LifeStyle

Mirëqenia – Larg telefonit, më pranë lumturisë: Si ‘hobet e gjysheve’ po na çlirojnë nga varësia digjitale

Nga Anke Dankers, dpaLëreni mënjanë telefonin dhe merrni shtizat e thurjes: Hobet tradicionale, si thurja, përgatitja e ëmbëlsirave dhe kopshtaria, po i ndihmojnë njerëzit jo vetëm të çlodhen, por edhe të shkëputen nga rrjetet sociale dhe shikimi i pandërprerë i përmbajtjeve në platformat e transmetimit. Ato madje mund të rrisin edhe vetëvlerësimin, nëse plotësohen kushtet e duhura.

Shumë prej nesh e kanë bërë zakon të marrin vazhdimisht në dorë një pajisje digjitale, qoftë për të kontrolluar lajmet më të fundit dhe emailet e ardhura, për të parë video në YouTube apo për të shfletuar përmbajtje në Instagram ose TikTok. Koha e kaluar në internet mund të bëhet lehtësisht e tepruar, duke sjellë pasoja të dëmshme, çka sinjalizon nevojën për një “detoksifikim digjital”.

Futurologu Ulrich Reinhardt dhe Johanna Bartels, praktikuese e terapive alternative në fushën e psikoterapisë dhe trajnere e ndërgjegjësimit të vetëdijshëm, shpjegojnë në vijim se si hobet, më konkretisht ato që nganjëherë quhen “hobet e gjysheve”, mund të ndihmojnë.

Një shenjë e mundshme se po rrëshqisni drejt varësisë digjitale është kur dëshironi vetëm të kontrolloni shpejt orën në telefonin tuaj inteligjent dhe, pa e kuptuar, e gjeni veten duke shfletuar video, përmbajtje të shkurtra në rrjetet sociale dhe përditësime të statuseve në WhatsApp. A jeni bërë të pandashëm nga ekrani?

“Mundësitë që ofron një telefon inteligjent janë magjepsëse”, thotë Reinhardt. “Ai ofron argëtim, informacion, mundësi komunikimi, një rrjedhë të pandërprerë mesazhesh, njoftimesh e kështu me radhë, në çdo kohë dhe kudo. Nuk është çudi që shumë njerëz nuk duan ta presin kordonin e tyre kërthizor digjital.”

Rrjetet sociale dhe platformat e tjera të argëtimit digjital aktivizojnë sistemin tonë nervor simpatik, një pjesë e sistemit nervor autonom që e vendos organizmin në gjendje gatishmërie. “Ato na tërheqin vazhdimisht vëmendjen përmes elementeve të papritura, imazheve të spikatura dhe lëvizjeve të shpejta”, thotë Bartels.

“Ne hyjmë në një gjendje stresi kronik dhe kjo mund të kthehet në problem.”Si kundërpërgjigje ndaj pranisë së vazhdueshme në internet, është zhvilluar një prirje e kundërt, pasi shumë njerëz po bëjnë më shpesh pushime nga ekranet që janë të pranishme kudo. “Për një kohë të gjatë, shprehja mbizotëruese ishte FOMO, ‘frika se mos humbasim diçka’ [nga ajo që të tjerët përjetojnë në internet]”, vëren Reinhardt. “Tani po mbizotëron më tepër JOMO, ‘kënaqësia e të mos qenit pjesë e gjithçkaje’.”

Sidomos që nga pandemia e koronavirusit, thotë ai, shumë njerëz u janë rikthyer “hobeve të gjysheve”: aktiviteteve të ngadalta, praktike dhe pa ekrane, si vizatimi, thurja, qepja, përgatitja e ëmbëlsirave apo kopshtaria.

“Aktivitete të tilla ofrojnë më pak stimuj, duke i mundësuar sistemit tuaj nervor të rikthehet në gjendje çlodhjeje”, vëren Bartels.

Ndryshe nga përmbajtjet digjitale, thotë ajo, hobet “analoge” shpesh përfshijnë disa shqisa njëkohësisht, qoftë aroma e bukës së sapopjekur, ndjesia e dheut të lagësht mes gishtërinjve gjatë punës në kopsht apo tingulli i pjesëve të një pazëlli kur bashkohen me njëra-tjetrën. Përvoja e drejtpërdrejtë na lidh me të tashmen, me atë që ndodh këtu dhe tani.

Aktivitetet e qeta, të përsëritura dhe të parashikueshme janë gjithashtu një sinjal sigurie për trurin. “Nuk keni nevojë të jeni në gatishmëri”, thotë Bartels. “Veçanërisht në kohë luftërash dhe krizash, njerëzit dëshirojnë siguri, familjaritet dhe thjeshtësi.”

Ato aktivizojnë sistemin nervor parasimpatik, i cili kontrollon funksionet e organizmit gjatë periudhave të pushimit. Si kundërpeshë ndaj reagimit “lufto ose ik”, që rregullohet nga sistemi nervor simpatik, ai ngadalëson ritmin e zemrës dhe frymëmarrjen dhe është përgjegjës për aktivitetet e lidhura me “pushimin dhe tretjen” ose “ushqyerjen dhe riprodhimin”.

Hobet e gjysheve kanë edhe një përfitim tjetër: rrisin vetëvlerësimin. “Mund të arrini diçka vetë dhe të ndiheni mirë për këtë”, thotë Bartels. “Kur kuptoni se jeni ju përgjegjës për lumturinë tuaj, ajo që bëjnë të tjerët mund të bëhet më pak e rëndësishme.”

Me kalimin e kohës, hobe të tilla mund të shkaktojnë madje ndryshime në tru dhe, në përgjithësi, t’ju bëjnë më të qetë dhe më të lumtur.

Siç shprehet Bartels, “Truri i njeriut ka prirje të përqendrohet tek aspektet negative. Deri diku, kjo është një mbetje nga koha kur duhej të tregoheshim të kujdesshëm ndaj ndonjë kafshe të egër që mund të fshihej pas një shkurreje aty pranë.”

Nëse hyni rregullisht në një gjendje çlodhjeje të shoqëruar me emocione pozitive, do të forconi në mënyrë thelbësore aftësinë tuaj për t’u çlodhur më shpejt dhe më lehtë.

A janë, pra, hobet e gjysheve një kundërpeshë ndaj shikimit të përmbajtjeve në platformat e transmetimit, lojërave kompjuterike dhe rrjeteve sociale? Pjesërisht.

“Nga njëra anë, ato e vënë theksin tek aktivitetet artizanale”, thotë Reinhardt. “Nga ana tjetër, të dyja plotësojnë njëra-tjetrën. Shumë njerëz marrin informacione për hobet analoge në internet, ku gjithashtu lidhen me të tjerë që kanë interesa të ngjashme dhe shkëmbejnë përvoja. Kjo nuk do të ndryshojë.”

Sigurisht, këto hobe mund të shkaktojnë gjithashtu stres dhe presion për t’i bërë gjërat sa më mirë. Për të parandaluar që kjo të ndodhë, Reinhardt rekomandon disa udhëzime: “Para së gjithash, nuk duhet të kërkoni shumë nga vetja. Qëllimi duhet të jetë çlodhja, përvetësimi i aftësive dhe kënaqësia, jo përsosmëria.”

Së dyti, thotë ai, duhet të mbani nën kontroll shpenzimet dhe të filloni me hapa të vegjël. Veçanërisht në fillim, shpesh mjaftojnë materiale të thjeshta, mjete të marra hua ose pajisje të përdorura.

Këshilla e tretë e Reinhardt është të kufizoni vetëpromovimin. “Nëse postoni vazhdimisht në rrjetet sociale për aktivitetet tuaja, nuk duhet të habiteni nëse ato nxisin komente, pritshmëri ose krahasime që shkaktojnë stres.”

Mbetet një pyetje: Si ta gjeni hobin që ju përshtatet më shumë? Kujtoni fëmijërinë dhe adoleshencën tuaj, sugjeron Bartels. Çfarë ju pëlqente të bënit atëherë? Dhe çfarë vazhdon t’ju pëlqejë edhe sot?

“Mund të jetë një ngjyrë, material, tingull apo aromë që ju pëlqen dhe që shërben si pikënisje për një ide”, thotë ajo. Dhe sapo të keni gjetur një hobi që ju përshtatet, thjesht provojeni!

Të Ngjashme