Një studim i vogël regjistroi aktivitetin e trurit të qenve për të shqyrtuar mënyrën se si reagojnë kur shprehjet e fytyrës dhe toni i zërit të pronarëve të tyre janë në kundërshtim me njëri-tjetrin.
Truri i një qeni mund ta dallojë brenda gjysmë sekonde kur fytyra e gëzuar e pronarit shoqërohet me një zë të zemëruar.
Studiuesit në Japoni regjistruan aktivitetin elektrik të trurit te tre qen shtëpiakë, ndërsa secili prej tyre shihte dhe dëgjonte regjistrime të pronarit të vet. Reagimi ishte më i madh kur emocioni i shprehur në fytyrë binte ndesh me emocionin e përcjellë përmes zërit.
Një reagim kaq i shpejtë nuk mund të ishte kapur nga skanerët e trurit të përdorur në studimet e mëparshme mbi qentë.
Me metodën e re, mund të matet koha e reagimit të trurit të qenit ndaj sinjaleve njerëzore që janë në kundërshtim me njëri-tjetrin.
Ekipi drejtohej nga Takatomi Kubo, profesor i asociuar në Institutin e Shkencës dhe Teknologjisë në Nara, Japoni.
Hitomi Koike nga Universiteti Azabu, autorja e parë e studimit, mblodhi regjistrimet.
Autorët e përshkruan punën si një studim pilot. Me vetëm tre qen, ai tregon se metoda funksionon, por ende nuk jep shumë informacion për qentë në përgjithësi.
Skanimet e mëparshme ishin tepër të ngadalta
Qentë kanë jetuar përkrah njerëzve prej rreth 30.000 deri në 40.000 vjetësh. Disa lloje provash sugjerojnë se ata reagojnë ndaj emocioneve njerëzore.
Në një eksperiment të vitit 2016, qentë kishin prirjen të shikonin për më gjatë kur shprehja e fytyrës së një njeriu përputhej me emocionin e përcjellë nga zëri.
Imazheria e trurit ka treguar gjithashtu aktivitet më të fortë pranë zonave të dëgjimit te qentë kur ata dëgjojnë një zë të gëzuar.
Megjithatë, kjo lloj imazherie ka kufizimet e veta, pasi nuk mund të ndiqet aktiviteti që ndryshon brenda një fraksioni të sekondës. Sensorët e vegjël të vendosur në lëkurën e kokës mund ta bëjnë këtë, sepse regjistrojnë drejtpërdrejt aktivitetin elektrik të trurit.
Ky test quhet elektroencefalogramë (EEG). Ekipi i Kubos mori 1.000 matje në sekondë.
Në vitin 2024, një grup tjetër studiuesish e përdori këtë test te qentë. Reagimet e trurit ndryshonin kur një fjalë e shqiptuar nuk përputhej me objektin që u tregohej qenve.
Deri më tani, kombinimi i emocioneve të shprehura përmes fytyrës dhe zërit nuk ishte testuar në studimet EEG te qentë.
Një fjalë e vetme, e shqiptuar me dy tone të ndryshme
Në studim morën pjesë një qen i racës Brittany Spaniel dhe dy qen qimedredhur standardë, të gjithë të mbajtur si kafshë shtëpiake. Mosha e tyre varionte nga 5 deri në 10 vjeç.
Qentë u trajnuan të qëndronin të palëvizshëm mbi një dyshek, me mjekrën të mbështetur. Secili mbante një kapelë të përshtatur posaçërisht për të, e pajisur me shtatë sensorë regjistrues.
Qentë nuk u kufizuan fizikisht dhe merrnin shpërblime kur qëndronin të palëvizshëm.
Secili pronar qëndronte jashtë dhomës, ndërsa qeni shihte për tre sekonda një fotografi të fytyrës së pronarit, me shprehje të gëzuar ose të zemëruar.
Më pas, në mesin e këtij intervali kohor, përmes një altoparlanti dëgjohej një regjistrim i zërit të pronarit.
Krahasimi i fytyrave me zërat
Në çdo regjistrim shqiptohej e njëjta fjalë, “vërtet?”, e cila ishte një fjalë që pronarët e përdornin shpesh në jetën e përditshme. Ndryshohej vetëm toni i zërit, në mënyrë që në disa regjistrime të tingëllonte i gëzuar dhe në të tjerat i zemëruar.
Në gjysmën e kombinimeve, emocionet përputheshin, ndërsa në gjysmën tjetër ishin të ndryshme.
Përpara se të testohej ndonjë qen, një grup prej 28 personash kishte vlerësuar secilën fotografi dhe regjistrim. Këto vlerësime konfirmuan dallime të rëndësishme midis versioneve të gëzuara dhe atyre të zemëruara.
Analiza u kufizua vetëm në provat gjatë të cilave qeni po shikonte ekranin.
Mospërputhja shkaktoi një reagim më të madh
Kur fytyra dhe zëri nuk përputheshin, reagimi elektrik i trurit ishte më i madh. Kjo rritje u vu re midis 0,25 dhe 0,5 sekondash pas fillimit të zërit.
Dallimi në reagimin e trurit midis kombinimeve që përputheshin dhe atyre që nuk përputheshin rezultoi i vogël. Qëndrueshmëria më e madhe u vu re te një sensor i vetëm, i vendosur në pjesën e përparme të kokës.
Gjatë çerekut të parë të sekondës nuk u gjet asnjë dallim i besueshëm midis kombinimeve që përputheshin dhe atyre që nuk përputheshin.
Të tre qentë shfaqën reagimin më të madh në periudhën e mëvonshme, megjithëse jo në të njëjtën zonë të kokës. Te qeni qimedredhur 10-vjeçar, reagimi u shfaq në pjesën e sipërme të kokës dhe jo në pjesën e përparme.
Dy llojet e mospërputhjes, një fytyrë e gëzuar e shoqëruar me një zë të zemëruar dhe e kundërta e saj, prodhuan gjithashtu modele disi të ndryshme reagimi.
Periudhat kohore të analizuara ishin marrë nga studimet te njerëzit. Ende nuk dihet nëse reagimi i qenve në ato momente ka të njëjtin kuptim.
Kubo tha se reagimi më i madh mund të pasqyrojë faktin që qeni po kushton më shumë vëmendje. Ai mund të pasqyrojë gjithashtu përpjekjen e trurit për të kombinuar dy sinjale ose një reagim ndaj diçkaje të papritur.
Ishte emocion apo habi?
Regjistrimet nuk mund të përcaktojnë nëse reagimi më i madh pasqyronte në mënyrë specifike përpunimin e emocioneve.
Një qen mund të jetë duke kombinuar emocionin e shprehur në fytyrë me atë që përcillet përmes zërit. Por ai mund të reagojë edhe ashtu siç do të reagonte ndaj çdo ngjarjeje që prish një model të pritshëm.
Të gjitha fytyrat dhe zërat u përkisnin pronarëve të vetë qenve. Prandaj, studimi nuk mund të përcaktojë nëse një i panjohur do të shkaktonte të njëjtin reagim.
Fotografitë ishin statike, ndërsa një shprehje reale e fytyrës ndryshon nga çasti në çast.
Një veçori e këtij studimi ishte shmangur shpesh në studimet e mëparshme EEG te qentë. Shprehjet negative priren t’i bëjnë qentë të shqetësuar dhe edhe lëvizjet më të vogla të muskujve krijojnë ndërhyrje elektrike në regjistrime.
Megjithatë, ekipi i Kubos arriti të regjistronte sinjale të përdorshme si me fytyra dhe zëra të gëzuar, ashtu edhe me ata të zemëruar.
Nevojiten studime më të gjera
“Me vërtetime të mëtejshme, qasja jonë mund t’i ndihmojë studiuesit të kuptojnë se si komunikimi njerëzor ndikon te qentë në kujdesin dhe trajnimin e tyre të përditshëm”, tha Kubo.
Testimi i grupeve më të mëdha të qenve, me fytyra dhe zëra të njerëzve të njohur dhe të panjohur, mund të ndihmojë në sqarimin e faktorëve që shkaktojnë këtë reagim.
Është sugjeruar gjithashtu që të ndiqet drejtimi i shikimit të secilit qen gjatë provës.
Një tjetër sugjerim lidhet me shqisën e nuhatjes, pasi dihet se qentë janë në gjendje të dallojnë gjendjet emocionale të njerëzve përmes aromës./Earth.com
