Disa bimë kanë fituar me të drejtë një reputacion të frikshëm gjatë historisë. Helmarina, një nga bimët më të njohura për përdorimin si helm, drogë halucinogjene dhe ilaç, është një prej tyre.
E përdorur për të shkaktuar halucinacione, për vrasje, për qëllime bukurie dhe madje edhe në praktika mjekësore, kjo bimë ka një histori të gjatë dhe komplekse.
Familja e madhe e helmarinave
Helmarina i përket familjes botanike solanaceae, e cila përfshin mbi 2500 lloje bimësh. Në këtë familje bëjnë pjesë edhe bimë të zakonshme ushqimore si domatet, patatet, patëllxhanët dhe specat.
Megjithatë, shumë bimë të kësaj familjeje përmbajnë përbërës kimikë të fuqishëm dhe helmues. Përveç helmarinës, në këtë grup përfshihen edhe bimë si datura, mandragora dhe henbana, të cilat mund të shkaktojnë vdekje edhe në sasi të vogla.
Këto bimë janë përdorur për mijëra vite për shkak të efekteve të tyre halucinogjene, por përdorimi i tyre është jashtëzakonisht i rrezikshëm, pasi përqendrimi i substancave helmuese mund të ndryshojë shumë nga një bimë te tjetra.
Bima e helmarinës
Helmarina rritet natyrshëm në Europë, Afrikën e Veriut dhe Azinë Perëndimore. Është një bimë shumëvjeçare që arrin rreth një metër lartësi dhe është përhapur edhe në disa zona të Shteteve të Bashkuara.
Të gjitha pjesët e saj janë helmuese, por rrënjët kanë përqendrimin më të lartë të toksinave. Në vjeshtë, bima prodhon kokrra të zeza që duken tërheqëse, por janë jashtëzakonisht të rrezikshme.
Ekstaza dhe ritualet e lashta
Përmendjet e para për helmarinën lidhen me kohët e Greqisë dhe Romës së lashtë. Në kultet e perëndisë Dionis, perëndisë së verës dhe ekstazës, besohet se përdorej një pije e veçantë që përmbante verë, kokrra helmarine dhe bimë të tjera.
Konsumimi i saj shkaktonte gjendje të ngjashme me ekstazën dhe halucinacionet, duke çuar në rituale të ndryshme.
Helmarina dhe shtrigat
Gjatë Mesjetës, kjo bimë u lidh ngushtë me shtrigat dhe magjinë. Thuhej se shtrigat përdornin përzierje me helmarinë, mandragorë dhe bimë të tjera helmuese për parashikime ose për të shkaktuar vizione.
Sipas legjendave, disa prej tyre përgatisnin një pomadë të quajtur “vaj fluturimi”, të cilën e përdornin për të krijuar ndjesinë e fluturimit gjatë halucinacioneve.
Bukuria dhe beladona
Gjatë Rilindjes italiane, helmarina fitoi një përdorim tjetër. Gratë përdornin pika sysh me ekstrakt të bimës për të zgjeruar bebëzat e syve, pasi sytë me bebëza të mëdha konsideroheshin më të bukur.
Këtu vjen edhe emri shkencor i bimës atropa belladonna, ku “bella donna” në italisht do të thotë “grua e bukur”.
Megjithatë, përdorimi i vazhdueshëm i këtyre pikave mund të shkaktonte probleme serioze shëndetësore, madje edhe verbëri.
Helm dhe armë në histori
Helmarina përmendet edhe në veprën e Shekspirit “Makbethi”, ku skocezët helmuan furnizimet e armiqve të tyre. Historianët mendojnë se kjo mund të jetë bazuar në praktika reale, pasi gjatë periudhës romake ushtritë shpesh përpiqeshin të helmonin ushqimet dhe pijet e kundërshtarëve.
Për këtë arsye, beladona konsiderohet nga disa studiues si një nga format e hershme të armëve biologjike.
Nga helm në ilaç
Pavarësisht emrit të frikshëm, helmarina ka edhe përdorime mjekësore. Përbërësi kryesor i saj, atropina, është përdorur në trajtimin e disa sëmundjeve dhe në mjekësinë moderne përdoret ende në raste urgjente, përfshirë trajtimin e problemeve të rënda të zemrës.
Gjatë Luftës Civile Amerikane, beladona përdorej për trajtimin e dhimbjeve nervore, kollës së mirë, ngërçeve të zorrëve dhe për zgjerimin e bebëzave të syve.
Efektet e helmimit
Helmimi nga helmarina mund të shkaktojë halucinacione, konfuzion, kriza, koma, probleme me frymëmarrjen dhe dështim të zemrës. Vetëm disa kokrra mund të jenë vdekjeprurëse për një fëmijë, ndërsa rreth 10 kokrra mund të jenë të rrezikshme për një të rritur.
Megjithatë, falë mjekësisë moderne dhe trajtimeve të avancuara, vdekjet nga helmimi me këtë bimë janë sot shumë më të rralla.
Në fund, pyetja mbetet: a është vërtet vdekjeprurëse helmarina? Edhe pse ka marrë shumë jetë gjatë historisë, përbërësit e saj kanë shpëtuar gjithashtu shumë të tjera. Kjo bimë nuk është vetëm simbol i vdekjes, por edhe një shembull i fuqisë së dyfishtë të natyrës: një helm që mund të shndërrohet në ilaç. /Earth – Syri.net
