Të dukshëm nga të dyja hemisferat, Leonidët janë ndër meteorët më të shpejtë, duke udhëtuar me një shpejtësi prej rreth 71 kilometrash në sekondë.
Nuk nevojiten pajisje të posaçme, por qielli i errët dhe orët para agimit ofrojnë mundësinë më të mirë për t’i vëzhguar.
Një nga shirat më të shpejtë të meteorëve të vitit po ndriçon qiellin e natës këtë javë, ndërsa Toka kalon përmes gjurmëve të mbetjeve të një komete të lashtë, duke u dhënë vëzhguesve të qiellit në mbarë botën mundësinë të shohin shkëndija të shkurtra drite mbi kokat e tyre.
Shiu i meteorëve Leonidë pritet të arrijë kulmin më 17-18 nëntor, me deri në 15 meteorë në orë në kushte ideale, sipas NASA-s. Megjithatë, shumica e vëzhguesve ka të ngjarë të shohin më pak meteorë.
Ja çfarë duhet të dini për këtë ngjarje qiellore dhe mënyrën se si mund ta vëzhgoni atë.
Çfarë e shkakton shiun e meteorëve Leonidë?
Leonidët shfaqen çdo nëntor, kur Toka kalon përmes një rryme pluhuri dhe grimcash të vogla të lëna pas nga kometa 55P/Tempel-Tuttle, e cila rrotullohet rreth Diellit afërsisht çdo 33 vjet.
Kur këto grimca hyjnë në atmosferën e Tokës me shpejtësi të lartë, ato nxehen dhe prodhojnë vija të ndritshme drite, të njohura zakonisht si yje që bien. Pavarësisht emrit, këto nuk janë yje që bien nga qielli.
Ky shi meteorësh e ka marrë emrin nga yjësia e Luanit (Leo), nga e cila duket sikur burojnë meteorët.
Kur është koha më e mirë për t’i vëzhguar?
Shiu i meteorëve është aktiv nga data 6 deri më 30 nëntor, ndërsa kulmi kryesor pritet rreth datave 17-18 nëntor.
NASA rekomandon vëzhgimin në orët e para të mëngjesit të të dyja ditëve, veçanërisht pasi Hëna të ketë perënduar dhe para agimit.
Më 17 nëntor, Hëna arrin fazën e çerekut të parë, që do të thotë se drita e saj mund të pengojë vëzhgimin e disa meteorëve më pak të ndritshëm gjatë orëve të para të natës.
Ku do të jetë i dukshëm shiu i meteorëve?
Leonidët mund të vëzhgohen nga të dyja hemisferat, ajo veriore dhe ajo jugore, megjithëse vëzhguesit në veri të ekuatorit përgjithësisht kanë kushte më të mira vëzhgimi.
Meteorët duket sikur burojnë nga yjësia e Luanit (Leo), e cila ngrihet në qiellin lindor, por ata mund të përshkojnë pjesë të ndryshme të qiellit.
Për një pamje sa më të mirë, vëzhguesit duhet të gjejnë një vend të errët dhe të hapur, larg dritave të qytetit, mundësisht me qiell të kthjellët dhe pamje të papenguar të qiellit.
Teleskopët dhe dylbitë nuk janë të nevojshme. NASA këshillon që të lihen rreth 30 minuta në dispozicion, në mënyrë që sytë të përshtaten me errësirën.
Çfarë i bën Leonidët të veçantë?
Shpejtësia është veçoria e tyre përcaktuese. Meteorët Leonidë hyjnë në atmosferë me një shpejtësi prej rreth 71 kilometrash (44 miljesh) në sekondë, duke i bërë ata ndër meteorët më të shpejtë që mund të vëzhgohen nga Toka.
Disa prej tyre lënë pas gjurmë ndriçuese, të cilat vazhdojnë të qëndrojnë për pak çaste edhe pasi vetë meteori është zhdukur.
Ky shi meteorësh ka gjithashtu një histori shpërthimesh të jashtëzakonshme. Në vitin 1966, vëzhguesit dëshmuan një stuhi meteorësh, gjatë së cilës u shfaqën mijëra meteorë në orë, shumë më tepër se numri i zakonshëm gjatë shfaqjes së përvitshme.
Një stuhi e tillë nuk pritet në vitin 2026, ndërsa Organizata Ndërkombëtare e Meteorëve (IMO) parashikon një kulm më modest, prej rreth 15 meteorësh në orë, në kushte ideale./AA
