën bërthamore të Pakistanit, mes kërcënimeve në rritje ndaj korridoreve jetësore detare si Ngushtica e Hormuzit dhe Ngushtica Bab al-Mandeb.
Pakistani është midis nëntë shteteve që zotërojnë armë bërthamore, pasi i testoi ato për herë të parë në vitin 1998. Vendi me më shumë se 250 milionë banorë mbështetet shumë te Kina për importin e armëve.
Turqia, e cila iu bashkua NATO-s në vitin 1952, nuk ka armët e veta bërthamore, por “strehon” kokat bërthamore amerikane sipas një marrëveshjeje të NATO-s për ndarjen e armëve bërthamore.
David Des Roches, ish-drejtor i zyrës së Gadishullit Arabik të Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së, i tha Al Jazeera-s se marrëveshja shërben gjithashtu për të diversifikuar armët saudite mes paparashikueshmërisë së eksporteve perëndimore, pasi Turqia dhe Pakistani mund të furnizojnë artikuj të tillë si predha artilerie 155 mm në sasi të mëdha.
Për Turqinë dhe Pakistanin, pakti hap tregjet financiare saudite për industritë e tyre të mbrojtjes – të dyja kanë kapacitete prodhimi që tejkalojnë atë që mund të përballojnë ekonomitë e tyre.
Zaid M. Belbagi, drejtor menaxhues në Hardcastle Advisory, i tha Al Jazeera-s se rreziqet janë të larta për SHBA-në. “Pakistani është marrës i ndihmës amerikane, Arabia Saudite është blerësi më i madh i huaj i pajisjeve ushtarake amerikane dhe Turqia është ushtria e dytë më e madhe e NATO-s pas Shteteve të Bashkuara – kështu që spektri i SHBA-së në këtë marrëveshje është mjaft interesant”, tha ai.
Krieg shtoi se SHBA-të mbeten shumë të rëndësishme, veçanërisht për inteligjencën, mbrojtjen e përparuar raketore dhe teknologjinë ushtarake të përparuar, por ai theksoi se aktorët rajonalë duan t’i shndërrojnë burimet e tyre në fuqi të përdorshme, në vend që të blejnë nga Uashingtoni.
“Modeli i vjetër ishte kryesisht një sistem qendror, me Uashingtonin në qendër dhe shtetet individuale që mbështeteshin kryesisht te Shtetet e Bashkuara për sigurinë. Ajo që po del tani është një lidhje horizontale midis fuqive rajonale”, tha Krieg.
Cilat shtete të tjera mund t’i bashkohen paktit?
Egjipti është i vetmi vend, anëtarësimi i mundshëm i të cilit është ngritur publikisht nga njëri prej nënshkruesve. Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan e quajti Egjiptin një “partner natyror” dhe tha se priste që Kajro të bashkohej sapo të zgjidheshin çështjet teknike.
Krieg beson se forca ushtarake e Egjiptit, gjeografia strategjike dhe kontrolli i Kanalit të Suezit do ta bënin marrëveshjen një shtesë të rëndësishme.
Megjithatë, analistët thanë se Kajro mund të jetë e kujdesshme ndaj detyrimeve ushtarake detyruese dhe ndikimit në marrëveshjet ekzistuese. “Egjipti mund të bashkohet vetëm nëse formulimi mbron marrëdhënien e tij të ndihmës me Uashingtonin, nuk dëmton aleancat dhe traktatet ekzistuese të paqes dhe ruan lirinë e vet për të vendosur se kur dhe ku të luftojë”, tha Karim Elgendy i Chatham House.
