Rezultatet sfidojnë supozimin e kahershëm se kalimi i kohës jashtë në orët e hershme ose të vona të ditës është kryesisht i padëmshëm.
Doza totale e rrezeve UV ka rëndësi
Bashkëdrejtuesja e studimit, profesoresha Rachel Neale, tha se kërkimi ishte i pari në Australi që shqyrtoi se çfarë ndodh kur lëkura e njeriut ekspozohet ndaj niveleve të rrezatimit UV që ndodhin natyrshëm në sipërfaqen e Tokës.
“Ju mund të merrni të njëjtën dozë rrezatimi UV në një kohë të shkurtër në mes të ditës ose në një kohë më të gjatë më herët ose më vonë gjatë ditës. Kërkimi ynë ka treguar se ajo që është e rëndësishme është doza totale nuk ka rëndësi sa kohë ju duhet për ta marrë atë”, tha profesoresha Neale.
“Njerëzit potencialisht ndihen të sigurt kur intensiteti i rrezeve të diellit është i dobët dhe qëndrojnë për një kohë të gjatë jashtë pa mbrojtjen e duhur. Ne kemi treguar se kjo përbën një problem për dëmtimin e lëkurës.”
Studimi për ekspozimin ndaj rrezeve UV në doza të ulëta përfshiu 58 persona me lëkurë të çelët deri në ngjyrë ulliri. Studiuesit ekspozuan një zonë të shpinës së secilit pjesëmarrës ndaj rrezatimit ultraviolet me intensitete më të ulëta (p.sh., në mes të mëngjesit) dhe më të larta (p.sh., në kohën e drekës), përgjatë disa ditëve.
Më pas, ata morën mostra biopsie për të kërkuar dëmtime të ADN-së dhe matën përgjigjet molekulare dhe imune në lëkurë.
Dëmtim i ADN-së pa skuqje të dukshme
Studiuesit u befasuan kur gjetën shenja të dëmtimit të ADN-së, pavarësisht nëse doza e rrezatimit UV ishte dhënë për një periudhë më të shkurtër apo më të gjatë.
Sasia e ekspozimit ndaj rrezeve UV nuk ishte mjaftueshëm e lartë për ta bërë lëkurën e pjesëmarrësve të skuqej. Megjithatë, studiuesit zbuluan dëmtime të matshme të ADN-së.
Rrezet e diellit luajnë një rol të rëndësishëm në prodhimin e vitaminës D dhe në shëndetin e përgjithshëm, por ato klasifikohen gjithashtu si një kancerogjen i plotë, që do të thotë se mund të shkaktojnë dhe të nxisin kancerin. Udhëzimet aktuale rekomandojnë masa për mbrojtjen nga dielli (mbulohu, vendos krem, mbaj kapelë, kërko hije dhe përdor syze) kur indeksi UV arrin 3 ose më shumë.
Shenjat e hershme paralajmëruese në qelizat e lëkurës
Studimi për ekspozimin ndaj rrezeve UV në doza të ulëta u përqendrua në ndryshimet molekulare që mund të sinjalizojnë dëmtimin e lëkurës shumë përpara se të zhvillohet kanceri.
Një nga shënuesit që studiuesit shqyrtuan ishte p53, një proteinë që rritet kur qelizat e lëkurës janë nën stres ose kur ADN-ja e tyre është dëmtuar. Ata matën gjithashtu dëmtimet e ADN-së të shkaktuara nga rrezet UV.
Bashkëdrejtuesi i studimit, profesori David Whiteman AM, tha se prania e dëmtimit të lëkurës nuk do të thotë se kanceri është formuar tashmë.
“Rezultatet tona laboratorike tregojnë se këto doza të vogla dhe graduale të rrezeve UV kanë shkaktuar njëfarë dëmtimi të ADN-së në qelizat e lëkurës, mjaftueshëm që qelizat më pas të reagojnë ndaj dëmtimit. Gjatë muajve dhe viteve, këto episode të ekspozimit gradual dhe të rastësishëm ndaj rrezeve UV do të kenë një ndikim kumulativ në lëkurë dhe mund të çojnë në mutacione që do të nisin kancerin e lëkurës”, tha ai.
Rishikimi i asaj që konsiderohet ekspozim i sigurt ndaj diellit
Studiuesit theksojnë se gjetjet nuk janë një thirrje që njerëzit ta shmangin plotësisht rrezet e diellit. Përkundrazi, ata thonë se rekomandimet për sigurinë ndaj diellit duhet të përditësohen për të pasqyruar provat biologjike dhe jo supozimet e kahershme.
“Qëllimi ynë është t’u japim australianëve udhëzime të sakta dhe të besueshme”, thonë ata. “Kjo fillon me të kuptuarit nëse rrezet e diellit që i konsiderojmë ‘të sigurta’ janë vërtet pa rrezik në nivel qelizor.”
Gjetjet mbështesin gjithashtu përfshirjen e kremit kundër diellit në rutinën e përditshme, veçanërisht për të mbrojtur lëkurën gjatë periudhave të shkurtra dhe të papritura të ekspozimit ndaj diellit që ndodhin si pjesë e jetës së përditshme./ScienceDaily
