Më 24 prill 1980, bota u bë dëshmitare për dështimin e një prej misioneve më ambicioze të shpëtimit në historinë ushtarake. Operacioni, i cili synonte lirimin e 53 diplomatëve dhe qytetarëve amerikanë të mbajtur peng në Ambasadën e SHBA-së në Teheran që prej nëntorit 1979, përfundoi në një tragjedi në shkretëtirën iraniane.
Pse dështoi misioni?
Dështimi nuk erdhi si pasojë e përpjekjeve të forcave iraniane, por nga një sërë problemesh teknike dhe fatkeqësish natyrore.
Helikopterët e marinës u ndeshën me stuhi të papritura rëre, të cilat dëmtuan sistemet e tyre të navigimit dhe ftohjes.
Nga tetë helikopterë RH-53D Sea Stallion që nisën misionin, vetëm pesë mbetën operacionalë pas arritjes në pikën e takimit (Desert One). Për të vazhduar misionin, plani kërkonte minimumi gjashtë.
Gjatë procesit të tërheqjes së dëshpëruar, një helikopter u përplas me një aeroplan transporti C-130 Hercules, duke shkaktuar një shpërthim masiv që u mori jetën tetë ushtarëve.
Pasojat politike dhe ushtarake
Dështimi i këtij operacioni pati një ndikim shkatërrues për administratën e Presidentit Jimmy Carter, duke u bërë një faktor kyç në humbjen e tij në zgjedhjet presidenciale përballë Ronald Reagan.
“Ishte një nga netët më të vështira të jetës sime,” do të deklaronte më vonë Carter, duke marrë përsipër përgjegjësinë e plotë për misionin.
Lindja e JSOC
Nëse ka një “anë pozitive” nga ky dështim, ajo është reforma rrënjësore e ushtrisë amerikane. Pas hetimit të udhëhequr nga Admirali James L. Holloway III, Pentagoni kuptoi se mungesa e bashkëpunimit mes degëve të ndryshme (Ushtria, Marina, Forcat Ajrore) ishte shkaku kryesor i kaosit.
Si rezultat u krijua JSOC (Komanda e Përbashkët e Operacioneve Speciale).
U krijua njësia elitë e helikopterëve 160th SOAR (Night Stalkers).
U forcuan njësitë si Navy SEALs dhe Delta Force, duke u dhënë atyre burime dhe komandë të pavarur.
Ky operacion shërben edhe sot si një leksion i rëndësishëm mbi rreziqet e planifikimit të mbingarkuar dhe rëndësinë e koordinimit ndërmjet forcave në terren.
