Seria jonë “The Expert View” ju sjell këshilla të specializuara për shëndetin nga profesionistë të fushës. Këtu, Dr Gina Kennedy, neurologe konsulente dhe drejtuese klinike e shërbimit për dhimbjet e kokës në Sunderland Royal Hospital, ndan këshillat e saj për parandalimin dhe trajtimin e migrenës.
Migrena nuk është kurrë thjesht një dhimbje koke. Është një gjendje komplekse neurologjike që shfaqet kur nervat në tru bëhen tepër të stimuluar dhe prek jetën e një në shtatë personave në Mbretërinë e Bashkuar. Për ata që vuajnë prej saj, krizat janë të pandërprera dhe mund të zgjasin me orë, madje edhe deri në tri ditë.
“Tre simptomat kryesore të një krize janë ndjeshmëria ndaj dritës, dëmtimi i funksionimit (pamundësia për të kryer detyrat e përditshme) dhe të përzierat”, thotë Dr Gina Kennedy. “Ajo përcaktohet kryesisht nga simptomat shtesë, të cilat mund të jenë tepër paaftësuese, dhe jo nga dhimbja e kokës.”
Përveçse u kushton njerëzve jetën e tyre shoqërore dhe pavarësinë, migrena ka edhe një ndikim të madh socio-ekonomik, pasi shpesh i bën njerëzit të mungojnë në punë, thotë ajo.
“Pacientët ndihen të paaftë për të funksionuar ose për të vazhduar jetën e tyre. Ata priren të tërhiqen, të hyjnë në një dhomë të errët dhe të qëndrojnë shumë të palëvizshëm derisa gjithçka të kalojë.”
Kennedy, e cila është drejtuese klinike e shërbimit për dhimbjet e kokës në Sunderland Royal Hospital ku trajton çdo ditë pacientë me migrenë si dhe administratore e The Migraine Trust, ka ndarë këshillat e saj për ta mbajtur migrenën nën kontroll.
Mbani një ditar për të ndjekur migrenën dhe për të identifikuar faktorët nxitës
“Një ditar është vërtet baza kryesore për menaxhimin e migrenës”, thotë Kennedy. “Ai e ndihmon pacientin ta kuptojë më mirë gjendjen e tij.”
The Migraine Trust ka një version të ditarit që mund të shkarkohet nga faqja e tij për të regjistruar kohëzgjatjen dhe intensitetin e migrenës, si edhe simptomat e tjera që shoqërojnë dhimbjen e kokës, medikamentet e përdorura për ta menaxhuar atë dhe veprimet që mund të kenë nxitur krizën.
“Disa njerëz mund të mos e kenë matur kurrë ndikimin që ajo ka në jetën e tyre dhe kjo ua ndryshon vërtet këndvështrimin”, thotë ajo. “Është e dobishme si për pacientin, ashtu edhe për mjekun, për ta kuptuar më mirë gjendjen. Ndihmon për të konfirmuar nëse bëhet fjalë për një model episodik apo kronik.”
Por, ndërsa një ditar mund të ndihmojë në identifikimin e faktorëve nxitës dhe shenjave paralajmëruese, “do të ketë ende ditë kur do të keni migrenë pa ndonjë arsye të dukshme dhe kjo është thjesht natyra e migrenës”, vëren Kennedy.
Zgjohuni në të njëjtën orë çdo ditë
Ndjekja e një rutine si ngrënia, gjumi dhe ushtrimet fizike në të njëjtën kohë çdo ditë mund të zvogëlojë shpeshtësinë dhe intensitetin e migrenës.
Një studim i vogël i vitit 2007, i kryer te gratë, zbuloi se personat që vuanin nga migrena dhe ndiqnin një rutinë të rreptë gjumi duke shkuar në shtrat dhe duke u zgjuar në të njëjtën orë çdo ditë, duke mos parë televizor në shtrat dhe duke praktikuar teknika relaksimi para gjumit raportuan më pak migrenë dhe përmirësim të simptomave.
Një rishikim i studimeve i vitit 2025 zbuloi se ushqyerja e çrregullt, si anashkalimi i mëngjesit, dukej se nxiste migrenën, sepse çonte në uljen e nivelit të sheqerit në gjak, një faktor i njohur nxitës i migrenës.
“Unë e përshkruaj migrenën si një foshnjë të porsalindur që pëlqen të hajë rregullisht dhe të flejë rregullisht”, thotë Kennedy. “Ajo fillon të ankohet nëse bëhet shumë e uritur ose shumë e lodhur.” Për këtë arsye, thotë ajo, është e dobishme të ndiqni një rutinë.
Shmangni katër C-të
“Ne e dimë se ekzistojnë faktorë ushqimorë që nxisin migrenën dhe, megjithëse njerëzit kanë faktorët e tyre individualë nxitës, më të zakonshmit janë katër C-të”, thotë Kennedy. Ato janë: çokollata, djathi, kafeja dhe agrumet.
Ndërsa kërkimet ende nuk kanë vërtetuar se këto ushqime shkaktojnë krizat, në rastin e çokollatës dhe djathit mendohet se shkaku lidhet me një përbërës të quajtur tiraminë, i cili mund të shkaktojë dhimbje koke.
Kafeina gjithashtu mendohet se është një faktor nxitës i migrenës, ndërsa aciditeti i frutave agrume është sugjeruar si arsyeja pse pacientët i lidhin portokallet, limonët dhe grejpfrutët me krizat e migrenës.
“Te migrena, ekziston një mbindjeshmëri në sistemin nervor aty ku nuk duhet të ketë”, thotë Kennedy. Ndjeshmëria ndaj këtyre ushqimeve tregon se në sistemin nervor ekziston një “përpunim jonormal”, gjë që shpjegon gjithashtu pse njerëzit i përjetojnë si të pakëndshme sinjalet normale, si drita, zhurma apo edhe lëvizja, gjatë një krize migrene.
Megjithatë, faktorët ushqimorë nxitës mund të ndryshojnë nga një person te tjetri.
“Njoh një paciente që pëson migrenë çdo herë që ha një paketë patatinash Walker’s me shije salce Worcester”, thotë Kennedy, duke shtuar se edhe aromat mund të jenë faktorë nxitës. “Është një person që punon si pastruese dhe te i cili migrenën e shkakton një produkt i caktuar pastrimi me aromë limoni.”
Mbajtja e një ditari të migrenës mund t’i ndihmojë pacientët të identifikojnë faktorët e tyre nxitës, vëren ajo.
Provoni një dietë me përmbajtje të lartë yndyre
“E di se disa pacientë kanë përfituar duke iu drejtuar dietës ketogjenike, e cila bazohet në yndyrna”, thotë Kennedy.
Një studim i vogël me 23 persona me migrenë zbuloi se, mesatarisht, numri i “ditëve me dhimbje koke” në muaj u ul nga 13 në shtatë pas tre muajsh ndjekjeje të një diete keto, pavarësisht nëse ata humbën peshë apo jo gjatë dietës.
Shkencëtarët besojnë se kjo mund të lidhet me faktin se dieta ka efekt anti-inflamator.
“Megjithatë, është shumë e vështirë t’i përmbahesh”, vëren Kennedy. Marrja ditore e karbohidrateve mbahet e ulët, kështu që një ditë tipike mund të përfshijë një omëletë me perime për mëngjes, pulë dhe sallatë për drekë dhe salmon me perime për darkë.
“Megjithatë, dieta nuk funksionon te të gjithë dhe është më mirë të gjeni ndryshimet në ushqyerje që funksionojnë për ju dhe për migrenën tuaj”, thotë ajo.
“Ndryshimi i dietës nuk do të jetë zgjidhja përfundimtare” kur bëhet fjalë për menaxhimin e migrenës, shton Kennedy. “Zakonisht është diçka që njerëzit e provojnë në fillim të përballjes së tyre me migrenën, për të identifikuar faktorët ushqimorë nxitës.”
Provoni të notoni në ujë të ftohtë
Ekspozimi ndaj të ftohtit mund të lehtësojë migrenën, thotë Kennedy.
Kërkimet sugjerojnë se metoda të tilla si vendosja e një komprese të ftohtë në kokë ose përdorimi i një pajisjeje për të ftohur gojën mund të lehtësojnë menjëherë dhimbjen e migrenës dhe mund të zvogëlojnë intensitetin e saj në planin afatgjatë.
“Disa njerëz e gjejnë të dobishëm notin në ujë të ftohtë, gjë që mund të lidhet me ndryshimin e temperaturës”, thotë ajo.
Mendohet se kjo mund të lidhet me ngadalësimin e shpejtësisë me të cilën nervat transmetojnë dhimbjen si pasojë e ekspozimit ndaj të ftohtit, ose me ngushtimin e enëve të gjakut, një proces që gjithashtu lehtëson dhimbjen.
“Të tjerë përdorin qese me akull në ballë, sepse e gjejnë ndjesinë e të ftohtit mjaft të dobishme për dhimbjen e migrenës. Nëse keni gjetur diçka që ju ndihmon, vazhdoni ta përdorni.”
Kufizoni përdorimin e ekraneve
“Përdorimi i kompjuterit lidhet me shfaqjen e migrenës; është drita artificiale që del nga ekrani”, thotë Kennedy.
Kërkimet tregojnë se diku nga 30 deri në 60 për qind e migrenave mund të nxiten nga shkëlqimi ose drita. Mendohet se kjo ndodh për shkak se drita blu aktivizon qelizat në retinë që shkaktojnë dhimbje.
“Disa pacientë kanë vendosur një ekran kundër shkëlqimit në kompjuterin e tyre” për të zvogëluar sasinë e dritës që reflektohet nga ekrani, thotë ajo. “Ekzistojnë gjithashtu disa lente dhe syze me filtra blu ose jeshilë që mund të ndihmojnë në reduktimin e shkëlqimit.”
Ilaçet më të mira për migrenën
Aspirina dhe ibuprofeni konsiderohen medikamentet pa recetë më efektive për migrenën.
Nëse asgjë tjetër nuk funksionon, Kennedy rekomandon të vizitoni mjekun e familjes nëse migrena është bërë e shpeshtë.
Një mjek specialist mund të përshkruajë qetësues më të fortë të dhimbjes, si naprokseni; ilaçe kundër të përzierave, si metoklopramidi, për të zvogëluar ose ndaluar simptomat e një krize; ose medikamente të quajtura triptanë, për të lehtësuar një krizë migrene pasi ajo ka filluar.
Mjekët specialistë mund të rekomandojnë gjithashtu medikamente parandaluese, të krijuara për të ndaluar shfaqjen e krizave të migrenës që në fillim./TheTelegraph
