Një studim i madh në Xhorxhia zbuloi se 60% e baballarëve që vdiqën brenda pesë viteve nga lindja e fëmijës së tyre humbën jetën për shkaqe potencialisht të parandalueshme, si vrasjet, aksidentet, vetëvrasjet dhe mbidozat.
Vdekshmëria e nënave është bërë gjerësisht e njohur si një problem urgjent i shëndetit publik në Shtetet e Bashkuara, megjithëse u deshën dekada që kjo çështje të merrte vëmendje të vazhdueshme. Vdekjet e baballarëve, megjithatë, kanë tërhequr shumë më pak vëmendje.
Kërkimet kanë treguar se baballarët, veçanërisht burrat nga të 20-at deri në fillim të të 40-ave, preken në mënyrë disproporcionale nga shkaqe të parandalueshme të vdekjes, përfshirë vetëvrasjen, mbidozën, vrasjen dhe dëmtimet aksidentale. Megjithatë, studiuesit rrallë i kanë studiuar këto vdekje në mënyrë specifike në kontekstin e të bërit prind.
Shkencëtarët në Universitetin Northwestern po përpiqen të tërheqin më shumë vëmendje ndaj këtij boshllëku.
Shumica e vdekjeve të baballarëve ishin të parandalueshme
Në një studim të ri, studiuesit e Northwestern shqyrtuan të gjithë 130,267 foshnjat e lindura në Xhorxhia në vitin 2017 dhe ndoqën baballarët e tyre për pesë vitet pasuese, deri në vitin 2022. Gjatë kësaj periudhe, vdiqën 796 baballarë.
Nga këta baballarë që vdiqën brenda pesë viteve (796), 60% vdiqën nga shkaqe të konsideruara të parandalueshme, një gjetje që studiuesit e përshkruan si një “mundësi e madhe e humbur”.
Vdekjet përfshinin vrasje (143), dëmtime aksidentale (142), vetëvrasje (102) dhe mbidoza (93). 296 baballarë të tjerë vdiqën nga shkaqe natyrore.
Studimi u botua në JAMA Pediatrics.
Ndërsa komitetet që shqyrtojnë vdekshmërinë e nënave analizojnë nga afër vdekjet e nënave gjatë vitit të parë të jetës së fëmijës, studiuesit thonë se vdekshmëria e baballarëve ka marrë shumë pak vëmendje të krahasueshme. Sipas njohurive të tyre, ky është studimi i parë i botuar në një revistë të madhe mjekësore që shqyrton vdekjet e baballarëve gjatë viteve pas lindjes së një fëmije.
“Të dhënat tona tregojnë se baballarët vdesin shpesh gjatë viteve të para të jetës së fëmijës së tyre dhe ne nuk kemi sisteme të vendosura për të kuptuar se si mund ta parandalojmë këtë,” tha autori kryesor përkatës i studimit, Dr. Craig Garfield, profesor i pediatrisë dhe shkencave sociale mjekësore në Shkollën e Mjekësisë Feinberg të Universitetit Northwestern. “Ky është një boshllëk i madh.”
Rezultatet i ngjajnë një modeli të dokumentuar tashmë në kërkimet mbi vdekshmërinë e nënave. Vdekjet që lidhen me kalimin drejt prindërimit shpesh kanë më shumë të bëjnë me cenueshmërinë sociale sesa me biologjinë dhe shumë prej tyre mund të parandalohen. Megjithatë, vdekjet e baballarëve mbeten kryesisht të paidentifikuara dhe të patrajtuara.
Kërkimet e mëparshme kanë lidhur gjithashtu përfshirjen e babait me rezultate më të mira shëndetësore për fëmijët dhe familjet. Ndërkohë, mungesa e babait është shoqëruar me një sërë rezultatesh negative për fëmijët.
Vetë atësia mund të jetë mbrojtëse
Megjithëse shumë baballarë në studim vdiqën nga shkaqe të parandalueshme, studiuesit zbuluan gjithashtu një gjetje në dukje kontradiktore. Të qenit baba lidhej me norma më të ulëta të përgjithshme të vdekshmërisë te burrat në Xhorxhia midis viteve 2017 dhe 2022.
Mes burrave mbi 20 vjeç, baballarët kishin vazhdimisht norma më të ulëta vdekshmërie sesa burrat që nuk ishin baballarë.
Për shembull, te personat e moshës 30 deri në 34 vjeç, norma e vdekshmërisë për baballarët në Xhorxhia ishte 120 vdekje për 100,000 burra, krahasuar me 231 vdekje për 100,000 burra në Xhorxhia që nuk ishin baballarë.
“Të qenit baba duket se ka një efekt mbrojtës në këtë grup të veçantë burrash,” tha Garfield. “U befasuam kur pamë një vdekshmëri më të ulët te burrat që janë baballarë. Nëse kjo vjen si pasojë e ndryshimeve në stilin e jetesës, apo e një qëllimi të ri, ose e roleve dhe përgjegjësive të reja, nuk e dimë, por sigurisht që ia vlen të studiohet më tej.”
Kush përballej me rreziqet më të mëdha?
Për analizën, shkencëtarët shqyrtuan lindjet në të gjithë Xhorxhian midis viteve 2017 dhe 2022 dhe i lidhën këto të dhëna me të dhënat e vdekjeve për baballarët e shënuar në certifikatat e lindjes. Ata hetuan shkaqet e vdekjes, normat e përgjithshme të vdekshmërisë dhe nëse të bërit baba dukej se ndikonte në rrezikun e një burri për të vdekur.
Vdekjet nga shkaqe jo natyrore ishin më të zakonshme te baballarët më të rinj.
Lindjet e paguara nga Medicaid dhe statusi i pamartuar u shoqëruan me një rrezik më të madh për vrasje. Baballarët që vdiqën kishin gjithashtu më shumë gjasa të ishin më të moshuar, me ngjyrë dhe jo hispanikë, të pamartuar, të jetonin në zona rurale dhe të kishin lidhje me lindje të paguara nga Medicaid.
Nivelet më të larta të arsimimit, përkatësia etnike hispanike dhe lindjet e paguara nga Tricare u shoqëruan me më pak vdekje.
Përvojat në spital frymëzuan kërkimin
Garfield, pediatër në Ann & Robert H. Lurie Children’s Hospital of Chicago, tha se përvojat e tij me familjet në njësinë e kujdesit intensiv neonatal ndihmuan në nxitjen e këtij kërkimi.
Ai është përballur me shumë nëna që po përballeshin me vdekjen e papritur të partnerit të tyre nga shkaqe të tilla si të shtënat me armë, aksidentet automobilistike dhe ngjarje të tjera të papritura.
“Sipas përvojës sime, kjo ndodh më shpesh sesa vdekja e nënave,” tha Garfield. “Vdekja e cilitdo prind ka pasoja të mëdha për një fëmijë dhe, si pediatër, më intereson më shumë se si vdekja e një prindi ndikon te fëmija, veçanërisht gjatë viteve të para.”
Garfield ka botuar dhjetëra studime që shqyrtojnë shëndetin fizik dhe mendor të baballarëve. Megjithatë, ai tha se gjeti shumë pak kërkime të përqendruara në mënyrë specifike te baballarët që vdesin gjatë viteve të para pas lindjes së një fëmije.
Pse studiuesit u përqendruan te Xhorxhia
Një analizë e ngjashme në nivel kombëtar për vdekshmërinë e baballarëve aktualisht nuk është e mundur për shkak të kufizimeve në mënyrën se si trajtohen të dhënat e lindjeve dhe vdekjeve.
Shtetet mbledhin të dhëna të detajuara për lindjet dhe vdekjet, por kur këto të dhëna përpilohen në nivel kombëtar, informacioni që mundëson identifikimin personal hiqet. Kjo e bën të pamundur lidhjen e baballarëve individualë me shkaqe specifike të vdekjes dhe me informacione të tjera të rëndësishme që nevojiten për këtë lloj analize.
Garfield dhe kolegët e tij mundën të studionin Xhorxhian sepse kishin tashmë akses në të dhënat e shtetit përmes një projekti ekzistues të quajtur Pregnancy Risk Assessment Monitoring System for Dads (PRAMS for Dads survey), të cilin ekipi e zhvilloi dhe e testoi fillimisht në Xhorxhia në vitin 2018.
Garfield shpreson që shtete të tjera të kryejnë analiza të ngjashme të të dhënave të tyre. Kombinimi i këtyre përpjekjeve mund t’i ndihmojë përfundimisht studiuesit të kuptojnë më mirë vdekshmërinë e baballarëve në të gjithë Shtetet e Bashkuara dhe të zhvillojnë një sistem për ndjekjen e këtij problemi në nivel kombëtar.
“Nëse nuk e masim, nuk mund ta ndryshojmë,” tha Garfield. “Kjo prek mijëra fëmijë.”
Bashkëautorët e tjerë nga Northwestern janë Clarissa D. Simon dhe Katy Bedjeti./ScienceDaily
