Pasojat negative të alkoolit nuk janë të vështira për t’u vënë re. Dhimbja pulsuese e kokës, shqetësimet e stomakut dhe rrahjet e shpejta të zemrës që përjetojmë pasi kemi pirë pak më shumë seç duhet, na kujtojnë në mënyrë jo shumë delikate se alkooli nuk është aspak i mirë për ne.
Një rishikim i madh nga Harvard, i publikuar në fillim të kësaj vere, ka paraqitur përmasat reale të problemit, duke e lidhur alkoolin me më shumë se 60 sëmundje, nga kanceri dhe problemet e zemrës deri te diabeti i tipit 2 dhe demenca.
Por ka edhe një lajm të mirë: një nga gjetjet kryesore të rishikimit është se disa nga këto dëme të lidhura me alkoolin madje edhe ato që janë grumbulluar gjatë dekadave, ndërsa pirjet e para në adoleshencë u shndërruan në një zakon të përditshëm me verë në moshën e mesme mund të kthehen pas brenda disa javësh nëse e pakësoni konsumimin ose ndaloni plotësisht së piri. Pra, çfarë mund të rikthehet dhe sa kohë nevojitet?
1. Zemra
Nëse jeni një konsumues i lehtë ose i moderuar i alkoolit (që do të thotë shtatë njësi/tre gota verë nga 175 ml në javë, ose përkatësisht 14 njësi/rreth shtatë gota), atëherë konsumimi juaj i alkoolit nuk po i shkakton domosdoshmërisht dëme zemrës, sipas Sinclair Carr, kandidat për doktoraturë në Harvard dhe autor i rishikimit. Në fakt, disa kërkime sugjerojnë se ky nivel i konsumimit mund të mbrojë shëndetin e zemrës.
Dy faktorë mendohet se janë përgjegjës për këtë. Alkooli çon në rritjen e një hormoni të çliruar nga indi dhjamor i trupit, adiponektinës, e cila ndihmon në ruajtjen e niveleve të shëndetshme të sheqerit në gjak dhe redukton inflamacionin. Një ose dy pije gjithashtu ulin fibrinogjenin, një proteinë e prodhuar në mëlçi; ulja e tij përmirëson qarkullimin e gjakut. Si rrjedhojë, kjo redukton rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe goditjes në tru.
Megjithatë, pirja e moderuar mund të rrisë rrezikun e tensionit të lartë të gjakut, ndërsa alkooli bëhet veçanërisht i rrezikshëm për shëndetin kardiovaskular kur ka konsum të madh brenda një seance të vetme (më shumë se gjashtë njësi në një seancë të vetme për gratë dhe tetë për burrat) ose konsum të rregullt të madh (pesë njësi në ditë për gratë dhe 7.5 njësi në ditë për burrat).
“Pirja e tepërt brenda një kohe të shkurtër lidhet me ngjarje të papritura kardiake, edhe te njerëzit që mesatarisht nuk pinë shumë kjo nganjëherë quhet ‘sindroma e zemrës së pushimeve’,” vëren Carr. Kjo ndodh kur zemra përkohësisht fillon të rrahë në mënyrë kaotike (e njohur si fibrilacion atrial). Kjo mund të shkaktojë grumbullimin e gjakut në dhomat e sipërme të zemrës, duke çuar potencialisht në mpiksje gjaku dhe goditje në tru.
Ndërkohë, pirja e rregullt dhe e madhe mund të rrisë tensionin e gjakut, të dobësojë muskulin e zemrës (e njohur si kardiomiopati) dhe të shkaktojë rrahje të çrregullta të zemrës, thotë ai.
Ka disa arsye që qëndrojnë pas këtyre efekteve në zemër. “Ka efekte toksike të drejtpërdrejta mbi qelizat e muskulit të zemrës, rritje të tensionit të gjakut dhe ritmit të zemrës, çrregullim të sistemit elektrik të përcjelljes së zemrës, si dhe efekte mbi mpiksjen e gjakut dhe lipidet,” shpjegon Carr.
Si të ktheni pas dëmet
Rishikimi i zotit Carr zbuloi se disa prej këtyre efekteve të pirjes së madhe brenda një seance të vetme janë të kthyeshme nëse përgjysmoni konsumimin ose hiqni dorë plotësisht nga alkooli.
Një studim zbuloi se konsumuesit e moderuar të alkoolit, të cilët më parë kishin përjetuar rrahje të çrregullta të zemrës, raportuan më pak episode kur e ndërprenë alkoolin për gjashtë muaj. Një tjetër studim zbuloi se kur konsumuesit e rregullt dhe të mëdhenj e përgjysmonin sasinë e alkoolit, tensioni i tyre i gjakut u ul me 5.5 mmHg sistolik dhe 4 mmHg diastolik, duke reduktuar kështu rrezikun e goditjes në tru dhe komplikacioneve të tjera të zemrës.
2. Truri
“Shumica e dëshmive mbi efektet serioze në tru vijnë nga konsumuesit e mëdhenj të alkoolit, shpesh nga ata të diagnostikuar me çrregullim të përdorimit të alkoolit,” thotë Dr. Jürgen Rehm, shkencëtar i lartë në Qendrën Kanadeze për Varësinë dhe Shëndetin Mendor, i cili ishte bashkëautor i rishikimit.
Pirja e madhe shkakton tkurrjen e lëndës gri dhe të bardhë (indet që përbëjnë trurin) dhe rrit rrezikun e demencës, shpjegon ai. Kjo vjen si pasojë e inflamacionit që alkooli shkakton në tru dhe mungesës së tiaminës. E njohur gjithashtu si vitamina B1, tiamina është thelbësore që qelizat e trurit të funksionojnë siç duhet, por alkooli pengon përthithjen e saj.
Megjithatë, disa ndryshime shqetësuese në tru janë zbuluar edhe nga pirja e lehtë ose e moderuar. Kërkimet tregojnë se pirja e vetëm shtatë njësive në javë ekuivalente me tre gota verë nga 175 ml ose tre pinta birre me 4 për qind alkool tkurr hipokampusin (qendrën e trurit që përpunon kujtesën) dhe përshpejton rënien e kujtesës.
Si të ktheni pas dëmet
Te konsumuesit e mëdhenj të alkoolit, disa dëme në tru duket se janë të kthyeshme, vëren Dr. Rehm, por duhet të hiqni dorë nga alkooli.
“Studimet me imazheri sugjerojnë se atrofia cerebrale (tkurrja e indit të trurit) mund të rikuperohet pjesërisht brenda disa javësh deri në disa muaj pas ndërprerjes së pirjes, me ndryshime të matshme që shfaqen shpesh gjatë javëve të para,” thotë ai.
“Funksionet njohëse, si vëmendja, funksionet ekzekutive dhe kujtesa, zakonisht duket se përmirësohen brenda gjashtë deri në 12 muajve të abstinencës te njerëzit me çrregullim të përdorimit të alkoolit.”
Megjithatë, sipas Dr. Rehm, disa dëmtime të funksionit të trurit mund të vazhdojnë, veçanërisht te njerëzit që kanë qenë konsumues të mëdhenj të alkoolit për një kohë të gjatë. “Rreziku i demencës nuk duket se rikthehet plotësisht në nivelin e dikujt që nuk ka pirë kurrë shumë,” shpjegon ai.
Nuk është e qartë nëse pakësimi i alkoolit është mbrojtës nëse pini pak ose në mënyrë të moderuar, megjithëse kjo ka gjasa të jetë kështu. “Është vërtet e vështirë të studiohet kjo, sepse njerëzit priren ta pakësojnë ose ta ndalojnë pirjen vetëm kur sëmuren,” vëren Dr. Rehm.
3. Kanceri
“Rreziku i kancerit rritet që nga pija e parë, pa ekzistuar një prag i sigurt,” thotë Dr. Rehm. Alkooli klasifikohet si kancerogjen i Grupit 1 nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit, që do të thotë se ka prova bindëse se shkakton drejtpërdrejt kancer, duke e vendosur në të njëjtën kategori me duhanin dhe azbestin.
“Ai rrit rrezikun e kancerit të gojës, fytit (faringut dhe laringut), ezofagut, mëlçisë, zorrës së trashë dhe rektumit, si dhe të gjirit te gratë,” shton ai. “Dëshmitë e reja sugjerojnë gjithashtu se alkooli rrit rrezikun e kancerit të stomakut, pankreasit dhe rrugëve biliare.”
Ky efekt shkaktues i kancerit mendohet se lidhet me mënyrën se si mëlçia e përpunon alkoolin: duke prodhuar një enzimë që e shndërron alkoolin në acetaldehid, një përbërje shumë toksike që dëmton ADN-në. Acetaldehidi është gjithashtu shkaktari i simptomave të hangover-it, si të përzierat dhe dhimbja e kokës.
Si të ktheni pas dëmet
Ndalimi i alkoolit është mënyra e vetme për ta parandaluar atë që të shkaktojë kancer, thotë Dr. Rehm. Megjithatë, pasi dëmtimi i ADN-së nga alkooli është grumbulluar, nuk është e mundur që ky dëmtim të kthehet pas vetëm duke reduktuar ose ndaluar pirjen, vëren ai.
“Megjithatë, studimet sugjerojnë se ulja e konsumimit të alkoolit lidhet me një rrezik më të ulët të mëvonshëm për kancer,” shpjegon ai. “Zakone praktike, si ditët pa alkool, alternimi i pijeve me ujë ose përdorimi i masave më të vogla, mund të ndihmojnë, por me shumë gjasë sepse reduktojnë sasinë totale të alkoolit që dikush konsumon, dhe kjo është ajo që ka rëndësi për rrezikun e kancerit.”
4. Diabeti i tipit 2
Mendohet se pirja e alkoolit rrit rrezikun e diabetit të tipit 2 duke përkeqësuar ndjeshmërinë e trupit ndaj insulinës dhe duke penguar pankreasin të çlirojë insulinë për të mbajtur të qëndrueshëm nivelin e sheqerit në gjak. “Pirja e madhe gjithashtu dëmton drejtpërdrejt pankreasin, gjë që kontribuon në rrezikun e diabetit,” thotë Carr.
Megjithatë, marrëdhënia midis konsumimit të alkoolit dhe diabetit të tipit 2 është më e ndërlikuar se për shumicën e sëmundjeve të tjera. “Studimet vëzhguese gjejnë një rrezik më të ulët të diabetit të tipit 2 te njerëzit që konsumojnë sasi të ulëta deri në të moderuara alkooli, krahasuar me ata që nuk konsumojnë fare, dhe një rrezik më të lartë te konsumimi më i madh,” thotë ai.
Përfitimi i dukshëm nga konsumimi i ulët duket se shfaqet kryesisht te gratë, veçanërisht ato që janë mbipeshë ose obeze, por zhduket te ato që gjithashtu pinë shumë në raste të caktuara. “Nuk është plotësisht e qartë nëse kjo pasqyron një efekt shkakësor apo nëse është pjesërisht rezultat i paragjykimit,” vëren ai.
Si të ktheni pas dëmet
“Kthyeshmëria e diabetit në mënyrë specifike është më pak e studiuar, por reduktimi i pirjes mund të përmirësojë simptomat,” thotë ai, si kontrollin e sheqerit në gjak dhe ndjeshmërinë ndaj insulinës. Ai shton se nuk është e qartë nëse reduktimi ose ndalimi i pirjes do ta kthejë pas diabetin e tipit 2 tashmë të krijuar.
Pavarësisht se zakonet e pirjes së ulët dhe të moderuar janë lidhur me një rrezik më të ulët të diabetit të tipit 2 në disa grupe, ai nuk këshillon që njerëzit të fillojnë të pinë ose të pinë më shumë me qëllim që të ulin rrezikun e tyre. “Ka mënyra të mirëkuptuara dhe efektive për të ulur rrezikun e diabetit, si menaxhimi i peshës, dieta dhe aktiviteti fizik,” thotë ai.
5. Sëmundjet gastrointestinale
Alkooli është shkaku i vetëm i disa sëmundjeve gastrointestinale, përfshirë disa nëntipe të cirrozës së mëlçisë dhe pankreatitit, thotë Dr. Rehm, duke shpjeguar: “Alkooli gjithashtu duket se përshpejton përparimin e sëmundjes së mëlçisë, edhe kur ajo nuk shkaktohet nga alkooli.”
Kjo ndodh sepse alkooli dhe acetaldehidi (përbërja që trupi ynë krijon për të shpërbërë alkoolin) janë toksikë për qelizat e mëlçisë dhe pankreasit, ndërsa alkooli gjithashtu kontribuon në grumbullimin e yndyrës, inflamacionit dhe formimin e cikatriceve në mëlçi.
“Ndërsa rreziku i kësaj rritet ndjeshëm me pirjen e madhe, ai është gjithashtu i rritur edhe në nivele më të ulëta të konsumimit të alkoolit,” thotë ai.
Si të ktheni pas dëmet
“Kthyeshmëria këtu është e përzier,” thotë Dr. Rehm. “Dëmtimi i mëlçisë në fazat e hershme të lidhur me alkoolin (mëlçia e yndyrshme, madje edhe disa raste të fibrozës) duket se përmirësohet pjesërisht me abstinencë.”
Megjithatë, cirroza e avancuar përgjithësisht konsiderohet e pakthyeshme, megjithëse reduktimi ose ndalimi i pirjes mund ta ngadalësojë përparimin dhe të ulë rrezikun e vdekjes, shton ai.
“Episodet e pankreatitit akut mund të zgjidhen; pankreatiti kronik përgjithësisht konsiderohet i pakthyeshëm, por edhe këtu, ndalimi i pirjes lidhet me më pak simptoma.”
Problemet që nuk mund t’i ktheni pas
Jo të gjitha dëmet e shkaktuara nga alkooli mund të kthehen pas. Pirja e madhe dhe afatgjatë mund të shkaktojë dëmtime të qëndrueshme të sistemit imunitar, cirrozë dhe sëmundje të zemrës.
“Mesazhi i përgjithshëm është ky: më pak alkool është më mirë për pothuajse çdo aspekt të shëndetit; dëmet janë të gjera dhe serioze,” thotë Carr. “Disa, por jo të gjitha, duket se kthehen pjesërisht kur njerëzit e reduktojnë pirjen ose ndalojnë.”
Ai vëren se asnjë lloj i veçantë alkooli nuk është më i mirë ose më i keq kur bëhet fjalë për dëmet ndaj shëndetit. Ndërsa disa studime kanë zbuluar se vera ka përfitime shëndetësore, njerëzit që pinë verë priren të jenë më të pasur dhe të kenë dieta më të shëndetshme, dy faktorë që mund të shtrembërojnë rezultatet.
“Vlen të theksohet se, për kancerin, dëshmitë nuk mbështesin ekzistencën e një pragu të sigurt,” vëren Dr. Rehm. “Rreziku rritet që nga pija e parë. Nëse do të pini dhe sa do të pini, në fund të fundit është vendim individual. Por njerëzit duhet ta marrin atë vendim duke pasur informacion të saktë mbi rreziqet.” /TheTelegraph
