Gratë që arrijnë në menopauzë më vonë në jetë kanë tendencë të kenë rreziqe më të ulëta për sëmundje si sëmundjet e zemrës dhe osteoporoza – dhe, mesatarisht, madje jetojnë më gjatë.
Kjo lidhje ka nxitur interes në rritje për një pyetje provokuese: Nëse menopauza është e lidhur me plakjen më të shëndetshme, a është e mundur ta vonojmë atë që në fillim?
Influencuesja e jetëgjatësisë, Kayla Barnes-Lentz, e cila është në të tridhjetat, kohët e fundit i tha Business Insider për përpjekjet e saj për të vonuar menopauzën deri në moshën 60 vjeç, përmes një kombinimi të zakoneve të shëndetshme të jetesës dhe trajtimeve eksperimentale. Ndërkohë, përdoruesit në Reddit po pyesin nëse disa zakone ose produkte mund të ndihmojnë në parandalimin e humbjes së përhershme të ciklit menstrual.
Pra, ku qëndron hulumtimi? Ne i pyetëm ekspertët nëse është realisht e mundur të vonohet menopauza, si dhe nëse është e këshillueshme që të përqendrohemi te koha që në fillim.
Pse vonimi i menopauzës po tërheq vëmendjen
Ndërsa shtyrja e menopauzës mund të zgjasë afatin për krijimin e një familjeje, ideja ka marrë vëmendje edhe për arsye që kanë pak të bëjnë me shtatzëninë.
“Mendoj se një nga keqkuptimet më të mëdha rreth menopauzës është se ajo është thjesht një problem i fertilitetit”, tha Berenice Benayoun, PhD, profesoreshë e asociuar e gjerontologjisë dhe shkencave biologjike në Shkollën e Gjerontologjisë Leonard Davis të Universitetit të Kalifornisë Jugore.
Në realitet, koha e menopauzës është gjithashtu e lidhur ngushtë me shëndetin e përgjithshëm. Gjatë perimenopauzës dhe menopauzës, shpjegoi Beyayoun, vezoret gradualisht zvogëlojnë prodhimin e hormoneve si estrogjeni dhe progesteroni, të cilat kanë funksione mbrojtëse në të gjithë trupin. Kjo rënie e niveleve të hormoneve mendohet se kontribuon në listën në rritje të problemeve shëndetësore që lidhen me menopauzën, të tilla si sëmundjet e zemrës, goditja në tru dhe osteoporoza.
Roli i këtyre hormoneve mund të ndihmojë gjithashtu në shpjegimin pse arritja e menopauzës në një moshë të mëvonshme është lidhur me një rrezik më të ulët të këtyre sëmundjeve gjatë gjithë jetës, dhe madje edhe me një jetëgjatësi më të gjatë.
Faktorët që ndikojnë në kohën e menopauzës
Pavarësisht zhurmës rreth vonimit të menopauzës, aktualisht nuk ka strategji të provuara që mund ta bëjnë këtë.
Megjithatë, studiuesit kanë identifikuar një numër faktorësh që ndikojnë në fillimin e menopauzës. Disa janë të pandryshueshëm, përfshirë faktorin më të madh: gjenetikën. “Mosha e menopauzës së një nëne është shumë e lidhur me moshën e menopauzës së vajzës së saj”, tha Kara Goldman, MD, një endokrinologe riprodhuese në Shkollën e Mjekësisë Feinberg të Universitetit Northwestern.
Faktorët mjedisorë, duke përfshirë ekspozimin ndaj kimioterapisë dhe përvojat negative të fëmijërisë, gjithashtu mund të përshpejtojnë plakjen e vezoreve dhe të kontribuojnë në fillimin e hershëm të menopauzës.
Megjithatë, disa faktorë të lidhur me kohën e menopauzës janë të kontrollueshëm, duke përfshirë zakonet e një stili jetese të shëndetshëm si ndjekja e dietës mesdhetare ose ushtrimet e shpeshta. Ndërsa këto sjellje nuk kanë treguar se e shtyjnë menopauzën prapa, ato mund të shoqërohen me një rrezik më të ulët të menopauzës së hershme, për shkak të aftësisë së tyre për të mbështetur shëndetin metabolik.
Siç shpjegoi Goldman, shëndeti i dobët metabolik – ose një aftësi e reduktuar për të rregulluar sheqerin në gjak dhe për të përpunuar yndyrnat në mënyrë efikase – mund të rrisë aktivizimin në një rrugë të quajtur mTOR (objektivi i rapamicinës te gjitarët), e cila është e përfshirë në rritje dhe riprodhim. Aktiviteti më i lartë i mTOR mund të shkaktojë humbje të folikulave në vezore, duke përshpejtuar procesin e plakjes së tyre. Në të kundërt, zakonet që përmirësojnë shëndetin metabolik mund ta zvogëlojnë këtë aktivitet dhe të mbrojnë nga plakja e përshpejtuar e vezoreve.
Pirja e duhanit është një tjetër faktor i rëndësishëm që lidhet me plakjen e vezoreve. “Gratë që pinë duhan duhet ta kuptojnë se, sigurisht, kjo rrit rrezikun për çdo pjesë të trupit të tyre, por veçanërisht për vezoret e tyre”, tha Goldman.
Po opsionet eksperimentale?
Disa trajtime në modë janë promovuar si mënyra për të vonuar menopauzën, por ato kanë pak mbështetje shkencore.
Ndërhyrja më premtuese është rapamicina, një ilaç që pengon rrugën mTOR dhe është treguar se mbron kundër plakjes së vezoreve te minjtë. Studiuesit aktualisht po hetojnë nëse rapamicina mund të vonojë menopauzën tek njerëzit, por studimet janë ende në fazat e hershme, duke e bërë shumë herët që mjekët ta përshkruajnë ilaçin në mënyrë të sigurt për këtë qëllim.
Përveç marrjes së rapamicinës, Barnes-Lenz tha se po provon terapinë me dritë të kuqe dhe terapinë me oksigjen hiperbarik – duke marrë oksigjen të pastër në një dhomë nën presion – si një mënyrë për të ngadalësuar plakjen e vezoreve. Por Goldman tha se nuk ka prova të forta se këto strategji mund të ndikojnë në kohën e menopauzës. Ato gjithashtu vijnë me rreziqe sigurie, megjithëse të rralla, dhe jo të gjithë janë një kandidat i mirë për to.
“Nuk dua që dikush të shpenzojë para dhe kohë, dhe potencialisht të rrezikojë shëndetin e saj, nëse nuk kemi të dhëna për të mbështetur përdorimin e tyre”, tha Goldman.
Zhvendosja e Fokusit
Në vend që të përqendroheni në shtyrjen e menopauzës, ekspertët rekomandojnë të përqendroheni në mënyrat për të zbutur rreziqet shëndetësore që mund të shfaqen gjatë kësaj faze të jetës.
Juliana Kling, MD, MPH, kryetare e Mjekësisë së Brendshme të Shëndetit të Grave në Klinikën Mayo në Scottsdale, Arizona, tha se strategjitë kryesore përfshijnë shmangien e ushqimeve të përpunuara dhe alkoolit, zhvillimin e strategjive të menaxhimit të stresit dhe gjumin e mjaftueshëm.
Disa gra mund të përfitojnë gjithashtu nga terapia zëvendësuese e hormoneve (HRT), e cila është pilula, flasterë ose produkte të tjera që zëvendësojnë estrogjenin dhe progesteronin. “Kjo është në fakt mënyra më e mirë për të zbutur tranzicionin dhe gjithashtu për të zbutur efektet negative të menopauzës në shëndet”, tha Benayoun.
Në përgjithësi, megjithatë, është e rëndësishme të mbahet mend se menopauza “është një fenomen natyror”, tha Kling. Edhe nëse shkencëtarët përfundimisht gjejnë një mënyrë për ta vonuar pak procesin, shtoi ajo, gratë do ta përjetojnë atë në një moment të caktuar, duke e bërë edhe më të rëndësishme të kesh mjete për të lehtësuar tranzicionin. / Health.
