Disa njerëz u kushtojnë vëmendje thonjve vetëm shkurtimisht çdo dy javë a më shpesh – kur kanë nevojë për shkurtim. Për të tjerë, kjo mund të jetë rreth dy herë në javë, për shembull për të aplikuar xhel thonjsh.
Por thonjtë nuk janë thjesht sipërfaqe ekspozimi të përshtatshme, gjithmonë në dispozicion, që mund t’i përdorni për të përmirësuar pamjen tuaj ose për të shprehur stilin tuaj personal. Ato kanë funksione të rëndësishme.
“Thonjtë stabilizojnë majat e gishtave”, thotë Dr. Lutz Weber, një mjek i përgjithshëm në Gjermani. Ato na ndihmojnë të kapim objekte të vogla, të kruajmë dhe të kryejmë detyra motorike të imëta, siç është heqja e një copëze.
Edhe pse perceptimi i presionit, temperaturës dhe strukturës sipërfaqësore regjistrohet nëpërmjet receptorëve të prekjes në shtratin e thonjve dhe palosjet përreth lëkurës – vetë pllakat e thonjve nuk kanë mbaresa nervore – “ato rrisin reagimin prekës duke vepruar si një kundërforcë” kur gishtat prekin objektet, thotë ai.
Më herët në historinë evolucionare të njeriut, thonjtë shërbyen gjithashtu si një armë efektive, shton dermatologu Dr. Jan-Olaf Piontek.
Ja përgjigjet për gjashtë pyetje në lidhje me thonjtë e duarve (dhe të këmbëve gjithashtu):
Nga çfarë përbëhen thonjtë dhe sa shpejt rriten ato?
“Thonjtë tanë përbëhen kryesisht nga keratina e fortë dhe fibroze, e cila gjendet edhe në flokët dhe shtresën e jashtme të lëkurës”, thotë Weber.
Shpejtësia e rritjes së tyre ndryshon nga personi në person. Përafërsisht, thonjtë e këmbëve rriten rreth një deri në dy milimetra në muaj, dhe thonjtë e duarve një milimetër në javë.
“Ato rriten më shpejt nëse dieta juaj është e pasur me zink dhe biotinë (vitaminë B7), blloqe themelore ndërtuese të pllakës së thonjve”, thotë Piontek.
Thonjtë e tu nuk duken mirë. Cila mund të jetë arsyeja?
“Ashtu si flokët tuaj, thonjtë tuaj japin sinjale” që mund të tregojnë gjendjen tuaj shëndetësore, thotë Weber.
Jo rrallë, në një thoi mund të shfaqet një brazdë e thellë horizontale. E njohur si vija e Beau-së, zakonisht është një shenjë se diçka, si p.sh. një infeksion, ka ndërprerë përkohësisht rritjen e thoit. “Zakonisht rrënja e thoit nuk dëmtohet dhe rritja rifillon”, thotë Piontek.
Ndryshime të tjera mund të jenë më serioze, për shembull nëse një thoi – zakonisht thoi i këmbës – trashet dhe thërrmohet, si dhe zverdhet në skaje. Kjo është një shenjë e një infeksioni fungal dhe duhet trajtuar. Përndryshe, mund ta humbisni thoin.
Një vizitë te mjeku është gjithashtu e nevojshme nëse një pllakë thoi, zakonisht në gishtin e madh të këmbës, rritet në lëkurën përgjatë saj (thoi i hyrë në mish), gjë që mund të shkaktojë skuqje dhe ënjtje të dhimbshme, dhe ndoshta të nxjerrë qelb.
E njëjta gjë vlen edhe për vijat kafe ose të zeza, zakonisht vertikale, në thonj. E quajtur melanoniki dhe e shkaktuar nga një depozitim i melaninës – një pigment natyror në trup – kjo gjendje mund të jetë e padëmshme, por mund të jetë një shenjë e kancerit të rrallë – dhe potencialisht fatal – të lëkurës nën thonj (melanoma subunguale).
“Njerëzit shpesh i neglizhojnë tumoret (e lëkurës), duke menduar se është një nishan”, thotë Piontek. “Ju lutem mos i shpërfillni ndryshimet e tilla të lëkurës si ‘asgjë serioze’.”
Çfarë mund të fshihet pas thonjve të brishtë?
“Çdo gjë është e mundur”, thotë Weber. Ndikimet e jashtme, të tilla si kontakti i shpeshtë me ujin dhe larjen e enëve, mund t’i privojnë thonjtë nga lagështia, duke i bërë ato më pak të qëndrueshme. Kimikatet agresive – për shembull, heqësi i llakut të thonjve – gjithashtu shpesh çojnë në thonj të brishtë.
Shkaku mund të jetë i brendshëm megjithatë. “Kur ka mungesë të lëndëve ushqyese si biotina, hekuri, zinku ose vitamina D3, thonjtë nuk mund të formohen më siç duhet”, thotë Weber. Nëse dyshoni se keni një mungesë të tillë, është mirë të bëni një analizë gjaku.
Si duhet ta trajtoni një thoi të shqyer?
Piontek rekomandon si më poshtë: “Priteni pjesën e shkëputur afër shtratit të thoit dhe vendosni një fashë nëse është e nevojshme.” Mos e hiqni kurrë më shumë nga thoi derisa të rrjedhë gjak, sepse “kjo do ta dëmtojë shtratin e thoit”. Pastaj prisni derisa të rritet grisja.
Si t’i bëni thonjtë tuaj sa më të fortë të jetë e mundur?
«Duhet t’i mbroni nga ndikimet e jashtme», këshillon Weber. «Kur bëni punë shtëpie, për shembull, është mirë të vishni doreza». Dhe kini kujdes me kimikatet me të cilat bini në kontakt.
Kremrat e duarve mbrojnë substancën e thonjve, thotë Piontek, “por vetëm nëse nuk janë të parfumuar dhe pa ekstrakte bimore”, të cilat mund të shkaktojnë alergji.
Pastaj është edhe ushqyerja. Një dietë e ekuilibruar dhe e larmishme ndihmon shumë në pasjen e thonjve të fortë dhe tërheqës. Siç është përmendur tashmë, biotina dhe zinku janë veçanërisht të rëndësishme.
Ushqimet e pasura me biotinë, sipas Shoqatës Gjermane të Ushqyerjes (DGE), përfshijnë farat e lulediellit, mëlçinë dhe veshkat, vezët (të gatuara), fasulet e sojës, thekon e tërshërës dhe kërpudhat. Burime të mira të zinkut përfshijnë mishin e viçit, djathin, qumështin, vezët, arrat dhe embrionin e grurit dhe thekrës.
Shtesat ushqimore mund të jenë gjithashtu një mundësi nëse keni thonj të brishtë për shkak të një mungese ushqyese, thotë Weber. Është më mirë të konsultoheni me mjekun tuaj të familjes për këtë.
Po thonjtë artificialë dhe xheli i thonjve?
“Nga pikëpamja mjekësore, ato janë të pavlera”, thotë Piontek. Ndërsa nga ana optike është çështje shijeje, nga ana shëndetësore ato janë padyshim problematike.
“Çdo xhel ose ngjitës është agresiv. Me kalimin e kohës ato dëmtojnë shtratin e thoit”, thotë Weber. Shumë dëmtime në matricë, zona ku formohen thonjtë, mund të kenë pasoja afatgjata. “Thoi tjetër nuk është aq i qëndrueshëm dhe i fortë, dhe mund të rritet përsëri me kreshta, të deformuara, të çngjyrosura dhe ndoshta me çarje.”
Përveç kësaj, paralajmëron Piontek, përdorimi i llakut të thonjve mund të çojë përfundimisht në alergji, duke filluar me inflamacion dhe skuqje, dhe duke përparuar në lëkurë të ënjtur. Shumë prej të prekurve nuk dyshojnë se xheli ose manikyri i thonjve është shkaktari.
Ai gjithashtu këshillon, për arsye higjienike, kundër thonjve të gjatë artificialë, pasi “poshtë tyre grumbullohen shumë papastërti dhe baktere”./ DPA News.
