Shpërthimi aktual i Ebolës në Afrikën qendrore e ka bërë Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH) të ngrejë nivelin më të lartë të shqetësimit, me ekspertët që paralajmërojnë se nuk ka as një vaksinë të miratuar dhe as një trajtim specifik për llojin Bundibugyo që qarkullon tani.
Situata është rezultat i dështimeve që shtrihen vite më parë.
Çfarë vaksinash ekzistojnë aktualisht kundër Ebolës?
Ekspertët e shëndetësisë rendisin tre vaksina kryesore kundër Ebolës, por problemi është se të gjitha ato synojnë të ashtuquajturin virus Ebola (EBOV) – i njohur më parë si virusi ebola i Zairesë – brenda gjinisë së virusit Ebola.
Vaksinat e mëtejshme, për shembull kundër virusit Ebola të Sudanit (SUDV), “janë aktualisht në faza të ndryshme zhvillimi dhe në disa raste po përdoren në prova klinike”, sipas organit shëndetësor gjerman, Institutit Robert Koch (RKI).
Përveç dy llojeve të përmendura më parë, ekzistojnë edhe dy lloje të tjera të Ebolës të njohura si të rrezikshme për njerëzit: Pylli Taï dhe, mbi të gjitha, patogjeni që qëndron pas shpërthimit aktual – Bundibugyo (BDBV).
Sa të përparuara janë vaksinat kundër Bundibugyo-s?
Të gjitha vaksinat kundër virusit Bundibugyo janë ende në fazën paraklinike, thotë César Muñoz-Fontela i Institutit Bernhard Nocht për Mjekësi Tropikale (BNITM) në Hamburg.
Kjo do të thotë që asnjë nuk është testuar ende te njerëzit – madje as, siç është zakonisht hapi i parë, për sigurinë në një provë më të vogël të Fazës 1.
Kjo nuk është e gjitha: Gjithashtu, nuk ka asnjë rezervë të dozave të vaksinës BDBV që tani mund të testohen për siguri dhe më pas për efikasitet mbrojtës tek njerëzit.
Prodhimi i një sasie të mjaftueshme dozash vaksine do të zgjaste me javë deri në muaj — edhe nëse prodhimi mund të fillonte menjëherë, tha infektologia Marylyn Martina Addo e Qendrës Mjekësore Universitare të Gjermanisë Hamburg-Eppendorf.
Pas epidemisë së madhe të Ebolës në Afrikën Perëndimore në vitet 2014 dhe 2015, e cila vrau më shumë se 11,000 njerëz, ekspertët kishin kërkuar që vaksinat kundër të gjitha llojeve të rrezikshme të Ebolës të testoheshin për siguri dhe më pas të prodhoheshin në sasi të mjaftueshme për t’u përdorur në rast të një epidemie. “Nëse do të kishim qenë në gjendje ta bënim këtë 10 vjet më parë me burime financiare të prioritizuara”, thotë Addo, “do të ishim të përgatitur tani”.
“Ne duhet të prodhojmë doza vaksinash dhe terapi që janë të paktën gati për prova klinike”, thekson Muñoz-Fontela. “Dhe kjo strategji duhet të zbatohet para një shpërthimi, jo pas tij.” Megjithatë, përtej epidemive akute, ka pak interes për sëmundje të tilla, tha eksperti.
A ofrojnë vaksinat e miratuara ndonjë mbrojtje kundër Bundibugyo-s ?
Ndoshta pak. Ekziston një lidhje e ngushtë midis virusit Ebola (EBOV) dhe virusit Bundibugyo, shpjegon specialistja e dizajnit të vaksinave Clara Schoeder e Institutit për Zhvillimin e Barnave në Universitetin e Leipzigut në Gjermani.
Antitrupat e prodhuar në përgjigje të vaksinave EBOV mund të neutralizojnë potencialisht patogjenin Bundibugyo – por askush nuk e di se sa i theksuar mund të jetë një efekt i tillë.
Në një studim të vogël të botuar në vitin 2011, tre nga katër majmunët rezus të vaksinuar me të ashtuquajturin preparat rVSV-EBOV i mbijetuan infeksionit – por të katër u sëmurën.
Muñoz-Fontela paralajmëron kundër vendosjes së vaksinave EBOV, siguria e të cilave është e përcaktuar, por efikasiteti i të cilave kundër Bundibugyo-s është i paqartë. Nëse vaksina rezulton të ketë efektivitet të kufizuar, besimi i fituar me mund tek vaksina që ofron mbrojtje të fortë kundër EBOV mund të minohet në rajon.
“Nevojiten më shumë prova për këtë”, thotë infeksionologu Addo. Plani është që të testohet gjithashtu efikasiteti i vaksinës VSV kundër Bundibugyo në laborator, duke përdorur serum nga njerëz të vaksinuar me VSV-EBOV.
Si mund të trajtohen njerëzit me Ebola?
Virologu Stephan Becker thotë se nuk ka trajtime specifike të miratuara. “Por edhe këtu ka antitrupa që i kanë mbrojtur kafshët kundër Bundibugyo-s, megjithëse nuk janë testuar klinikisht.”
Ekspertë të tjerë theksojnë se zbulimi i hershëm dhe trajtimi në një qendër të specializuar trajtimi, është thelbësor për prognozën. “Ne e dimë që vdekshmëria mund të reduktohet ndjeshëm përmes terapisë së mirë mbështetëse”, thotë infektologu Torsten Feldt. “Kjo përfshin, për shembull, menaxhimin e lëngjeve dhe elektroliteve, trajtimin e shokut, gjakderdhjes dhe mosfunksionimit të organeve, administrimin e oksigjenit dhe trajtimin e bashkë-infeksioneve.”
Çfarë roli luan varfëria në rajon?
“Shpërthimet e virusit Ebola shkaktohen nga transmetimi nga njeriu te njeriu”, thotë Muñoz-Fontela. Faktorët socialë, siç janë flukset e refugjatëve, varfëria dhe kushtet e këqija të jetesës, e bëjnë më të lehtë përhapjen e patogjenit pas një shpërthimi.
Jean Kaseya, kreu i autoritetit shëndetësor të CDC-së në Afrikë, shtoi se kompanitë farmaceutike shohin pak mundësi tregtare për patogjenin Bundibugyo në Afrikë. “Por më besoni, nëse Bundibugyo do të ishte në vendet perëndimore, kundërmasat mjekësore do të ekzistonin.”/ DPA News.
