Një studim që përfshiu afro 200.000 persona zbuloi se të ngrënit vonë gjatë natës lidhej me një rrezik 20% deri në 30% më të lartë për sëmundjet e mëlçisë.
Një ushqim i lehtë i konsumuar vonë gjatë natës mund të ketë pasoja përtej marrjes së kalorive shtesë. Studiuesit në Universitetin e Shëndetit dhe Shkencës të Oregonit (OHSU) kanë zbuluar se të ngrënit vonë në mbrëmje shoqërohet me një rrezik dukshëm më të lartë për sëmundjet e mëlçisë, duke sugjeruar se koha kur hani mund të jetë një faktor i rëndësishëm për mbrojtjen e saj.
Studimi, i botuar në revistën Clinical Gastroenterology and Hepatology, zbuloi se personat që hanin rregullisht pas darkës ose pas orarit të gjumit kishin një rrezik 20% deri në 30% më të lartë për sëmundjet e mëlçisë, krahasuar me ata që shmangnin të ngrënit vonë. Sëmundjet përfshinin sëmundjen steatotike të mëlçisë të shoqëruar me mosfunksionim metabolik, e njohur zakonisht si sëmundja e mëlçisë së yndyrshme, si dhe cirrozën, një gjendje e rëndë që karakterizohet nga formimi i gjerë i indit mbresor në mëlçi.
Studimet e mëparshme e kanë lidhur të ngrënit vonë gjatë natës me obezitetin dhe problemet kardiovaskulare. Megjithatë, studiuesit donin të përcaktonin nëse ky zakon mund të lidhej edhe me sëmundjet e mëlçisë.
“Disa studime kanë dhënë shenja që mbështesin këtë ide, por ky është një nga analizimet e para afatgjata që e lidh shprehimisht këtë zakon me sëmundjen e mëlçisë së yndyrshme”, tha autori kryesor, Robert Wilechansky, doktor i mjekësisë dhe hepatolog në OHSU, i specializuar në transplantimin e mëlçisë.
Afro 200.000 persona zbulojnë një prirje shqetësuese
Për të hetuar këtë lidhje, studiuesit shqyrtuan të dhënat nga tri studime të mëdha kombëtare: Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II dhe Health Professionals Follow-up Study.
Së bashku, këto baza të dhënash përfshinin afro 200.000 pjesëmarrës, të cilët kishin dhënë informacion për zakonet e tyre të të ushqyerit, rutinat e përditshme dhe faktorë të tjerë të stilit të jetesës. Studiuesit i ndanë pjesëmarrësit në grupe sipas orarit kur hanin zakonisht dhe më pas i krahasuan këto modele me raportimet për sëmundjen e mëlçisë së yndyrshme dhe cirrozën.
Rezultatet zbuluan një lidhje të qëndrueshme. Pjesëmarrësit që raportuan se hanin vonë gjatë natës kishin një rrezik 20% deri në 30% më të lartë për sëmundjet e mëlçisë sesa ata që nuk e bënin këtë, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si orari i vakteve mund të ndikojë në shëndetin afatgjatë të mëlçisë.
Sëmundja e mëlçisë së yndyrshme prek deri në 30% të popullsisë së Shteteve të Bashkuara. Ajo zhvillohet kur yndyra e tepërt grumbullohet në mëlçi dhe, në disa raste, mund të përparojë drejt inflamacionit, dëmtimit të mëlçisë dhe, përfundimisht, cirrozës. Megjithatë, shumica e personave me sëmundje të mëlçisë së yndyrshme nuk zhvillojnë dëmtime të avancuara të indit të mëlçisë.
“Është e rëndësishme të kujtojmë se, nga personat që zhvillojnë sëmundjen e mëlçisë së yndyrshme, vetëm një pjesë e vogël zhvillon forma të rënda të saj, si cirroza e mëlçisë”, tha Wilechansky. “Megjithatë, përfundimi kryesor këtu është se kufizimi i marrjes së kalorive në disa orë përpara gjumit mund të jetë i dobishëm.”
Pse ka rëndësi ora e brendshme biologjike e mëlçisë
Një shpjegim i mundshëm lidhet me ritmet cirkadiane të trupit, pra proceset e brendshme biologjike që ndihmojnë në rregullimin e gjumit, metabolizmit dhe funksioneve të tjera gjatë ciklit ditor prej rreth 24 orësh.
Mëlçia është veçanërisht e ndjeshme ndaj këtyre ritmeve. Ajo ndihmon në përpunimin e lëndëve ushqyese, rregullimin e sheqerit në gjak dhe kontrollin e mënyrës se si trupi e ruan dhe e përdor energjinë. Të ngrënit në orare kur trupi po përgatitet biologjikisht për gjumë mund të ndërhyjë në disa prej këtyre proceseve.
Wilechansky u interesua për këtë lidhje pjesërisht për shkak të të dhënave që lidhen me personat që punojnë në turnet e natës. Njerëzit, oraret e punës së të cilëve bien ndesh me ciklin natyror të gjumit dhe zgjimit, kanë norma më të larta të obezitetit dhe sëmundjeve të zemrës. Kjo ngriti mundësinë që oraret e parregullta të të ngrënit të kontribuojnë në probleme metabolike, përfshirë sëmundjet e mëlçisë.
“Ne e dimë se mëlçia është shumë e lidhur me ritmet cirkadiane të trupit”, tha ai. “Prandaj, jemi të interesuar të ndryshojmë orarin e të ngrënit në një mënyrë që mund të sjellë përfitime për shëndetin, pa ndryshuar përbërjen e ushqimeve që konsumojnë njerëzit.”
Kjo ide është tërheqëse, sepse për disa njerëz ndryshimi i orarit të vakteve mund të jetë më i lehtë sesa ndryshimi i ndjeshëm i dietës.
Andrew McHill, doktor i filozofisë (Ph.D.), bashkautor i studimit dhe profesor i asociuar i specializuar në fiziologjinë e gjumit dhe ritmeve cirkadiane në OHSU, tha se gjetjet përforcojnë provat ekzistuese se koha e kryerjes së aktiviteteve të përditshme mund të ketë pasoja të rëndësishme për shëndetin.
“Po shohim vazhdimisht se koha kur kryhen veprimet, qoftë gjumi, të ngrënit apo ushtrimet fizike, ka vërtet rëndësi”, tha McHill. “Për shembull, kemi treguar se të ngrënit gjatë natës, kur ora e brendshme biologjike nxit gjumin, e zvogëlon aftësinë e trupit për t’i metabolizuar ushqimet në mënyrë efikase dhe, përfundimisht, mund të çojë në obezitet, diabet dhe tani edhe në përkeqësim të shëndetit të mëlçisë.”
Eksperimentet e mëparshme me kafshë kanë identifikuar gjithashtu mëlçinë si një nga organet veçanërisht të cenueshme ndaj çrregullimeve të marrëdhënies normale midis të ngrënit dhe gjumit.
A mund të ndihmojë të ngrënit më herët në mbrojtjen e mëlçisë?
Megjithëse gjetjet ngrenë shqetësime për të ngrënit vonë gjatë natës, studiuesit theksojnë se studimi nuk mund të vërtetojë një lidhje shkak-pasojë.
Analiza ishte vëzhguese, që do të thotë se identifikoi marrëdhënie midis zakoneve të të ngrënit dhe rezultateve shëndetësore, pa testuar drejtpërdrejt nëse ndryshimi i orarit të vakteve parandalon sëmundjet e mëlçisë. Gjithashtu, ajo u mbështet në informacionin e raportuar nga vetë pjesëmarrësit, përfshirë përshkrime relativisht të përgjithshme të orareve kur hanin.
Këto kufizime nënkuptojnë se lidhja mund të shpjegohet edhe nga faktorë të tjerë. Nevojiten studime më të kontrolluara për të përcaktuar nëse të ngrënit më herët përmirëson vërtet shëndetin e mëlçisë.
Wilechansky aktualisht është i përfshirë në një studim klinik në OHSU, i cili po rekruton pjesëmarrës për të hetuar këtë çështje. Në vend që të mbështetet vetëm në raportimet e mëparshme për zakonet e të ngrënit, ekipi planifikon të monitorojë drejtpërdrejt orarin e vakteve dhe të vlerësojë nëse konsumimi i ushqimit më herët gjatë ditës sjell përmirësime të matshme te personat që kanë tashmë sëmundje të mëlçisë së yndyrshme.
Rezultatet mund të ndihmojnë në përcaktimin nëse orari i vakteve duhet të përfshihet krahas metodave të njohura për menaxhimin e shëndetit metabolik dhe atij të mëlçisë.
“Gjetjet tona i shtohen numrit gjithnjë në rritje të studimeve që lidhin modelet e të ngrënit vonë në mbrëmje me pasoja të pafavorshme metabolike dhe për shëndetin e mëlçisë”, shkruajnë autorët.
Për momentin, studimi paraqet një mundësi interesante: përmirësimi i shëndetit të mëlçisë mund të mos kërkojë gjithmonë ndryshimin e ushqimeve që kemi në pjatë. Thjesht, lënia e një intervali më të gjatë kohor midis vaktit të fundit dhe gjumit mund të sjellë përfitime./ScienceDaily
