Sipas një studimi të madh nga Instituti Karolinska, të botuar në JAMA Pediatrics, infeksionet e rralla që mund të transmetohen nga një grua shtatzënë te fetusi në zhvillim lidhen me rreziqe më të larta për autizëm dhe aftësi të kufizuara intelektuale më vonë gjatë fëmijërisë.
“Është e rëndësishme të theksohet se është e pazakontë që këto infeksione të transmetohen nga nëna te fëmija. Ato përbëjnë një pjesë shumë të vogël të të gjitha rasteve të autizmit në popullatë, por për ata fëmijë që preken realisht, shohim një rrezik qartësisht të rritur si për autizëm, ashtu edhe për aftësi të kufizuara intelektuale”, thotë Reneé Gardner, studiuese në Departamentin e Shëndetit Publik Global në Institutin Karolinska, e cila kontribuoi në studim.
Hulumtimi u përqendrua te një grup i njohur si infeksionet TORCH. Kjo kategori përfshin, ndër të tjera, citomegalovirusin, rubeolën, toksoplazmën dhe herpesvirusin. Ndërsa shumica e infeksioneve të zakonshme nuk arrijnë drejtpërdrejt te fetusi në zhvillim, këta patogjenë ndonjëherë mund të kalojnë placentën dhe të shkaktojnë një infeksion kongjenital.
Studimi ndoqi 3.7 milionë njerëz
Studiuesit shqyrtuan të dhënat shëndetësore dhe arsimore të 3.7 milionë njerëzve të lindur në Suedi midis viteve 1987 dhe 2021. Në këtë popullatë, 975 persona ishin diagnostikuar me një infeksion kongjenital TORCH.
Pjesëmarrësit u ndoqën për deri në tre dekada, duke i mundësuar ekipit të hetonte nëse këto infeksione lidheshin me diagnoza të mëvonshme neurozhvillimore dhe me rezultatet arsimore.
Fëmijët me një infeksion kongjenital TORCH kishin rreth tre herë më shumë gjasa të diagnostikoheshin më vonë me autizëm sesa ata pa infeksion. Mundësia që ata të merrnin një diagnozë për aftësi të kufizuara intelektuale ishte më shumë se shtatë herë më e lartë.
Për aftësitë e kufizuara intelektuale të rënda deri në shumë të rënda, diferenca ishte edhe më e madhe, me rritje të rrezikut deri në 30 herë.
Rritje e madhe e rrezikut, por pak raste në përgjithësi
Këto shifra përfaqësojnë rritje të konsiderueshme të rrezikut relativ, por infeksionet kongjenitale TORCH janë të rralla. Si rezultat, ato përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të rasteve të autizmit dhe aftësive të kufizuara intelektuale në të gjithë popullatën.
Studiuesit vlerësojnë se infeksionet kongjenitale TORCH mund të lidhen me rreth 1.2 për qind të rasteve të aftësive të kufizuara intelektuale të rënda në Suedi. Ata vlerësojnë se rreth 0.034 për qind e rasteve të autizmit në vend mund t’u atribuohen këtyre infeksioneve.
Në nivel individual, megjithatë, studiuesit vlerësojnë se afërsisht një në pesë fëmijë të lindur me një infeksion TORCH mund të zhvillojë më vonë autizëm.
“Prej kohësh dihet se këto infeksione mund të shkaktojnë aftësi të kufizuara intelektuale. Megjithatë, lidhja me autizmin ka qenë më pak e qartë në kërkimet e mëparshme, të cilat shpesh janë bazuar në grupe të vogla pacientësh. Ky studim është më i madhi deri më tani në këtë fushë dhe bazohet në të dhëna kombëtare nga regjistrat, që mbulojnë pothuajse të gjithë popullsinë e Suedisë”, thotë Hugo Sjöqvist, student doktorature dhe autori kryesor i studimit.
Krahasimi mes vëllezërve dhe motrave vë në provë lidhjen
Studiuesit përdorën gjithashtu krahasime mes vëllezërve dhe motrave për të hetuar nëse gjetjet mund të shpjegoheshin në fakt nga karakteristikat e përbashkëta brenda familjeve.
Ata krahasuan fëmijët që kishin përjetuar një infeksion TORCH me vëllezërit ose motrat e tyre që nuk e kishin pasur atë. Modeli mbeti i ngjashëm edhe në këto krahasime, duke sugjeruar se faktorët e përbashkët familjarë, vetëm, nuk kanë gjasa t’i shpjegojnë këto lidhje.
Studiuesit nuk identifikuan lidhje të qarta midis infeksioneve kongjenitale TORCH dhe gjendjeve të tjera neuropsikiatrike, përfshirë ADHD-në ose çrregullimin obsesiv-kompulsiv.
Megjithatë, ata gjetën dallime në performancën shkollore. Edhe te fëmijët që nuk ishin diagnostikuar me autizëm ose me aftësi të kufizuara intelektuale, ata me një infeksion kongjenital TORCH morën mesatarisht nota më të ulëta sesa fëmijët pa infeksion.
Efekte të mundshme afatgjata në tru
“Rezultatet tona sugjerojnë se disa infeksione të transmetuara te fetusi gjatë shtatzënisë mund të kenë efekte afatgjata në zhvillimin e trurit. Megjithëse këto infeksione kongjenitale janë të rralla, disa prej tyre mund të parandalohen, gjë që i bën të rëndësishme nga këndvështrimi i shëndetit publik”, thotë Reneé Gardner.
Studiuesit thonë se gjetjet theksojnë rëndësinë e parandalimit të infeksioneve që mund të transmetohen te fetusi gjatë shtatzënisë.
Rubeola është një shembull se si parandalimi mund të bëjë një ndryshim të madh. Infeksioni është zhdukur praktikisht në Suedi që nga prezantimi i programeve kombëtare të vaksinimit. Sipas studiuesve, vazhdimi i programeve të vaksinimit dhe masave të tjera parandaluese mbetet i rëndësishëm për reduktimin e infeksioneve që mund të transmetohen nga një grua shtatzënë te fetusi në zhvillim./ScienceDaily
