Studiuesit kanë përcaktuar se një lloj i ri terapie që funksionon përmes hundës zvogëlon inflamacionin në tru dhe rikthen funksionet njohëse, por rruga drejt aplikimit tek njerëzit ende nuk ka ardhur.
Shkencëtarët kanë bërë një hap të rëndësishëm në kuptimin e plakjes së trurit: një sprej eksperimental nazal arriti të rivendosë kujtesën dhe aftësitë njohëse te minjtë e vjetër të laboratorit.
Hulumtimi bazohet në zbatimin e të ashtuquajturave fshikëza jashtëqelizore – “paketa” të vogla që qelizat përdorin për të komunikuar, të nxjerra nga qelizat staminale njerëzore. Këto grimca futen në trup përmes hundës, gjë që u lejon atyre të arrijnë në tru relativisht drejtpërdrejt.Rezultatet ishin të jashtëzakonshme: pas një periudhe të shkurtër pati një përmirësim të ndjeshëm në funksionin e kujtesës dhe gjendjen e përgjithshme të trurit. Sipas studiuesve, efektet zgjatën me muaj.
Ulja e inflamacionit si çelësi i shërimit
Një nga shkaqet kryesore të rënies njohëse gjatë plakjes është inflamacioni kronik në tru. Pikërisht këtu kjo terapi tregon potencialin e saj më të madh.
Spreji nazal uli ndjeshëm neuroinflamacionin – procesin që dëmton neuronet dhe prish komunikimin e tyre. Në të njëjtën kohë, funksioni i mitokondrive, “fabrikat e energjisë” të qelizave, u përmirësua, gjë që kontribuoi në rikuperimin e funksioneve të trurit.
Një nga autorët e studimit shpjegon: “Ne tregojmë se plakja e trurit mund të përmbyset”, tha studiuesi, duke shtuar se kjo qasje mund t’i ndihmojë njerëzit të qëndrojnë “mendërisht të mprehtë dhe socialisht aktivë”.
Rivendosja e kujtesës dhe sjelljes
Në eksperimente, minjtë që morën terapinë performuan dukshëm më mirë në testet e kujtesës krahasuar me minjtë e patrajtuar.
Sjellja e kafshëve u përmirësua gjithashtu: ato ishin më aktive, e njihnin më mirë mjedisin përreth dhe reagonin më shumë si minj të rinj e të shëndetshëm.
Këto rezultate tregojnë se trajtimi nuk prek vetëm një aspekt të trurit, por të gjithë sistemin kognitiv.
Edhe pse hulumtimi është kryer te kafshët, implikimet e tij janë të rëndësishme për sëmundje si demenca e Alzheimerit.
Shkencëtarët theksojnë se terapitë aktuale kryesisht vetëm ngadalësojnë përparimin e sëmundjes, por nuk mund ta përmbysin dëmin.
Megjithatë, kjo qasje e re funksionon në mekanizmat themelorë – zvogëlimin e inflamacionit, përmirësimin e funksionit qelizor dhe potencialisht rikthimin e rrjeteve nervore të dëmtuara.
Kufizimet dhe hapat e mëtejshëm
Pavarësisht rezultateve premtuese, shkencëtarët theksojnë se kjo është vetëm një fazë e hershme e hulumtimit.
Terapia nuk është testuar ende te njerëzit dhe rruga drejt aplikimit klinik mund të zgjasë me vite.
Nevojiten studime shtesë për të përcaktuar sigurinë, dozat optimale dhe efektet afatgjata.
Siç theksojnë studiuesit, “rruga drejt aplikimit njerëzor sapo ka filluar”, por rezultatet ofrojnë arsye të forta për optimizëm.
A është ky fillimi i një revolucioni në trajtimin e plakjes së trurit? Edhe pse është shumë herët për të nxjerrë përfundime përfundimtare, ky studim hap një perspektivë të re: se plakja e trurit nuk është domosdoshmërisht një proces i pakthyeshëm.
Nëse rezultatet konfirmohen te njerëzit, një sprej i thjeshtë nazal mund të bëhet një nga mjetet kryesore në luftën kundër demencës dhe rënies njohëse në të ardhmen.
Deri atëherë, komuniteti shkencor vazhdon të hetojë – me shpresën në rritje se një përparim në trajtimin e sëmundjeve neurodegjenerative është në horizont.
