Më shumë se 80% e të rinjve të moshës 13 deri në 18 vjeç përjetojnë akne gjatë viteve të adoleshencës.
Rrjetet sociale po nxisin trendin për “komplekse të përsosura” dhe rutina komplekse për “lëkurë qelqi” te adoleshentët, ku shumë prej tyre u japin përparësi këshillave të influencerëve në videot “Get Ready With Me” (GRWM), në vend të profesionistëve.
Por a kanë vërtet nevojë adoleshentët për një rutinë kujdesi për lëkurën me shumë hapa?
Për dermatologun konsulent Dr Jonathan Kentley, ndikimi më shqetësues që rrjetet sociale po kanë është “shfaqja e pandërprerë e imazheve me standarde jorealiste të bukurisë”.
“Kam parë mijëra pacientë dhe nuk kam parë kurrë dikë me ‘lëkurë qelqi’. Nuk mendoj se ekziston dhe janë thjesht këto imazhe të filtruara në mënyrë të tepruar që i bëjnë fëmijët të mendojnë se kjo është e arritshme, kur nuk është.”
Poret e dukshme, pikat e zeza, njollat, pigmentimi, skuqja dhe shenjat janë të gjitha shumë normale për lëkurën e adoleshentëve, thotë Dr Kentley. Por ai shton se normalja e secilit është e ndryshme: “Nuk mendoj se ka diçka që është vërtet jonormale.”
Më shumë se 80% e të rinjve të moshës 13 deri në 18 vjeç përjetojnë akne gjatë viteve të adoleshencës.
Dr Zainab Laftah, dermatologe konsulente, shpjegon se shumica e të ashtuquajturave problemeve që hasen gjatë pubertetit lidhen me testosteronin, i cili shkakton rritje të prodhimit të yndyrës dhe shfaqjen e akneve.
Djemtë mund të përjetojnë më shumë prej këtyre problemeve, por edhe vajzat kanë testosteron dhe për këtë arsye shfaqin shumë prej të njëjtave simptoma.
“Kjo, së bashku me bllokimin e folikulave të qimeve dhe inflamacionin, çon në shfaqjen e pikave të zeza, pikave të bardha dhe puçrrave të inflamuara”, thotë Dr Laftah. “Aknet janë shumë, shumë të zakonshme dhe janë normale dhe të trajtueshme.”
Acidi salicilik, një përbërës aktiv i zakonshëm që depërton në poret e mbushura me yndyrë për të ndihmuar në pastrimin e grumbullimit të sebumit dhe qelizave të vdekura të lëkurës, “mund të jetë veçanërisht i dobishëm për adoleshentët me lëkurë të yndyrshme ose të prirur ndaj akneve”, thotë Dr Laftah, duke paralajmëruar se përdorimi i panevojshëm ose i tepruar mund të shkaktojë tharje dhe irritim.
Nëse vuani nga akne të rënda ose një problem i rëndë i lëkurës, Dr Kentley këshillon të kërkoni ndihmë nga mjeku i familjes ose një dermatolog, në vend që t’u drejtoheni njerëzve në rrjetet sociale për mënyrën se si duhet ta menaxhoni atë.
Pra, si duhet të kujdeseni më mirë për lëkurën gjatë adoleshencës? Ekspertët Dr Zainab Laftah dhe Dr Jonathan Kentley ndajnë pesë këshillat e tyre kryesore:
1. Mbajeni të thjeshtë rutinën e kujdesit për lëkurën
Ju nevojiten tre gjëra bazë: një pastrues i butë, një hidratues pa aromë dhe një krem mbrojtës me spektër të gjerë, me SPF 30 ose më të lartë. Kaq.
2. Më shumë produkte për kujdesin e lëkurës nuk do të thotë domosdoshmërisht më mirë
Një rutinë e komplikuar, me eksfolime të shpeshta ose acide të forta, mund të irritojë lëkurën e re. Mos harroni se barriera e lëkurës është ende duke u zhvilluar dhe kjo mund të shkaktojë dëmtime.
Dr Kentley thotë se ka parë një rritje të madhe të një gjendjeje të quajtur dermatiti perioral te adoleshentët, e cila lidhet me përdorimin e tepruar të përbërësve që dëmtojnë barrierën e lëkurës, si hidroksiacidet eksfoliuese dhe retinoidet.
Dr Laftah shton: “Adoleshentët po adoptojnë gjithnjë e më shumë rutina të ngjashme me ato të të rriturve, me serume, tonikë, maska dhe përbërës aktivë të shumtë. Këta përbërës aktivë ka të ngjarë të komprometojnë barrierën e lëkurës dhe të çojnë në më shumë probleme të lëkurës.”
3. Gjumi i mjaftueshëm dhe një dietë e ekuilibruar janë të rëndësishme
Rritja e kortizolit përmes dietave të pasura me karbohidrate të bardha dhe sheqer, si edhe mungesa e gjumit, janë lidhur me shfaqjen e puçrrave.
Dr Laftah mbështet rëndësinë e një gjumi të mirë gjatë natës.
“Ne e dimë se mungesa e gjumit rrit nivelet e kortizolit, i cili është një hormon stresi që mund të çojë në shpërthime aknesh.”
Ndërsa Dr Kentley thotë se dietat e pasura me ushqime me karbohidrate, si orizi i bardhë dhe makaronat, dietat me përmbajtje të lartë sheqeri dhe proteina e hirrës, e gjetur në pijet proteinike, janë lidhur në studime me përkeqësimin e akneve.
Por ai thekson se lëkura e secilit është individuale dhe se “disa njerëz mund të vërejnë se edhe gjëra të tjera ua përkeqësojnë gjendjen e lëkurës”.
4. Mos i prekni dhe mos i shtrydhni puçrrat
Rreziku është që mund të rrisni inflamacionin duke e shtyrë përmbajtjen më thellë në lëkurë, gjë që mund të shkaktojë shenja dhe ndryshime të ngjyrës së lëkurës.
Dr Laftah thotë se i mbështet fletëzat hidro-koloidale në formë ylli për puçrrat, si një këshillë që qarkullon në rrjetet sociale.
“Ato funksionojnë duke përthithur lëngun nga puçrrat sipërfaqësore, ndërsa krijojnë një barrierë mbrojtëse që dekurajon prekjen dhe shtrydhjen e tyre”, shpjegon ajo.
5. Vizitoni mjekun e familjes ose dermatologun
Nëse keni akne të vazhdueshme, të dhimbshme, cistike ose që lënë shenja, kërkoni këshillë mjekësore, pasi shpesh nevojitet trajtim me barna të përshkruara.
Po djemtë?
Shumë nga të ashtuquajturat “probleme” gjatë viteve të adoleshencës lidhen me androgjenet, një hormon i cili, megjithëse është i pranishëm edhe te vajzat, është më i përhapur te djemtë.
“Pra, lëkura e meshkujve ndonjëherë mund të jetë pak më e yndyrshme dhe potencialisht mund të ketë më shumë puçrra, ndërsa shpesh duhet të mësoheni me konceptin e qimeve të fytyrës dhe rruajtjes, dhe kjo mund të shkaktojë irritim”, shpjegon Dr Kentley.
“Nëse nuk rruheni siç duhet, mund të zhvilloni një sasi të konsiderueshme folikuliti, i cili është disi i ngjashëm me aknet. Pra, mund t’i shkaktoni mjaft dëmtime barrierës së lëkurës dhe shumë inflamacion.”
Këto janë këshillat kryesore të Dr Kentley për rruajtjen, për të mbrojtur lëkurën:
– Rruhuni pas dushit, në mënyrë që lëkura të jetë e ngrohtë, të jetë avulluar dhe të jetë përgatitur për rruajtje.
– Përdorni një furçë rroje për t’i ngritur qimet nga lëkura.
– Rruhuni duke përdorur diçka lubrifikuese, si shkumë rroje ose xhel dushi.
– Gjithmonë rruhuni në drejtimin e rritjes së qimeve./BBC
